This is a Buddhist Hybrid Sanskrit translation of https://suttacentral.net/mn8/pli/ms
Madhyama Nikāya 8 — saṃlekhasūtram — Abstinence
madhyamanikāyaḥ 8 - saṃlekhasūtram
evaṃ mayā śrutam — ekasmin samaye bhagavān śrāvastyāṃ viharati sma jetavane anāthapiṇḍadasya ārāme .
atha khalu āyuṣmān mahācundaḥ sāyāhnasamaye pratisaṃlayanāt utthitaḥ bhagavantam upasaṃcakrāma ; upasaṃkramya bhagavantam abhivādya ekānte nyaṣīdat . ekānte niṣaṇṇaḥ khalu āyuṣmān mahācundaḥ bhagavantam etad avocat —
yāḥ imāḥ, bhadanta, anekavihitāḥ dṛṣṭayaḥ loke utpadyante — ātmavādapratisaṃyuktāḥ vā lokavādapratisaṃyuktāḥ vā — ādau eva nu khalu, bhadanta, bhikṣoḥ manasikurvataḥ evam etāsāṃ dṛṣṭīnāṃ prahāṇaṃ bhavati, evam etāsāṃ dṛṣṭīnāṃ pratiniḥsargaḥ bhavati iti ?
yāḥ imāḥ, cunda, anekavihitāḥ dṛṣṭayaḥ loke utpadyante — ātmavādapratisaṃyuktāḥ vā lokavādapratisaṃyuktāḥ vā — yatra ca etāḥ dṛṣṭayaḥ utpadyante yatra ca anuśerate yatra ca samudācaranti tat na etad mama, na eṣa aham asmi, na me eṣa ātmā iti — evam etad yathābhūtaṃ samyakprajñayā paśyataḥ evam etāsāṃ dṛṣṭīnāṃ prahāṇaṃ bhavati, evam etāsāṃ dṛṣṭīnāṃ pratiniḥsargaḥ bhavati .
sthānaṃ khalu punar etad, cunda, vidyate yat iha kaścit bhikṣuḥ vivicya eva kāmebhyaḥ vivicya akuśalebhyaḥ dharmebhyaḥ savitarkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ dhyānam upasaṃpadya viharet . tasya evaṃ syāt — saṃlekhena viharāmi iti . na khalu punar ete, cunda, āryasya vinaye saṃlekhāḥ ucyante . dṛṣṭadharmasukhavihārāḥ ete āryasya vinaye ucyante .
sthānaṃ khalu punar etad, cunda, vidyate yat iha kaścit bhikṣuḥ vitarkavicārayoḥ vyupaśamāt adhyātmaṃ saṃprasādanaṃ cetasaḥ ekāgrībhāvam avitarkam avicāraṃ samādhijaṃ prītisukhaṃ dvitīyaṃ dhyānam upasaṃpadya viharet . tasya evaṃ syāt — saṃlekhena viharāmi iti . na khalu punar ete, cunda, āryasya vinaye saṃlekhāḥ ucyante . dṛṣṭadharmasukhavihārāḥ ete āryasya vinaye ucyante .
sthānaṃ khalu punar etad, cunda, vidyate yat iha kaścit bhikṣuḥ prītyāḥ ca virāgāt upekṣakaḥ ca viharet, smṛtaḥ ca saṃprajānan sukhaṃ ca kāyena pratisaṃvedayet, yat tad āryāḥ ācakṣate — upekṣakaḥ smṛtaḥ sukhavihārī iti tṛtīyaṃ dhyānam upasaṃpadya viharet . tasya evaṃ syāt — saṃlekhena viharāmi iti . na khalu punar ete, cunda, āryasya vinaye saṃlekhāḥ ucyante . dṛṣṭadharmasukhavihārāḥ ete āryasya vinaye ucyante .
sthānaṃ khalu punar etad, cunda, vidyate yat iha kaścit bhikṣuḥ sukhasya ca prahāṇāt duḥkhasya ca prahāṇāt pūrvam eva saumanasyadaurmanasyayoḥ astaṃgamāt aduḥkhamasukham upekṣāsmṛtipāriśuddhiṃ caturthaṃ dhyānam upasaṃpadya viharet . tasya evaṃ syāt — saṃlekhena viharāmi iti . na khalu punar ete, cunda, āryasya vinaye saṃlekhāḥ ucyante . dṛṣṭadharmasukhavihārāḥ ete āryasya vinaye ucyante .
sthānaṃ khalu punar etad, cunda, vidyate yat iha kaścit bhikṣuḥ sarvaśaḥ rūpasaṃjñānāṃ samatikramāt, pratighasaṃjñānām astaṃgamāt, nānātvasaṃjñānām amanasikārāt, anantaḥ ākāśaḥ iti ākāśānantyāyatanam upasaṃpadya viharet . tasya evaṃ syāt — saṃlekhena viharāmi iti . na khalu punar ete, cunda, āryasya vinaye saṃlekhāḥ ucyante . śāntāḥ ete vihārāḥ āryasya vinaye ucyante .
sthānaṃ khalu punar etad, cunda, vidyate yat iha kaścit bhikṣuḥ sarvaśaḥ ākāśānantyāyatanaṃ samatikramya anantaṃ vijñānam iti vijñānānantyāyatanam upasaṃpadya viharet . tasya evaṃ syāt — saṃlekhena viharāmi iti . na khalu punar ete, cunda, āryasya vinaye saṃlekhāḥ ucyante . śāntāḥ ete vihārāḥ āryasya vinaye ucyante .
sthānaṃ khalu punar etad, cunda, vidyate yat iha kaścit bhikṣuḥ sarvaśaḥ vijñānānantyāyatanaṃ samatikramya na asti kiṃcit iti ākiṃcanyāyatanam upasaṃpadya viharet . tasya evaṃ syāt — saṃlekhena viharāmi iti . na khalu punar ete, cunda, āryasya vinaye saṃlekhāḥ ucyante . śāntāḥ ete vihārāḥ āryasya vinaye ucyante .
sthānaṃ khalu punar etad, cunda, vidyate yat iha kaścit bhikṣuḥ sarvaśaḥ ākiṃcanyāyatanaṃ samatikramya naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanam upasaṃpadya viharet . tasya evaṃ syāt — saṃlekhena viharāmi iti . na khalu punar ete, cunda, āryasya vinaye saṃlekhāḥ ucyante . śāntāḥ ete vihārāḥ āryasya vinaye ucyante .
1. saṃlekhaparyāyaḥ
iha khalu punaḥ vaḥ, cunda, saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare vihiṃsakāḥ bhaviṣyanti, vayam atra avihiṃsakāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare prāṇātipātinaḥ bhaviṣyanti, vayam atra prāṇātipātāt prativiratāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare adattādāyinaḥ bhaviṣyanti, vayam atra adattādānāt prativiratāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare abrahmacāriṇaḥ bhaviṣyanti, vayam atra brahmacāriṇaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mṛṣāvādinaḥ bhaviṣyanti, vayam atra mṛṣāvādāt prativiratāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare piśunavācaḥ bhaviṣyanti, vayam atra piśunāyāḥ vācaḥ prativiratāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare paruṣavācaḥ bhaviṣyanti, vayam atra paruṣāyāḥ vācaḥ prativiratāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare saṃbhinnapralāpinaḥ bhaviṣyanti, vayam atra saṃbhinnapralāpāt prativiratāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare abhidhyālavaḥ bhaviṣyanti, vayam atra anabhidhyālavaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare vyāpannacittāḥ bhaviṣyanti, vayam atra avyāpannacittāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mithyādṛṣṭayaḥ bhaviṣyanti, vayam atra samyagdṛṣṭayaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mithyāsaṃkalpāḥ bhaviṣyanti, vayam atra samyaksaṃkalpāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mithyāvācaḥ bhaviṣyanti, vayam atra samyagvācaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mithyākarmāntāḥ bhaviṣyanti, vayam atra samyakkarmāntāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mithyājīvāḥ bhaviṣyanti, vayam atra samyagājīvāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mithyāvyāyāmāḥ bhaviṣyanti, vayam atra samyagvyāyāmāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mithyāsmṛtayaḥ bhaviṣyanti, vayam atra samyaksmṛtayaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mithyāsamādhayaḥ bhaviṣyanti, vayam atra samyaksamādhayaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mithyājñāninaḥ bhaviṣyanti, vayam atra samyagjñāninaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mithyāvimuktayaḥ bhaviṣyanti, vayam atra samyagvimuktayaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare styānamiddhaparyavasthitāḥ bhaviṣyanti, vayam atra vigatastyānamiddhāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare uddhatāḥ bhaviṣyanti, vayam atra anuddhatāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare vicikitsinaḥ bhaviṣyanti, vayam atra tīrṇavicikitsāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare krodhanāḥ bhaviṣyanti, vayam atra akrodhanāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare upanāhinaḥ bhaviṣyanti, vayam atra anupanāhinaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare mrakṣinaḥ bhaviṣyanti, vayam atra amrakṣinaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare pradāśinaḥ bhaviṣyanti, vayam atra apradāśinaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare īrṣyavaḥ bhaviṣyanti, vayam atra anīrṣyavaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare matsariṇaḥ bhaviṣyanti, vayam atra amatsariṇaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare śaṭhāḥ bhaviṣyanti, vayam atra aśaṭhāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare māyāvinaḥ bhaviṣyanti, vayam atra amāyāvinaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare stabdhāḥ bhaviṣyanti, vayam atra astabdhāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare atimāninaḥ bhaviṣyanti, vayam atra anatimāninaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare durvacasaḥ bhaviṣyanti, vayam atra suvacasaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare pāpamitrāḥ bhaviṣyanti, vayam atra kalyāṇamitrāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare pramattāḥ bhaviṣyanti, vayam atra apramattāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare aśraddhāḥ bhaviṣyanti, vayam atra śraddhāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare ahrīkāḥ bhaviṣyanti, vayam atra hrīmanasaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare anapatrāpiṇaḥ bhaviṣyanti, vayam atra apatrāpiṇaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare alpaśrutāḥ bhaviṣyanti, vayam atra bahuśrutāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare kusīdāḥ bhaviṣyanti, vayam atra ārabdhavīryāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare muṣitasmṛtayaḥ bhaviṣyanti, vayam atra upasthitasmṛtayaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare duṣprajñāḥ bhaviṣyanti, vayam atra prajñāsaṃpannāḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
pare saṃdṛṣṭiparāmarśinaḥ ādānagrāhiṇaḥ duṣpratiniḥsargiṇaḥ bhaviṣyanti, vayam atra asaṃdṛṣṭiparāmarśinaḥ anādānagrāhiṇaḥ supratiniḥsargiṇaḥ bhaviṣyāmaḥ iti saṃlekhaḥ karaṇīyaḥ .
2. cittotpādaparyāyaḥ
cittotpādam api khalu aham, cunda, kuśaleṣu dharmeṣu bahukāraṃ vadāmi, kaḥ punaḥ vādaḥ kāyavāgbhyām anuvidhāneṣu . tasmāt iha, cunda, pare vihiṃsakāḥ bhaviṣyanti, vayam atra avihiṃsakāḥ bhaviṣyāmaḥ iti cittam utpādayitavyam . pare prāṇātipātinaḥ bhaviṣyanti, vayam atra prāṇātipātāt prativiratāḥ bhaviṣyāmaḥ iti cittam utpādayitavyam … pare saṃdṛṣṭiparāmarśinaḥ ādānagrāhiṇaḥ duṣpratiniḥsargiṇaḥ bhaviṣyanti, vayam atra asaṃdṛṣṭiparāmarśinaḥ anādānagrāhiṇaḥ supratiniḥsargiṇaḥ bhaviṣyāmaḥ iti cittam utpādayitavyam .
3. parikramaṇaparyāyaḥ
tadyathā api, cunda, viṣamaḥ mārgaḥ syāt, tasya anyaḥ samaḥ mārgaḥ parikramaṇāya ; tadyathā vā punaḥ, cunda, viṣamaṃ tīrthaṃ syāt, tasya anyat samaṃ tīrthaṃ parikramaṇāya ; evam eva khalu, cunda, vihiṃsakasya puruṣapudgalasya avihiṃsā bhavati parikramaṇāya, prāṇātipātinaḥ puruṣapudgalasya prāṇātipātāt viramaṇam bhavati parikramaṇāya, adattādāyinaḥ puruṣapudgalasya adattādānāt viramaṇam bhavati parikramaṇāya, abrahmacāriṇaḥ puruṣapudgalasya abrahmacaryāt viramaṇam bhavati parikramaṇāya, mṛṣāvādinaḥ puruṣapudgalasya mṛṣāvādāt viramaṇam bhavati parikramaṇāya, piśunavācaḥ puruṣapudgalasya piśunāyāḥ vācaḥ viramaṇam bhavati parikramaṇāya, paruṣavācaḥ puruṣapudgalasya paruṣāyāḥ vācaḥ viramaṇam bhavati parikramaṇāya, saṃbhinnapralāpinaḥ puruṣapudgalasya saṃbhinnapralāpāt viramaṇam bhavati parikramaṇāya, abhidhyāloḥ puruṣapudgalasya anabhidhyā bhavati parikramaṇāya, vyāpannacittasya puruṣapudgalasya avyāpādaḥ bhavati parikramaṇāya .
mithyādṛṣṭeḥ puruṣapudgalasya samyagdṛṣṭiḥ bhavati parikramaṇāya, mithyāsaṃkalpasya puruṣapudgalasya samyaksaṃkalpaḥ bhavati parikramaṇāya, mithyāvācaḥ puruṣapudgalasya samyagvāk bhavati parikramaṇāya, mithyākarmāntasya puruṣapudgalasya samyakkarmāntaḥ bhavati parikramaṇāya, mithyājīvasya puruṣapudgalasya samyagājīvaḥ bhavati parikramaṇāya, mithyāvyāyāmasya puruṣapudgalasya samyagvyāyāmaḥ bhavati parikramaṇāya, mithyāsmṛteḥ puruṣapudgalasya samyaksmṛtiḥ bhavati parikramaṇāya, mithyāsamādheḥ puruṣapudgalasya samyaksamādhiḥ bhavati parikramaṇāya, mithyājñāninaḥ puruṣapudgalasya samyagjñānaṃ bhavati parikramaṇāya, mithyāvimukteḥ puruṣapudgalasya samyagvimuktiḥ bhavati parikramaṇāya .
styānamiddhaparyavasthitasya puruṣapudgalasya vigatastyānamiddhatā bhavati parikramaṇāya, uddhatasya puruṣapudgalasya anuddhatyaṃ bhavati parikramaṇāya, vicikitsinaḥ puruṣapudgalasya tīrṇavicikitsatā bhavati parikramaṇāya, krodhanasya puruṣapudgalasya akrodhaḥ bhavati parikramaṇāya, upanāhinaḥ puruṣapudgalasya anupanāhaḥ bhavati parikramaṇāya, mrakṣinaḥ puruṣapudgalasya amrakṣaḥ bhavati parikramaṇāya, pradāśinaḥ puruṣapudgalasya apradāśaḥ bhavati parikramaṇāya, īrṣyoḥ puruṣapudgalasya anīrṣyutā bhavati parikramaṇāya, matsariṇaḥ puruṣapudgalasya amātsaryaṃ bhavati parikramaṇāya, śaṭhasya puruṣapudgalasya aśāṭhyaṃ bhavati parikramaṇāya, māyāvinaḥ puruṣapudgalasya amāyā bhavati parikramaṇāya, stabdhasya puruṣapudgalasya astābdhyaṃ bhavati parikramaṇāya, atimāninaḥ puruṣapudgalasya anatimānaḥ bhavati parikramaṇāya, durvacasaḥ puruṣapudgalasya sauvacasyatā bhavati parikramaṇāya, pāpamitrasya puruṣapudgalasya kalyāṇamitratā bhavati parikramaṇāya, pramattasya puruṣapudgalasya apramādaḥ bhavati parikramaṇāya, aśraddhasya puruṣapudgalasya śraddhā bhavati parikramaṇāya, ahrīkasya puruṣapudgalasya hrīḥ bhavati parikramaṇāya, anapatrāpiṇaḥ puruṣapudgalasya apatrapā bhavati parikramaṇāya, alpaśrutasya puruṣapudgalasya bāhuśrutyaṃ bhavati parikramaṇāya, kusīdasya puruṣapudgalasya vīryārambhaḥ bhavati parikramaṇāya, muṣitasmṛteḥ puruṣapudgalasya upasthitasmṛtitā bhavati parikramaṇāya, duṣprajñasya puruṣapudgalasya prajñāsaṃpadā bhavati parikramaṇāya, saṃdṛṣṭiparāmarśinaḥ ādānagrāhiṇaḥ duṣpratiniḥsargiṇaḥ puruṣapudgalasya asaṃdṛṣṭiparāmarśitā anādānagrāhitā supratiniḥsargitā bhavati parikramaṇāya .
4. uparibhāgaparyāyaḥ
tadyathā api, cunda, ye kecit akuśalāḥ dharmāḥ sarve te adhobhāgaṃgamanīyāḥ, ye kecit kuśalāḥ dharmāḥ sarve te uparibhāgaṃgamanīyāḥ ; evam eva khalu, cunda, vihiṃsakasya puruṣapudgalasya avihiṃsā bhavati uparibhāgāya, prāṇātipātinaḥ puruṣapudgalasya prāṇātipātāt viramaṇam bhavati uparibhāgāya … saṃdṛṣṭiparāmarśyādānagrāhiduṣpratiniḥsargiṇaḥ puruṣapudgalasya asaāṃdṛṣṭiparāmarśyanādānagrāhisupratiniḥsargitā bhavati uparibhāgāya .
5. parinirvāṇaparyāyaḥ
saḥ vata, cunda, ātmanā paṅkaparipannaḥ paraṃ paṅkaparipannaṃ uddhariṣyati iti na etad sthānaṃ vidyate . saḥ vata, cunda, ātmanā apaṅkaparipannaḥ paraṃ paṅkaparipannaṃ uddhariṣyati iti sthānam etad vidyate . saḥ vata, cunda, ātmanā adāntaḥ avinītaḥ aparinirvṛtaḥ paraṃ damayiṣyati vineṣyati parinirvāpayiṣyati iti na etad sthānaṃ vidyate . saḥ vata, cunda, ātmanā dāntaḥ vinītaḥ parinirvṛtaḥ paraṃ damayiṣyati vineṣyati parinirvāpayiṣyati iti sthānam etad vidyate .
evam eva khalu, cunda, vihiṃsakasya puruṣapudgalasya avihiṃsā bhavati parinirvāṇāya, prāṇātipātinaḥ puruṣapudgalasya prāṇātipātāt viramaṇam bhavati parinirvāṇāya . adattādāyinaḥ puruṣapudgalasya adattādānāt viramaṇam bhavati parinirvāṇāya . abrahmacāriṇaḥ puruṣapudgalasya abrahmacaryāt viramaṇam bhavati parinirvāṇāya . mṛṣāvādinaḥ puruṣapudgalasya mṛṣāvādāt viramaṇam bhavati parinirvāṇāya . piśunavācaḥ puruṣapudgalasya piśunāyāḥ vācaḥ viramaṇam bhavati parinirvāṇāya . paruṣavācaḥ puruṣapudgalasya paruṣāyāḥ vācaḥ viramaṇam bhavati parinirvāṇāya . saṃbhinnapralāpinaḥ puruṣapudgalasya saṃbhinnapralāpāt viramaṇam bhavati parinirvāṇāya . abhidhyāloḥ puruṣapudgalasya anabhidhyā bhavati parinirvāṇāya . vyāpannacittasya puruṣapudgalasya avyāpādaḥ bhavati parinirvāṇāya .
mithyādṛṣṭeḥ puruṣapudgalasya samyagdṛṣṭiḥ bhavati parinirvāṇāya . mithyāsaṃkalpasya puruṣapudgalasya samyaksaṃkalpaḥ bhavati parinirvāṇāya . mithyāvācaḥ puruṣapudgalasya samyagvāk bhavati parinirvāṇāya . mithyākarmāntasya puruṣapudgalasya samyakkarmāntaḥ bhavati parinirvāṇāya . mithyājīvasya puruṣapudgalasya samyagājīvaḥ bhavati parinirvāṇāya . mithyāvyāyāmasya puruṣapudgalasya samyagvyāyāmaḥ bhavati parinirvāṇāya . mithyāsmṛteḥ puruṣapudgalasya samyaksmṛtiḥ bhavati parinirvāṇāya . mithyāsamādheḥ puruṣapudgalasya samyaksamādhiḥ bhavati parinirvāṇāya . mithyājñāninaḥ puruṣapudgalasya samyagjñānaṃ bhavati parinirvāṇāya . mithyāvimukteḥ puruṣapudgalasya samyagvimuktiḥ bhavati parinirvāṇāya .
styānamiddhaparyavasthitasya puruṣapudgalasya vigatastyānamiddhatā bhavati parinirvāṇāya . uddhatasya puruṣapudgalasya anauddhatyam bhavati parinirvāṇāya . vicikitsinaḥ puruṣapudgalasya tīrṇavicikitsatā bhavati parinirvāṇāya . krodhanasya puruṣapudgalasya akrodhaḥ bhavati parinirvāṇāya . upanāhinaḥ puruṣapudgalasya anupanāhaḥ bhavati parinirvāṇāya . mrakṣinaḥ puruṣapudgalasya amrakṣaḥ bhavati parinirvāṇāya . pradāśinaḥ puruṣapudgalasya apradāśaḥ bhavati parinirvāṇāya . īrṣyoḥ puruṣapudgalasya anīrṣyutā bhavati parinirvāṇāya . matsariṇaḥ puruṣapudgalasya amātsaryaṃ bhavati parinirvāṇāya . śaṭhasya puruṣapudgalasya aśāṭhyaṃ bhavati parinirvāṇāya . māyāvinaḥ puruṣapudgalasya amāyā bhavati parinirvāṇāya . stabdhasya puruṣapudgalasya astābdhyaṃ bhavati parinirvāṇāya . atimāninaḥ puruṣapudgalasya anatimānaḥ bhavati parinirvāṇāya . durvacasaḥ puruṣapudgalasya sauvacasyatā bhavati parinirvāṇāya . pāpamitrasya puruṣapudgalasya kalyāṇamitratā bhavati parinirvāṇāya . pramattasya puruṣapudgalasya apramādaḥ bhavati parinirvāṇāya . aśraddhasya puruṣapudgalasya śraddhā bhavati parinirvāṇāya . ahrīkasya puruṣapudgalasya hrīḥ bhavati parinirvāṇāya . anapatrapasya puruṣapudgalasya auttapyaṃ bhavati parinirvāṇāya . alpaśrutasya puruṣapudgalasya bāhuśrutyaṃ bhavati parinirvāṇāya . kusīdasya puruṣapudgalasya vīryārambhaḥ bhavati parinirvāṇāya . muṣitasmṛteḥ puruṣapudgalasya upasthitasmṛtitā bhavati parinirvāṇāya . duṣprajñasya puruṣapudgalasya prajñāsaṃpadā bhavati parinirvāṇāya . saṃdṛṣṭiparāmarśinaḥ ādānagrāhiṇaḥ duṣpratiniḥsargiṇaḥ puruṣapudgalasya asaṃdṛṣṭiparāmarśitā anādānagrāhitā supratiniḥsargitā bhavati parinirvāṇāya .
iti khalu, cunda, deśitaḥ mayā saṃlekhaparyāyaḥ, deśitaḥ cittotpādaparyāyaḥ, deśitaḥ parikramaṇaparyāyaḥ, deśitaḥ uparibhāgaparyāyaḥ, deśitaḥ parinirvāṇaparyāyaḥ . yat khalu, cunda, śāstrā karaṇīyaṃ śrāvakāṇāṃ hitaiṣiṇā anukampakena anukampām upādāya, kṛtaṃ vaḥ tad mayā . etāni, cunda, vṛkṣamūlāni, etāni śūnyāgārāṇi, dhyāyata, cunda, mā pramādyata, mā paścātvipratisāriṇaḥ abhūta — iyaṃ khalu asmākam anuśāsanī iti .
idam avocat bhagavān . āttamanāḥ āyuṣmān mahācundaḥ bhagavataḥ bhāṣitam abhyanandat iti .
catuścatvāriṃśatpadāni uktāni, saṃdhayaḥ pañca deśitāḥ ; saṃlekhaḥ nāma sūtrāntaḥ, gambhīraḥ sāgaropamaḥ iti .
saṃlekhasūtraṃ niṣṭhitam aṣṭamam .