mn6 
 mn8

This is a Buddhist Hybrid Sanskrit translation of https://suttacentral.net/mn7/pli/ms


Madhyama Nikāya 7 — vastrasūtram — Clothes

madhyamanikāyaḥ 7 - vastrasūtram

evaṃ mayā śrutam — ekasmin samaye bhagavān śrāvastyāṃ viharati sma jetavane anāthapiṇḍadasya ārāme . tatra khalu bhagavān bhikṣūn āmantrayata — bhikṣavaḥ iti .

bhadanta iti te bhikṣavaḥ bhagavataḥ pratyaśrauṣuḥ . bhagavān etad avocat —

tadyathā api, bhikṣavaḥ, vastraṃ saṃkliṣṭaṃ malagṛhītam ; tad enad rajakaḥ yasmin yasmin raṅgajāte upasaṃharet — yadi nīlakāya yadi pītakāya yadi lohitakāya yadi māñjiṣṭhakāya dūraktavarṇam eva syāt apariśuddhavarṇam eva syāt . tat kasya hetoḥ ? apariśuddhatvāt, bhikṣavaḥ, vastrasya .

evam eva khalu, bhikṣavaḥ, citte saṃkliṣṭe, durgatiḥ pratikāṅkṣyā . tadyathā api, bhikṣavaḥ, vastraṃ pariśuddhaṃ paryavadātam ; tad enad rajakaḥ yasmin yasmin raṅgajāte upasaṃharet — yadi nīlakāya yadi pītakāya yadi lohitakāya yadi māñjiṣṭhakāya — suraktavarṇam eva syāt pariśuddhavarṇam eva syāt . tat kasya hetoḥ ? pariśuddhatvāt, bhikṣavaḥ, vastrasya .

evam eva khalu, bhikṣavaḥ, citte asaṃkliṣṭe, sugatiḥ pratikāṅkṣyā .

katame ca, bhikṣavaḥ, cittasya upakleśāḥ ? abhidhyāviṣamalobhau cittasya upakleśau, vyāpādaḥ cittasya upakleśaḥ, krodhaḥ cittasya upakleśaḥ, upanāhaḥ cittasya upakleśaḥ, mrakṣaḥ cittasya upakleśaḥ, pradāśaḥ cittasya upakleśaḥ, īrṣyā cittasya upakleśaḥ, mātsaryaṃ cittasya upakleśaḥ, māyā cittasya upakleśaḥ, śāṭhyaṃ cittasya upakleśaḥ, stambhaḥ cittasya upakleśaḥ, saṃrambhaḥ cittasya upakleśaḥ, mānaḥ cittasya upakleśaḥ, atimānaḥ cittasya upakleśaḥ, madaḥ cittasya upakleśaḥ, pramādaḥ cittasya upakleśaḥ .

saḥ khalu saḥ, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ abhidhyāviṣamalobhau cittasya upakleśau — iti viditvā abhidhyāviṣamalobhau cittasya upakleśau prajahāti ; vyāpādaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā vyāpādaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; krodhaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā krodhaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; upanāhaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā upanāhaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; mrakṣaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā mrakṣaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; pradāśaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā pradāśaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; īrṣyā cittasya upakleśaḥ — iti viditvā īrṣyāṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; mātsaryaṃ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā mātsaryaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; māyā cittasya upakleśaḥ — iti viditvā māyāṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; śāṭhyaṃ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā śāṭhyaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; stambhaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā stambhaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; saṃrambhaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā saṃrambhaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; mānaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā mānaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; atimānaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā atimānaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; madaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā madaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti ; pramādaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā pramādaṃ cittasya upakleśaṃ prajahāti .

yataḥ khalu, bhikṣavaḥ, bhikṣoḥ abhidhyāviṣamalobhaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā abhidhyāviṣamalobhaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati, vyāpādaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā vyāpādaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati ; krodhaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā krodhaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati ; upanāhaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā upanāhaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati ; mrakṣaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā mrakṣaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati ; pradāśaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā pradāśaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati ; īrṣyā cittasya upakleśaḥ — iti viditvā īrṣyā cittasya upakleśaḥ prahīṇā bhavati ; mātsaryaṃ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā mātsaryaṃ cittasya upakleśaḥ prahīṇaṃ bhavati ; māyā cittasya upakleśaḥ — iti viditvā māyā cittasya upakleśaḥ prahīṇā bhavati ; śāṭhyaṃ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā śāṭhyaṃ cittasya upakleśaḥ prahīṇaṃ bhavati ; stambhaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā stambhaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati ; saṃrambhaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā saṃrambhaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati ; mānaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā mānaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati ; atimānaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā atimānaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati ; madaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā madaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati ; pramādaḥ cittasya upakleśaḥ — iti viditvā pramādaḥ cittasya upakleśaḥ prahīṇaḥ bhavati . saḥ buddhe avetyaprasādena samanvitaḥ bhavati — iti api saḥ bhagavān arhan samyaksambuddhaḥ vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugataḥ lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddhaḥ bhagavān iti ;

dharme avetyaprasādena samanvitaḥ bhavati — svākhyātaḥ bhagavatā dharmaḥ sāṃdṛṣṭikaḥ akālikaḥ ehipaśyikaḥ aupanāyikaḥ pratyātmaṃ veditavyaḥ vijñaiḥ iti ;

saṃghe avetyaprasādena samanvitaḥ bhavati — supratipannaḥ bhagavataḥ śrāvakasaṃghaḥ, ṛjupratipannaḥ bhagavataḥ śrāvakasaṃghaḥ, nyāyapratipannaḥ bhagavataḥ śrāvakasaṃghaḥ, sāmīcīpratipannaḥ bhagavataḥ śrāvakasaṃghaḥ, yad idaṃ catvāri puruṣayugāni, aṣṭau puruṣapudgalāḥ . eṣaḥ bhagavataḥ śrāvakasaṃghaḥ āhvānayogyaḥ prāghūrṇaḥ dakṣiṇīyaḥ añjalikaraṇīyaḥ, anuttaraṃ puṇyakṣetraṃ lokasya iti .

yathāvadhi khalu punar asya tyaktaṃ bhavati vāntaṃ muktaṃ prahīṇaṃ pratiniḥsṛṣṭam, saḥ buddhe avetyaprasādena samanvitaḥ asmi iti labhate arthavedaṃ, labhate dharmavedaṃ, labhate dharmopasaṃhitaṃ prāmodyam . pramuditasya prītiḥ jāyate, prītimanasaḥ kāyaḥ praśrabhyate, praśrabdhakāyaḥ sukhaṃ vedayate, sukhinaḥ cittaṃ samādhīyate ; dharme … saṃghe avetyaprasādena samanvitaḥ asmi iti labhate arthavedaṃ, labhate dharmavedaṃ, labhate dharmopasaṃhitaṃ prāmodyam ; pramuditasya prītiḥ jāyate, prītimanasaḥ kāyaḥ praśrabhyate, praśrabdhakāyaḥ sukhaṃ vedayate, sukhinaḥ cittaṃ samādhīyate . yathāvadhi khalu punar me tyaktaṃ vāntaṃ muktaṃ prahīṇaṃ pratiniḥsṛṣṭam iti labhate arthavedaṃ, labhate dharmavedaṃ, labhate dharmopasaṃhitaṃ prāmodyam ; pramuditasya prītiḥ jāyate, prītimanasaḥ kāyaḥ praśrabhyate, praśrabdhakāyaḥ sukhaṃ vedayate, sukhinaḥ cittaṃ samādhīyate .

saḥ khalu saḥ, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ evaṃśīlaḥ evaṃdharmaḥ evaṃprajñaḥ śālīnām cet api piṇḍapātaṃ bhuṅkte vicitakālakam anekasūpam anekavyañjanam, na eva asya tat bhavati antarāyāya . tadyathā api, bhikṣavaḥ, vastraṃ saṃkliṣṭaṃ malagṛhītam acchodakam āgamya pariśuddhaṃ bhavati paryavadātam, ulkāmukhaṃ vā punar āgamya jātarūpaṃ pariśuddhaṃ bhavati paryavadātam ; evam eva khalu, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ evaṃśīlaḥ evaṃdharmaḥ evaṃprajñaḥ śālīnām cet api piṇḍapātaṃ bhuṅkte vicitakālakam anekasūpam anekavyañjanam, na eva asya tat bhavati antarāyāya .

saḥ maitrīsahagatena cetasā ekāṃ diśaṃ sphārayitvā viharati, tathā dvitīyām, tathā tṛtīyām, tathā caturthīm . iti ūrdhvam adhaḥ tiryak sarvatra sarvātmatayā sarvāvantaṃ lokaṃ maitrīsahagatena cetasā vipulena mahadgatena apramāṇena avaireṇa avyābādhena sphārayitvā viharati ; karuṇāsahagatena cetasā … muditāsahagatena cetasā … upekṣāsahagatena cetasā ekāṃ diśaṃ sphārayitvā viharati, tathā dvitīyām, tathā tṛtīyām, tathā caturthīm . iti ūrdhvam adhaḥ tiryak sarvatra sarvātmatayā sarvāvantaṃ lokaṃ upekṣāsahagatena cetasā vipulena mahadgatena apramāṇena avaireṇa avyābādhena sphārayitvā viharati .

saḥ asti idam, asti hīnam, asti praṇītam, asti asya saṃjñāgatasya uttaraṃ niḥsaraṇam iti prajānāti .

tasya evaṃ jānataḥ evaṃ paśyataḥ kāmāsravāt api cittaṃ vimucyate, bhavāsravāt api cittaṃ vimucyate, avidyāsravāt api cittaṃ vimucyate. vimukte vimuktam iti jñānaṃ bhavati .

kṣīṇā jātiḥ, uṣitaṃ brahmacaryam, kṛtaṃ karaṇīyam, na aparam itthatvāya iti prajānāti . ayam ucyate, bhikṣavaḥ — bhikṣuḥ snātaḥ āntareṇa snānena iti .

tena khalu punaḥ samayena sundarikabhāradvājaḥ brāhmaṇaḥ bhagavataḥ avidūre niṣaṇṇaḥ bhavati . atha khalu sundarikabhāradvājaḥ brāhmaṇaḥ bhagavantam etad avocat — gacchati punaḥ bhavān gautamaḥ bāhukāṃ nadīṃ snātum iti ?

kiṃ, brāhmaṇa, bāhukayā nadyā ? kiṃ bāhukā nadī kariṣyati iti ?

lokasammatā hi, bhoḥ gautama, bāhukā nadī bahujanasya, puṇyasammatā hi, bhoḥ gautama, bāhukā nadī bahujanasya, bāhukayā punar nadyā bahujanaḥ pāpakarma kṛtaṃ pravāhayati iti .

atha khalu bhagavān sundarikabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ gāthābhiḥ adhyabhāṣata —

bāhukām adhikarkāṃ ca,
gayāṃ sundarikām api ;
sarasvatīṃ prayāgaṃ ca,
atho bāhumatīṃ nadīm ;
nityam api bālaḥ praskandan,
kṛṣṇakarmā na śudhyati .

kiṃ sundarikā kariṣyati,
kiṃ prayāgaḥ kiṃ bāhukā nadī ;
vairiṇaṃ kṛtakilbiṣaṃ naram,
na hi enaṃ śodhayanti pāpakarmiṇam .

śuddhasya vai sadā phalguḥ,
śuddhasya upavasathaḥ sadā ;
śuddhasya śucikarmaṇaḥ,
sadā saṃpadyate vratam ;
iha eva snāhi brāhmaṇa,
sarvabhūteṣu kuru kṣematam .

sacet mṛṣā na bhaṇasi,
sacet prāṇinaṃ na hiṃsasi ;
sacet adattaṃ na ādatse,
śraddadhānaḥ amatsarī ;
kiṃ kariṣyasi gayāṃ gatvā,
udapānaḥ api te gayā iti .

evam ukte, sundarikabhāradvājaḥ brāhmaṇaḥ bhagavantam etad avocat — atikrāntaḥ ahaṃ, bhoḥ gautama, atikrāntaḥ . tadyathāpi, bhoḥ gautama, nyubjitaṃ vā udubjet, pracchannaṃ vā vivṛṇuyāt, mūḍhāya vā mārgam ācakṣīta, andhakāre vā tailapradyotaṃ dhārayet — cakṣuṣmantaḥ rūpāṇi drakṣyanti iti ; evam eva bhavatā gautamena anekaparyāyena dharmaḥ prakāśitaḥ . eṣaḥ ahaṃ bhavantaṃ gautamaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ ca . labheya ahaṃ bhavataḥ gautamasya antike pravrajyām, labheya upasaṃpadam iti .

alabhata khalu sundarikabhāradvājaḥ brāhmaṇaḥ bhagavataḥ antike pravrajyām, alabhata upasaṃpadam . aciropasaṃpannaḥ khalu punar āyuṣmān bhāradvājaḥ ekaḥ vyapakṛṣṭaḥ apramattaḥ ātāpī prahitātmā viharan na cirāt eva — yasyārthāya kulaputrāḥ samyak eva agārāt anagārikāṃ pravrajanti, tad anuttaram — brahmacaryaparyavasānaṃ dṛṣṭe eva dharme svayam abhijñāya sākṣātkṛtya upasaṃpadya vyahārṣīt .

kṣīṇā jātiḥ, uṣitaṃ brahmacaryam, kṛtaṃ karaṇīyam, na aparam itthatvāya iti abhyajñāsīt . anyatamaḥ khalu punar āyuṣmān bhāradvājaḥ arhatām abhūt iti .

vastrasūtraṃ niṣṭhitaṃ saptamam .

mn6 
mn 
 mn8