[Translated originally from the Sanskrit Sarvāstivāda Madhyamāgama to Classical Chinese by a team led by Sarvāstivāda scholar Gautama Saṃghadeva of Kāśmīra in 398CE.
Translated from the Chinese Taisho Tripiṭaka back to Sanskrit by Ramakrishnan Suryanarayanan in 2024-26.]
madhyamāgame saptadharmavarge prathame pārijātasūtraṃ dvitīyam
evaṃ mayā śrutam. ekasminsamaye bhagavān śrāvastyāṃ viharati sma jetavane'nāthapiṇḍadasyārāme.
tasminsamaye bhagavānbhikṣūnāmantrayata—yadā bhikṣavastrāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi mlānāni pāṇḍūni bhavanti, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣasya patrāṇi patiṣyantīti. punaraparaṃ yadā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi patitāni bhavanti, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣasya patrāṇi punarutpatsyanta iti. punaraparaṃ yadā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi punarutpannāni bhavanti, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣo jālakajāto bhaviṣyatīti. punaraparaṃ yadā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣo jālakajāto bhavati, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣaḥ pakṣicañcusadṛśo bhaviṣyatīti. punaraparaṃ yadā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣaḥ pakṣicañcusadṛśo bhavati, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣaḥ pātrākāro vikasito bhaviṣyatīti. punaraparaṃ yadā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣaḥ pātrākāro vikasito bhavati, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣaḥ sarvataḥ praphullo bhaviṣyatīti. yadā pārijātavṛkṣaḥ sarvataḥ praphullo bhavati, tadā tasya prabhayā samantācchatayojanamavabhāsitaṃ varṇenopaśobhitaṃ gandhena cānuvāsitaṃ bhavati. tadā trāyastriṃśā devā grīṣmāṇāṃ caturthe māse pañcabhirdivyaiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitāḥ samanvāgatāḥ krīḍanti ramante paricārayanti. ayamucyate trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya mūle samāgamo ratiparicāraśca.
ayamasyārtho bhikṣavaḥ, evamevāryaśrāvako'gārādanagārikāṃ pravrajitukāmo bhavati, tadāryaśrāvakaḥ pāṇḍupalāśa ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi mlānāni pāṇḍūni bhavanti. punaraparaṃ yadāryaśrāvakaḥ keśaśmaśrūṇyavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇyācchādya samyageva śraddhayāgārādanagārikāṃ pravrajito mārgaṃ śikṣate, tadāryaśrāvakaḥ patitapatra ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi patitāni bhavanti. punaraparaṃ yadāryaśrāvako vivicyaiva kāmebhyo vivicya pāpakebhyo'kuśalebhyo dharmebhyaḥ savitarkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ dhyānamupasampadya viharati, tadāryaśrāvakaḥ punarutpannapatra ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi punarutpannāni bhavanti. punaraparaṃ yadāryaśrāvako vitarkavicārayorvyupaśamādadhyātmasamprasādāccetasa ekāgrībhāvādavitarkamavicāraṃ samādhijaṃ prītisukhaṃ dvitīyaṃ dhyānamupasampadya viharati, tadāryaśrāvako jālakajāta ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣo jālakajāto bhavati. punaraparaṃ yadāryaśrāvakaḥ prītervirāgādupekṣako'napekṣo viharati smṛtaḥ samprajānansukhaṃ ca kāyena pratisaṃvedayate yattadāryā ācakṣate—upekṣakaḥ smṛtimānsukhavihārīti niṣprītikaṃ tṛtīyaṃ dhyānamupasampadya viharati, tadāryaśrāvakaḥ pakṣicañcusadṛśa ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣaḥ pakṣicañcusadṛśo bhavati. punaraparaṃ yadāryaśrāvakaḥ sukhasya ca prahāṇādduḥkhasya ca prahāṇātpūrvameva ca saumanasyadaurmanasyayorastaṅgamādaduḥkhāsukhamupekṣāsmṛtipariśuddhaṃ caturthaṃ dhyānamupasampadya viharati, tadāryaśrāvakaḥ pātrākāra jāyata ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣaḥ pātrākāro bhavati.
punaraparaṃ yadāryaśrāvaka āsravāṇāṃ kṣayādanāsravāṃ cetovimuktiṃ prajñāvimuktiṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtyopasampadya viharati—kṣīṇā jātiruṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparamasmādbhavaṃ prajānāmīti yathābhūtaṃ prajānāti, tadāryaśrāvakaḥ sarvataḥ praphulla ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣaḥ sarvataḥ praphullo bhavati. sa āsravakṣīṇo'rhanbhikṣurbhavati. tadā trāyastriṃśā devāḥ sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ sanniṣaṇṇāḥ sannipatitāḥ praśaṃsanti saṃvarṇayanti—amuko nāmāryaśrāvako'muke grāme vā nigame vā keśaśmaśrūṇyavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇyācchādya samyageva śraddhayāgārādanagārikāṃ pravrajito mārgaṃ śikṣamāṇa āsravāṇāṃ kṣayādanāsravāṃ cetovimuktiṃ prajñāvimuktiṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtyopasampadya viharati—kṣīṇā jātiruṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparamasmādbhavaṃ prajānāmīti yathābhūtaṃ prajānāti. ayamucyata āsravakṣīṇānāmarhatāṃ samāgamastadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya mūle samāgamaḥ.
idamavocadbhagavān. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandiṣuḥ.
pārijātasūtraṃ dvitīyaṃ samāptam.