← mn150 
 mn152 →

MN151 piṇḍapātapāriśuddhisūtram

Summary: The Buddha instructs bhikṣus on purifying their daily alms rounds by continuously examining whether desire, aversion, or delusion arose while moving through the village and perceiving sensory objects. If unwholesome states are detected, the bhikṣu must strive ardently to eradicate them, whereas if the mind remained pure, he should abide in gladness and train continuously in wholesome dharmas.

मध्यमनिकाये उपरिपञ्चाशत्पाठे षडायतनवर्गे पिण्डपातपारिशुद्धिसूत्रं नवमम्

एवं मया श्रुतम् — एकस्मिन्समये भगवान्राजगृहे विहरति स्म वेणुवने कलन्दकनिवापे। अथ खल्वायुष्माञ्छारिपुत्रः सायाह्नसमये प्रतिसंलयनाद्व्युत्थितो येन भगवांस्तेनोपसमक्रमीत्, उपसङ्क्रम्य भगवन्तमभिवाद्यैकान्ते न्यषदत्। एकान्ते निषण्णं खल्वायुष्मन्तं शारिपुत्रं भगवानेतदवोचत् —

विप्रसन्नानि खलु ते शारिपुत्रेन्द्रियाणि, परिशुद्धश्छविवर्णः पर्यवदातः। कतमेन खलु त्वं शारिपुत्र विहारेणैतर्हि बहुलं विहरसीति? शून्यताविहारेण खल्वहं भदन्तैतर्हि बहुलं विहरामीति। साधु साधु शारिपुत्र। महापुरुषविहारेण किल त्वं शारिपुत्रैतर्हि बहुलं विहरसि। महापुरुषविहार एष शारिपुत्र, यदिदं — शून्यता। तस्मादिह शारिपुत्र भिक्षुर्यद्याकाङ्क्षेत् — शून्यताविहारेण बहुलं विहरेयमिति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — येन चाहं मार्गेण ग्रामं पिण्डाय प्राविक्षं, यस्मिंश्च प्रदेशे पिण्डायाचारिषं, येन च मार्गेण ग्रामात्पिण्डाय प्रत्यक्रमिषमस्ति नु खलु मे तत्र चक्षुर्विज्ञेयेषु रूपेषु छन्दो वा रागो वा द्वेषो वा मोहो वा प्रतिघो वापि चेतस इति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — येन चाहं मार्गेण ग्रामं पिण्डाय प्राविक्षं, यस्मिंश्च प्रदेशे पिण्डायाचारिषं, येन च मार्गेण ग्रामात्पिण्डाय प्रत्यक्रमिषमस्ति मे तत्र चक्षुर्विज्ञेयेषु रूपेषु छन्दो वा रागो वा द्वेषो वा मोहो वा प्रतिघो वापि चेतस इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेषामेव पापकानामकुशलानां धर्माणां प्रहाणाय व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — येन चाहं मार्गेण ग्रामं पिण्डाय प्राविक्षं, यस्मिंश्च प्रदेशे पिण्डायाचारिषं, येन च मार्गेण ग्रामात्पिण्डाय प्रत्यक्रमिषं, नास्ति मे तत्र चक्षुर्विज्ञेयेषु रूपेषु छन्दो वा रागो वा द्वेषो वा मोहो वा प्रतिघो वापि चेतस इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — येन चाहं मार्गेण ग्रामं पिण्डाय प्राविक्षं, यस्मिंश्च प्रदेशे पिण्डायाचारिषं, येन च मार्गेण ग्रामात्पिण्डाय प्रत्यक्रमिषमस्ति नु खलु मे तत्र श्रोत्रविज्ञेयेषु शब्देषु (पूर्ववत्) घ्राणविज्ञेयेषु गन्धेषु (पूर्ववत्) जिह्वाविज्ञेयेषु रसेषु (पूर्ववत्) कायविज्ञेयेषु स्प्रष्टव्येषु (पूर्ववत्) मनोविज्ञेयेषु धर्मेषु छन्दो वा रागो वा द्वेषो वा मोहो वा प्रतिघो वापि चेतस इति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — येन चाहं मार्गेण ग्रामं पिण्डाय प्राविक्षं, यस्मिंश्च प्रदेशे पिण्डायाचारिषं, येन च मार्गेण ग्रामात्पिण्डाय प्रत्यक्रमिषमस्ति मे तत्र मनोविज्ञेयेषु धर्मेषु छन्दो वा रागो वा द्वेषो वा मोहो वा प्रतिघो वापि चेतस इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेषामेव पापकानामकुशलानां धर्माणां प्रहाणाय व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — येन चाहं मार्गेण ग्रामं पिण्डाय प्राविक्षं, यस्मिंश्च प्रदेशे पिण्डायाचारिषं, येन च मार्गेण ग्रामात्पिण्डाय प्रत्यक्रमिषं, नास्ति मे तत्र मनोविज्ञेयेषु धर्मेषु छन्दो वा रागो वा द्वेषो वा मोहो वा प्रतिघो वापि चेतस इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — प्रहीणा नु खलु मे पञ्च कामगुणा इति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अप्रहीणाः खलु मे पञ्च कामगुणा इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा पञ्चानां कामगुणानां प्रहाणाय व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — प्रहीणाः खलु मे पञ्च कामगुणा इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — प्रहीणानि नु खलु मे पञ्च नीवरणानीति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अप्रहीणानि खलु मे पञ्च नीवरणानीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा पञ्चानां नीवरणानां प्रहाणाय व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — प्रहीणानि खलु मे पञ्च नीवरणानीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — परिज्ञाता नु खलु मे पञ्चोपादानस्कन्धा इति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अपरिज्ञाताः खलु मे पञ्चोपादानस्कन्धा इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा पञ्चानामुपादानस्कन्धानां परिज्ञायै व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — परिज्ञाताः खलु मे पञ्चोपादानस्कन्धा इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — भावितानि नु खलु मे चत्वारि स्मृत्युपस्थानानीति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अभावितानि खलु मे चत्वारि स्मृत्युपस्थानानीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा चतुर्णां स्मृत्युपस्थानानां भावनायै व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — भावितानि खलु मे चत्वारि स्मृत्युपस्थानानीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — भावितानि नु खलु मे चत्वारि सम्यक्प्रधानानीति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अभावितानि खलु मे चत्वारि सम्यक्प्रधानानीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा चतुर्णां सम्यक्प्रधानानां भावनायै व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — भावितानि खलु मे चत्वारि सम्यक्प्रधानानीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — भाविता नु खलु मे चत्वार ऋद्धिपादा इति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अभाविताः खलु मे चत्वार ऋद्धिपादा इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा चतुर्णामृद्धिपादानां भावनायै व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — भाविताः खलु मे चत्वार ऋद्धिपादा इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — भावितानि नु खलु मे पञ्चेन्द्रियाणीति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अभावितानि खलु मे पञ्चेन्द्रियाणीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा पञ्चानामिन्द्रियाणां भावनायै व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — भावितानि खलु मे पञ्चेन्द्रियाणीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — भावितानि नु खलु मे पञ्च बलानीति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अभावितानि खलु मे पञ्च बलानीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा पञ्चानां बलानां भावनायै व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — भावितानि खलु मे पञ्च बलानीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — भावितानि नु खलु मे सप्त बोध्यङ्गानीति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अभावितानि खलु मे सप्त बोध्यङ्गानीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा सप्तानां बोध्यङ्गानां भावनायै व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — भावितानि खलु मे सप्त बोध्यङ्गानीति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — भावितो नु खलु म आर्योष्टाङ्गिको मार्ग इति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अभावितः खलु म आर्योष्टाङ्गिको मार्ग इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणार्यस्याष्टाङ्गिकस्य मार्गस्य भावनायै व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — भावितः खलु म आर्योष्टाङ्गिको मार्ग इति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — भावितौ नु खलु मे शमथश्च विपश्यना चेति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — अभावितौ खलु मे शमथश्च विपश्यना चेति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा शमथविपश्यनयोर्भावनायै व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — भावितौ खलु मे शमथश्च विपश्यना चेति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

पुनश्चापरं शारिपुत्र भिक्षुणेति प्रतिसङ्ख्यातव्यम् — साक्षात्कृते नु खलु मे विद्या च विमुक्तिश्चेति? यदि शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — असाक्षात्कृते खलु मे विद्या च विमुक्तिश्चेति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा विद्याया विमुक्तेः साक्षात्क्रियायै व्यायन्तव्यम्। यदि पुनः शारिपुत्र भिक्षुः प्रत्यवेक्षमाण एवं जानाति — साक्षात्कृते खलु मे विद्या च विमुक्तिश्चेति, तेन शारिपुत्र भिक्षुणा तेनैव प्रीतिप्रामोद्येन विहर्तव्यमहोरात्रानुशिक्षिणा कुशलेषु धर्मेषु।

ये हि केचिच्छारिपुत्रातीतमध्वानं श्रमणा वा ब्राह्मणा वा पिण्डपातं पर्यशूशुधन्, सर्वे त एवमेव प्रत्यवेक्ष्य प्रत्यवेक्ष्य पिण्डपातं पर्यशूशुधन्। येऽपि हि केचिच्छारिपुत्रानागतमध्वानं श्रमणा वा ब्राह्मणा वा पिण्डपातं परिशोधयिष्यन्ति, सर्वे त एवमेव प्रत्यवेक्ष्य प्रत्यवेक्ष्य पिण्डपातं परिशोधयिष्यन्ति। येऽपि हि केचिच्छारिपुत्रैतर्हि श्रमणा वा ब्राह्मणा वा पिण्डपातं परिशोधयन्ति, सर्वे त एवमेव प्रत्यवेक्ष्य प्रत्यवेक्ष्य पिण्डपातं परिशोधयन्ति। तस्मादिह शारिपुत्र — प्रत्यवेक्ष्य प्रत्यवेक्ष्य पिण्डपातं परिशोधयिष्याम इति — एवं हि वः शारिपुत्र शिक्षितव्यमिति।

इदमवोचद्भगवान्। आत्तमना आयुष्माञ्छारिपुत्रो भगवतो भाषितमभ्यनन्दीदिति।

पिण्डपातपारिशुद्धिसूत्रं निष्ठितं नवमम्॥

—

madhyamanikāye uparipañcāśatpāṭhe ṣaḍāyatanavarge piṇḍapātapāriśuddhisūtraṃ navamam

evaṃ mayā śrutam — ekasminsamaye bhagavānrājagṛhe viharati sma veṇuvane kalandakanivāpe. atha khalvāyuṣmāñchāriputraḥ sāyāhnasamaye pratisaṃlayanādvyutthito yena bhagavāṃstenopasamakramīt, upasaṅkramya bhagavantamabhivādyaikānte nyaṣadat. ekānte niṣaṇṇaṃ khalvāyuṣmantaṃ śāriputraṃ bhagavānetadavocat —

viprasannāni khalu te śāriputrendriyāṇi, pariśuddhaśchavivarṇaḥ paryavadātaḥ. katamena khalu tvaṃ śāriputra vihāreṇaitarhi bahulaṃ viharasīti? śūnyatāvihāreṇa khalvahaṃ bhadantaitarhi bahulaṃ viharāmīti. sādhu sādhu śāriputra. mahāpuruṣavihāreṇa kila tvaṃ śāriputraitarhi bahulaṃ viharasi. mahāpuruṣavihāra eṣa śāriputra, yadidaṃ — śūnyatā. tasmādiha śāriputra bhikṣuryadyākāṅkṣet — śūnyatāvihāreṇa bahulaṃ vihareyamiti, tena śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — yena cāhaṃ mārgeṇa grāmaṃ piṇḍāya prāvikṣaṃ, yasmiṃśca pradeśe piṇḍāyācāriṣaṃ, yena ca mārgeṇa grāmātpiṇḍāya pratyakramiṣamasti nu khalu me tatra cakṣurvijñeyeṣu rūpeṣu chando vā rāgo vā dveṣo vā moho vā pratigho vāpi cetasa iti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — yena cāhaṃ mārgeṇa grāmaṃ piṇḍāya prāvikṣaṃ, yasmiṃśca pradeśe piṇḍāyācāriṣaṃ, yena ca mārgeṇa grāmātpiṇḍāya pratyakramiṣamasti me tatra cakṣurvijñeyeṣu rūpeṣu chando vā rāgo vā dveṣo vā moho vā pratigho vāpi cetasa iti, tena śāriputra bhikṣuṇā teṣāmeva pāpakānāmakuśalānāṃ dharmāṇāṃ prahāṇāya vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — yena cāhaṃ mārgeṇa grāmaṃ piṇḍāya prāvikṣaṃ, yasmiṃśca pradeśe piṇḍāyācāriṣaṃ, yena ca mārgeṇa grāmātpiṇḍāya pratyakramiṣaṃ, nāsti me tatra cakṣurvijñeyeṣu rūpeṣu chando vā rāgo vā dveṣo vā moho vā pratigho vāpi cetasa iti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — yena cāhaṃ mārgeṇa grāmaṃ piṇḍāya prāvikṣaṃ, yasmiṃśca pradeśe piṇḍāyācāriṣaṃ, yena ca mārgeṇa grāmātpiṇḍāya pratyakramiṣamasti nu khalu me tatra śrotravijñeyeṣu śabdeṣu (pūrvavat) ghrāṇavijñeyeṣu gandheṣu (pūrvavat) jihvāvijñeyeṣu raseṣu (pūrvavat) kāyavijñeyeṣu spraṣṭavyeṣu (pūrvavat) manovijñeyeṣu dharmeṣu chando vā rāgo vā dveṣo vā moho vā pratigho vāpi cetasa iti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — yena cāhaṃ mārgeṇa grāmaṃ piṇḍāya prāvikṣaṃ, yasmiṃśca pradeśe piṇḍāyācāriṣaṃ, yena ca mārgeṇa grāmātpiṇḍāya pratyakramiṣamasti me tatra manovijñeyeṣu dharmeṣu chando vā rāgo vā dveṣo vā moho vā pratigho vāpi cetasa iti, tena śāriputra bhikṣuṇā teṣāmeva pāpakānāmakuśalānāṃ dharmāṇāṃ prahāṇāya vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — yena cāhaṃ mārgeṇa grāmaṃ piṇḍāya prāvikṣaṃ, yasmiṃśca pradeśe piṇḍāyācāriṣaṃ, yena ca mārgeṇa grāmātpiṇḍāya pratyakramiṣaṃ, nāsti me tatra manovijñeyeṣu dharmeṣu chando vā rāgo vā dveṣo vā moho vā pratigho vāpi cetasa iti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — prahīṇā nu khalu me pañca kāmaguṇā iti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — aprahīṇāḥ khalu me pañca kāmaguṇā iti, tena śāriputra bhikṣuṇā pañcānāṃ kāmaguṇānāṃ prahāṇāya vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — prahīṇāḥ khalu me pañca kāmaguṇā iti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — prahīṇāni nu khalu me pañca nīvaraṇānīti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — aprahīṇāni khalu me pañca nīvaraṇānīti, tena śāriputra bhikṣuṇā pañcānāṃ nīvaraṇānāṃ prahāṇāya vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — prahīṇāni khalu me pañca nīvaraṇānīti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — parijñātā nu khalu me pañcopādānaskandhā iti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — aparijñātāḥ khalu me pañcopādānaskandhā iti, tena śāriputra bhikṣuṇā pañcānāmupādānaskandhānāṃ parijñāyai vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — parijñātāḥ khalu me pañcopādānaskandhā iti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — bhāvitāni nu khalu me catvāri smṛtyupasthānānīti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — abhāvitāni khalu me catvāri smṛtyupasthānānīti, tena śāriputra bhikṣuṇā caturṇāṃ smṛtyupasthānānāṃ bhāvanāyai vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — bhāvitāni khalu me catvāri smṛtyupasthānānīti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — bhāvitāni nu khalu me catvāri samyakpradhānānīti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — abhāvitāni khalu me catvāri samyakpradhānānīti, tena śāriputra bhikṣuṇā caturṇāṃ samyakpradhānānāṃ bhāvanāyai vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — bhāvitāni khalu me catvāri samyakpradhānānīti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — bhāvitā nu khalu me catvāra ṛddhipādā iti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — abhāvitāḥ khalu me catvāra ṛddhipādā iti, tena śāriputra bhikṣuṇā caturṇāmṛddhipādānāṃ bhāvanāyai vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — bhāvitāḥ khalu me catvāra ṛddhipādā iti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — bhāvitāni nu khalu me pañcendriyāṇīti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — abhāvitāni khalu me pañcendriyāṇīti, tena śāriputra bhikṣuṇā pañcānāmindriyāṇāṃ bhāvanāyai vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — bhāvitāni khalu me pañcendriyāṇīti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — bhāvitāni nu khalu me pañca balānīti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — abhāvitāni khalu me pañca balānīti, tena śāriputra bhikṣuṇā pañcānāṃ balānāṃ bhāvanāyai vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — bhāvitāni khalu me pañca balānīti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — bhāvitāni nu khalu me sapta bodhyaṅgānīti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — abhāvitāni khalu me sapta bodhyaṅgānīti, tena śāriputra bhikṣuṇā saptānāṃ bodhyaṅgānāṃ bhāvanāyai vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — bhāvitāni khalu me sapta bodhyaṅgānīti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — bhāvito nu khalu ma āryoṣṭāṅgiko mārga iti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — abhāvitaḥ khalu ma āryoṣṭāṅgiko mārga iti, tena śāriputra bhikṣuṇāryasyāṣṭāṅgikasya mārgasya bhāvanāyai vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — bhāvitaḥ khalu ma āryoṣṭāṅgiko mārga iti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — bhāvitau nu khalu me śamathaśca vipaśyanā ceti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — abhāvitau khalu me śamathaśca vipaśyanā ceti, tena śāriputra bhikṣuṇā śamathavipaśyanayorbhāvanāyai vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — bhāvitau khalu me śamathaśca vipaśyanā ceti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

punaścāparaṃ śāriputra bhikṣuṇeti pratisaṅkhyātavyam — sākṣātkṛte nu khalu me vidyā ca vimuktiśceti? yadi śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — asākṣātkṛte khalu me vidyā ca vimuktiśceti, tena śāriputra bhikṣuṇā vidyāyā vimukteḥ sākṣātkriyāyai vyāyantavyam. yadi punaḥ śāriputra bhikṣuḥ pratyavekṣamāṇa evaṃ jānāti — sākṣātkṛte khalu me vidyā ca vimuktiśceti, tena śāriputra bhikṣuṇā tenaiva prītiprāmodyena vihartavyamahorātrānuśikṣiṇā kuśaleṣu dharmeṣu.

ye hi kecicchāriputrātītamadhvānaṃ śramaṇā vā brāhmaṇā vā piṇḍapātaṃ paryaśūśudhan, sarve ta evameva pratyavekṣya pratyavekṣya piṇḍapātaṃ paryaśūśudhan. ye'pi hi kecicchāriputrānāgatamadhvānaṃ śramaṇā vā brāhmaṇā vā piṇḍapātaṃ pariśodhayiṣyanti, sarve ta evameva pratyavekṣya pratyavekṣya piṇḍapātaṃ pariśodhayiṣyanti. ye'pi hi kecicchāriputraitarhi śramaṇā vā brāhmaṇā vā piṇḍapātaṃ pariśodhayanti, sarve ta evameva pratyavekṣya pratyavekṣya piṇḍapātaṃ pariśodhayanti. tasmādiha śāriputra — pratyavekṣya pratyavekṣya piṇḍapātaṃ pariśodhayiṣyāma iti — evaṃ hi vaḥ śāriputra śikṣitavyamiti.

idamavocadbhagavān. āttamanā āyuṣmāñchāriputro bhagavato bhāṣitamabhyanandīditi.

piṇḍapātapāriśuddhisūtraṃ niṣṭhitaṃ navamam..

← mn150 
mn 
 mn152 →