mn8 
 mn10

This is a Buddhist Hybrid Sanskrit translation of https://suttacentral.net/mn9/pli/ms


Madhyama Nikāya 9 — samyagdṛṣṭisūtram— Right view

madhyamanikāyaḥ 9 - samyagdṛṣṭisūtram

evaṃ mayā śrutam — ekasmin samaye bhagavān śrāvastyāṃ viharati sma jetavane anāthapiṇḍadasya ārāme . tatra khalu āyuṣmān śāriputraḥ bhikṣūn āmantrayata — āyuṣmantaḥ bhikṣavaḥ iti .

āyuṣman iti khalu te bhikṣavaḥ āyuṣmataḥ śāriputrasya pratyaśrauṣuḥ . āyuṣmān śāriputraḥ etad avocat —

samyagdṛṣṭiḥ samyagdṛṣṭiḥ iti, āyuṣmantaḥ, ucyate . kiyatā nu khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti ?

dūrāt api khalu vayam, āyuṣman, āgacchāmaḥ āyuṣmataḥ śāriputrasya antikam etasya bhāṣitasya artham ājñātum . sādhu bata āyuṣmantam eva śāriputraṃ pratibhātu etasya bhāṣitasya arthaḥ . āyuṣmataḥ śāriputrāt śrutvā bhikṣavaḥ dhārayiṣyanti iti .

tena hi, āyuṣmantaḥ, śṛṇuta, sādhu manasi kuruta, bhāṣiṣye iti .

evam āyuṣman iti khalu te bhikṣavaḥ āyuṣmataḥ śāriputrasya pratyaśrauṣuḥ . āyuṣmān śāriputraḥ etad avocat —

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ akuśalaṃ ca prajānāti, akuśalamūlaṃ ca prajānāti, kuśalaṃ ca prajānāti, kuśalamūlaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam .

katamat punar, āyuṣmantaḥ, akuśalam, katamat akuśalamūlam, katamat kuśalam, katamat kuśalamūlam ? prāṇātipātaḥ khalu, āyuṣmantaḥ, akuśalam, adattādānam akuśalam, kāmeṣu mithyācāraḥ akuśalam, mṛṣāvādaḥ akuśalam, piśunā vāk akuśalam, paruṣā vāk akuśalam, saṃbhinnapralāpaḥ akuśalam, abhidhyā akuśalam, vyāpādaḥ akuśalam, mithyādṛṣṭiḥ akuśalam — idam ucyate, āyuṣmantaḥ, akuśalam .

katamat ca, āyuṣmantaḥ, akuśalamūlam ? lobhaḥ akuśalamūlam, dveṣaḥ akuśalamūlam, mohaḥ akuśalamūlam — idam ucyate, āyuṣmantaḥ, akuśalamūlam .

katamat ca, āyuṣmantaḥ, kuśalam ? prāṇātipātāt viramaṇam kuśalam, adattādānāt viramaṇam kuśalam, kāmeṣu mithyācārāt viramaṇam kuśalam, mṛṣāvādāt viramaṇam kuśalam, piśunāyāḥ vācaḥ viramaṇam kuśalam, paruṣāyāḥ vācaḥ viramaṇam kuśalam, saṃbhinnapralāpāt viramaṇam kuśalam, anabhidhyā kuśalam, avyāpādaḥ kuśalam, samyagdṛṣṭiḥ kuśalam — idam ucyate, āyuṣmantaḥ, kuśalam .

katamat ca, āyuṣmantaḥ, kuśalamūlam ? alobhaḥ kuśalamūlam, adveṣaḥ kuśalamūlam, amohaḥ kuśalamūlam — idam ucyate, āyuṣmantaḥ, kuśalamūlam .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evam akuśalaṃ prajānāti, evam akuśalamūlaṃ prajānāti, evaṃ kuśalaṃ prajānāti, evaṃ kuśalamūlaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya, pratighānuśayaṃ prativinodya, asmi iti dṛṣṭimānānuśayaṃ samudghātya, avidyāṃ prahāya vidyām utpādya, dṛṣṭe eva dharme duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu te bhikṣavaḥ āyuṣmataḥ śāriputrasya bhāṣitam abhinandya anumodya āyuṣmantaṃ śāriputram uttari praśnam apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ, anyaḥ api paryāyaḥ yathā āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti ?

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ āhāraṃ ca prajānāti, āhārasamudayaṃ ca prajānāti, āhāranirodhaṃ ca prajānāti, āhāranirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam .

katamaḥ punar, āyuṣmantaḥ, āhāraḥ, katamaḥ āhārasamudayaḥ, katamaḥ āhāranirodhaḥ, katamā āhāranirodhagāminī pratipad ? catvāraḥ ime, āyuṣmantaḥ, āhārāḥ bhūtānāṃ vā sattvānāṃ sthityai, saṃbhavaiṣiṇāṃ vā anugrahāya . katame catvāraḥ ? kavalīkāraḥ āhāraḥ audārikaḥ vā sūkṣmaḥ vā, sparśaḥ dvitīyaḥ, manaḥsaṃcetanā tṛtīyā, vijñānaṃ caturtham . tṛṣṇāsamudayāt āhārasamudayaḥ, tṛṣṇānirodhāt āhāranirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ āhāranirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ samyaksaṃkalpaḥ samyagvāk samyakkarmāntaḥ, samyagājīvaḥ samyagvyāyāmaḥ samyaksmṛtiḥ samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evam āhāraṃ prajānāti, evam āhārasamudayaṃ prajānāti, evam āhāranirodhaṃ prajānāti, evam āhāranirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya, pratighānuśayaṃ prativinodya, asmi iti dṛṣṭimānānuśayaṃ samudghātya, avidyāṃ prahāya vidyām utpādya, dṛṣṭe eva dharme duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu te bhikṣavaḥ āyuṣmataḥ śāriputrasya bhāṣitam abhinandya anumodya āyuṣmantaṃ śāriputram uttari praśnam apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ, anyaḥ api paryāyaḥ yathā āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti ?

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ duḥkhaṃ ca prajānāti, duḥkhasamudayaṃ ca prajānāti, duḥkhanirodhaṃ ca prajānāti, duḥkhanirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamat punar, āyuṣmantaḥ, duḥkham, katamaḥ duḥkhasamudayaḥ, katamaḥ duḥkhanirodhaḥ, katamā duḥkhanirodhagāminī pratipad ? jātiḥ api duḥkhā, jarā api duḥkhā, maraṇam api duḥkham, śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ api duḥkhāḥ, apriyaiḥ saṃprayogaḥ api duḥkhaḥ, priyaiḥ viprayogaḥ api duḥkhaḥ, yad api icchan na labhate tad api duḥkham, saṃkṣiptena pañcopādānaskandhāḥ duḥkhāḥ — idam ucyate, āyuṣmantaḥ, duḥkham . katamaḥ ca, āyuṣmantaḥ, duḥkhasamudayaḥ ? yā iyam tṛṣṇā paunarbhavikī nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, tadyathā — kāmatṛṣṇā bhavatṛṣṇā vibhavatṛṣṇā — ayam ucyate, āyuṣmantaḥ, duḥkhasamudayaḥ . katamaḥ ca, āyuṣmantaḥ, duḥkhanirodhaḥ ? yaḥ tasyāḥ eva tṛṣṇāyāḥ aśeṣavirāganirodhaḥ tyāgaḥ pratiniḥsargaḥ muktiḥ anālayaḥ — ayam ucyate, āyuṣmantaḥ, duḥkhanirodhaḥ . katamā ca, āyuṣmantaḥ, duḥkhanirodhagāminī pratipad ? ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ — iyam ucyate, āyuṣmantaḥ, duḥkhanirodhagāminī pratipad .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ duḥkhaṃ prajānāti, evaṃ duḥkhasamudayaṃ prajānāti, evaṃ duḥkhanirodhaṃ prajānāti, evaṃ duḥkhanirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya, pratighānuśayaṃ prativinodya, asmi iti dṛṣṭimānānuśayaṃ samudghātya, avidyāṃ prahāya vidyām utpādya, dṛṣṭe eva dharme duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu te bhikṣavaḥ āyuṣmataḥ śāriputrasya bhāṣitam abhinandya anumodya āyuṣmantaṃ śāriputram uttari praśnam apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ, anyaḥ api paryāyaḥ yathā āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti ?

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ jarāmaraṇaṃ ca prajānāti, jarāmaraṇasamudayaṃ ca prajānāti, jarāmaraṇanirodhaṃ ca prajānāti, jarāmaraṇanirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamat punar, āyuṣmantaḥ, jarāmaraṇam, katamaḥ jarāmaraṇasamudayaḥ, katamaḥ jarāmaraṇanirodhaḥ, katamā jarāmaraṇanirodhagāminī pratipad ? yā teṣāṃ teṣāṃ sattvānāṃ tasmin tasmin sattvanikāye jarā jīrṇatā khaṇḍatvam pālityaṃ valitvaktā āyuṣaḥ saṃhāniḥ indriyāṇāṃ paripākaḥ — iyam ucyate, āyuṣmantaḥ, jarā . katamat ca, āyuṣmantaḥ, maraṇam ? yā teṣāṃ teṣāṃ sattvānāṃ tasmāt tasmāt sattvanikāyāt cyutiḥ cyavanatā bhedaḥ antardhānaṃ mṛtyuḥ maraṇaṃ kālakriyā skandhānāṃ bhedaḥ, kalevarasya nikṣepaḥ, jīvitendriyasya upacchedaḥ — idam ucyate, āyuṣmantaḥ, maraṇam . iti iyam ca jarā idam ca maraṇam — idam ucyate, āyuṣmantaḥ, jarāmaraṇam . jātisamudayāt jarāmaraṇasamudayaḥ, jātinirodhāt jarāmaraṇanirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ jarāmaraṇanirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ jarāmaraṇaṃ prajānāti, evaṃ jarāmaraṇasamudayaṃ prajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhaṃ prajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya … duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ jātiṃ ca prajānāti, jātisamudayaṃ ca prajānāti, jātinirodhaṃ ca prajānāti, jātinirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamā punar, āyuṣmantaḥ, jātiḥ, katamaḥ jātisamudayaḥ, katamaḥ jātinirodhaḥ, katamā jātinirodhagāminī pratipad ? yā teṣāṃ teṣāṃ sattvānāṃ tasmin tasmin sattvanikāye jātiḥ saṃjātiḥ avakrāntiḥ abhinirvṛttiḥ skandhānāṃ prādurbhāvaḥ, āyatanānāṃ pratilābhaḥ — iyam ucyate, āyuṣmantaḥ, jātiḥ . bhavasamudayāt jātisamudayaḥ, bhavanirodhāt jātinirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ jātinirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ jātiṃ prajānāti, evaṃ jātisamudayaṃ prajānāti, evaṃ jātinirodhaṃ prajānāti, evaṃ jātinirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya … duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ bhavaṃ ca prajānāti, bhavasamudayaṃ ca prajānāti, bhavanirodhaṃ ca prajānāti, bhavanirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamaḥ punar, āyuṣmantaḥ, bhavaḥ, katamaḥ bhavasamudayaḥ, katamaḥ bhavanirodhaḥ, katamā bhavanirodhagāminī pratipad ? trayaḥ ime, āyuṣmantaḥ, bhavāḥ — kāmabhavaḥ, rūpabhavaḥ, ārūpyabhavaḥ . upādānasamudayāt bhavasamudayaḥ, upādānanirodhāt bhavanirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ bhavanirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ bhavaṃ prajānāti, evaṃ bhavasamudayaṃ prajānāti, evaṃ bhavanirodhaṃ prajānāti, evaṃ bhavanirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya … duḥkhasya antakaraḥ bhavati . etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ upādānaṃ ca prajānāti, upādānasamudayaṃ ca prajānāti, upādānanirodhaṃ ca prajānāti, upādānanirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamat punar, āyuṣmantaḥ, upādānam, katamaḥ upādānasamudayaḥ, katamaḥ upādānanirodhaḥ, katamā upādānanirodhagāminī pratipad ? catvāri imāni, āyuṣmantaḥ, upādānāni — kāmopādānam, dṛṣṭyupādānam, śīlavratopādānam, ātmavādopādānam . tṛṣṇāsamudayāt upādānasamudayaḥ, tṛṣṇānirodhāt upādānanirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ upādānanirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evam upādānaṃ prajānāti, evam upādānasamudayaṃ prajānāti, evam upādānanirodhaṃ prajānāti, evam upādānanirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya … duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ tṛṣṇāṃ ca prajānāti, tṛṣṇāsamudayaṃ ca prajānāti, tṛṣṇānirodhaṃ ca prajānāti, tṛṣṇānirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamā punar, āyuṣmantaḥ, tṛṣṇā, katamaḥ tṛṣṇāsamudayaḥ, katamaḥ tṛṣṇānirodhaḥ, katamā tṛṣṇānirodhagāminī pratipad ? ṣaṭ ime, āyuṣmantaḥ, tṛṣṇākāyāḥ — rūpatṛṣṇā, śabdatṛṣṇā, gandhatṛṣṇā, rasatṛṣṇā, spraṣṭavyatṛṣṇā, dharmatṛṣṇā . vedanāsamudayāt tṛṣṇāsamudayaḥ, vedanānirodhāt tṛṣṇānirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ tṛṣṇānirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ tṛṣṇāṃ prajānāti, evaṃ tṛṣṇāsamudayaṃ prajānāti, evaṃ tṛṣṇānirodhaṃ prajānāti, evaṃ tṛṣṇānirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya … duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ vedanāṃ ca prajānāti, vedanāsamudayaṃ ca prajānāti, vedanānirodhaṃ ca prajānāti, vedanānirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamā punar, āyuṣmantaḥ, vedanā, katamaḥ vedanāsamudayaḥ, katamaḥ vedanānirodhaḥ, katamā vedanānirodhagāminī pratipad ? ṣaṭ ime, āyuṣmantaḥ, vedanākāyāḥ — cakṣuḥsaṃsparśajā vedanā, śrotrasaṃsparśajā vedanā, ghrāṇasaṃsparśajā vedanā, jihvāsaṃsparśajā vedanā, kāyasaṃsparśajā vedanā, manaḥsaṃsparśajā vedanā . sparśasamudayāt vedanāsamudayaḥ, sparśanirodhāt vedanānirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ vedanānirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ vedanāṃ prajānāti, evaṃ vedanāsamudayaṃ prajānāti, evaṃ vedanānirodhaṃ prajānāti, evaṃ vedanānirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya … duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ sparśaṃ ca prajānāti, sparśasamudayaṃ ca prajānāti, sparśanirodhaṃ ca prajānāti, sparśanirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamaḥ punar, āyuṣmantaḥ, sparśaḥ, katamaḥ sparśasamudayaḥ, katamaḥ sparśanirodhaḥ, katamā sparśanirodhagāminī pratipad ? ṣaṭ ime, āyuṣmantaḥ, sparśakāyāḥ — cakṣuḥsaṃsparśaḥ, śrotrasaṃsparśaḥ, ghrāṇasaṃsparśaḥ, jihvāsaṃsparśaḥ, kāyasaṃsparśaḥ, manaḥsaṃsparśaḥ . ṣaḍāyatanasamudayāt sparśasamudayaḥ, ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ sparśanirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ sparśaṃ prajānāti, evaṃ sparśasamudayaṃ prajānāti, evaṃ sparśanirodhaṃ prajānāti, evaṃ sparśanirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya … duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ ṣaḍāyatanaṃ ca prajānāti, ṣaḍāyatanasamudayaṃ ca prajānāti, ṣaḍāyatananirodhaṃ ca prajānāti, ṣaḍāyatananirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamat punar, āyuṣmantaḥ, ṣaḍāyatanam, katamaḥ ṣaḍāyatanasamudayaḥ, katamaḥ ṣaḍāyatananirodhaḥ, katamā ṣaḍāyatananirodhagāminī pratipad ? ṣaṭ imāni, āyuṣmantaḥ, āyatanāni — cakṣurāyatanam, śrotrāyatanam, ghrāṇāyatanam, jihvāyatanam, kāyāyatanam, manāyatanam . nāmarūpasamudayāt ṣaḍāyatanasamudayaḥ, nāmarūpanirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ ṣaḍāyatananirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ ṣaḍāyatanaṃ prajānāti, evaṃ ṣaḍāyatanasamudayaṃ prajānāti, evaṃ ṣaḍāyatananirodhaṃ prajānāti, evaṃ ṣaḍāyatananirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya … duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ nāmarūpaṃ ca prajānāti, nāmarūpasamudayaṃ ca prajānāti, nāmarūpanirodhaṃ ca prajānāti, nāmarūpanirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamat punar, āyuṣmantaḥ, nāmarūpam, katamaḥ nāmarūpasamudayaḥ, katamaḥ nāmarūpanirodhaḥ, katamā nāmarūpanirodhagāminī pratipad ? vedanā, saṃjñā, cetanā, sparśaḥ, manasikāraḥ — idam ucyate, āyuṣmantaḥ, nāmam ; catvāri ca mahābhūtāni, caturṇāṃ ca mahābhūtānām upādāyarūpam — idam ucyate, āyuṣmantaḥ, rūpam . iti idam ca nāmam idam ca rūpam — idam ucyate, āyuṣmantaḥ, nāmarūpam . vijñānasamudayāt nāmarūpasamudayaḥ, vijñānanirodhāt nāmarūpanirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ nāmarūpanirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ nāmarūpaṃ prajānāti, evaṃ nāmarūpasamudayaṃ prajānāti, evaṃ nāmarūpanirodhaṃ prajānāti, evaṃ nāmarūpanirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya … duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ vijñānaṃ ca prajānāti, vijñānasamudayaṃ ca prajānāti, vijñānanirodhaṃ ca prajānāti, vijñānanirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamat punar, āyuṣmantaḥ, vijñānam, katamaḥ vijñānasamudayaḥ, katamaḥ vijñānanirodhaḥ, katamā vijñānanirodhagāminī pratipad ? ṣaṭ ime, āyuṣmantaḥ, vijñānakāyāḥ — cakṣurvijñānam, śrotravijñānam, ghrāṇavijñānam, jihvāvijñānam, kāyavijñānam, manovijñānam . saṃskārasamudayāt vijñānasamudayaḥ, saṃskāranirodhāt vijñānanirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ vijñānanirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ vijñānaṃ prajānāti, evaṃ vijñānasamudayaṃ prajānāti, evaṃ vijñānanirodhaṃ prajānāti, evaṃ vijñānanirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya … duḥkhasya antakaraḥ bhavati —

etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti . sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ saṃskārān ca prajānāti, saṃskārasamudayaṃ ca prajānāti, saṃskāranirodhaṃ ca prajānāti, saṃskāranirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katame punar, āyuṣmantaḥ, saṃskārāḥ, katamaḥ saṃskārasamudayaḥ, katamaḥ saṃskāranirodhaḥ, katamā saṃskāranirodhagāminī pratipad ? trayaḥ ime, āyuṣmantaḥ, saṃskārāḥ — kāyasaṃskāraḥ, vāksaṃskāraḥ, cittasaṃskāraḥ . avidyāsamudayāt saṃskārasamudayaḥ, avidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ saṃskāranirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evaṃ saṃskārān prajānāti, evaṃ saṃskārasamudayaṃ prajānāti, evaṃ saṃskāranirodhaṃ prajānāti, evaṃ saṃskāranirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya, pratighānuśayaṃ prativinodya, asmi iti dṛṣṭimānānuśayaṃ samudghātya, avidyāṃ prahāya vidyām utpādya, dṛṣṭe eva dharme duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu … apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ …

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ avidyāṃ ca prajānāti, avidyāsamudayaṃ ca prajānāti, avidyānirodhaṃ ca prajānāti, avidyānirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam . katamā punar, āyuṣmantaḥ, avidyā, katamaḥ avidyāsamudayaḥ, katamaḥ avidyānirodhaḥ, katamā avidyānirodhagāminī pratipad ? yat khalu, āyuṣmantaḥ, duḥkhe ajñānam, duḥkhasamudaye ajñānam, duḥkhanirodhe ajñānam, duḥkhanirodhagāminyāṃ pratipadi ajñānam — iyam ucyate, āyuṣmantaḥ, avidyā . āsravasamudayāt avidyāsamudayaḥ, āsravanirodhāt avidyānirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ avidyānirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evam avidyāṃ prajānāti, evam avidyāsamudayaṃ prajānāti, evam avidyānirodhaṃ prajānāti, evam avidyānirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya, pratighānuśayaṃ prativinodya, asmi iti dṛṣṭimānānuśayaṃ samudghātya, avidyāṃ prahāya vidyām utpādya, dṛṣṭe eva dharme duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

sādhu, āyuṣman iti khalu te bhikṣavaḥ āyuṣmataḥ śāriputrasya bhāṣitam abhinandya anumodya āyuṣmantaṃ śāriputram uttari praśnam apṛcchan — syāt punar, āyuṣmantaḥ, anyaḥ api paryāyaḥ yathā āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti ?

syāt, āyuṣmantaḥ . yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ āsravaṃ ca prajānāti, āsravasamudayaṃ ca prajānāti, āsravanirodhaṃ ca prajānāti, āsravanirodhagāminīṃ pratipadaṃ ca prajānāti — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam .

katamaḥ punar, āyuṣmantaḥ, āsravaḥ, katamaḥ āsravasamudayaḥ, katamaḥ āsravanirodhaḥ, katamā āsravanirodhagāminī pratipad iti ? trayaḥ ime, āyuṣmantaḥ, āsravāḥ — kāmāsravaḥ, bhavāsravaḥ, avidyāsravaḥ . avidyāsamudayāt āsravasamudayaḥ, avidyānirodhāt āsravanirodhaḥ, ayam eva āryaḥ aṣṭāṅgaḥ mārgaḥ āsravanirodhagāminī pratipad, tadyathā — samyagdṛṣṭiḥ … samyaksamādhiḥ .

yataḥ khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ evam āsravaṃ prajānāti, evam āsravasamudayaṃ prajānāti, evam āsravanirodhaṃ prajānāti, evam āsravanirodhagāminīṃ pratipadaṃ prajānāti, saḥ sarvaśaḥ rāgānuśayaṃ prahāya, pratighānuśayaṃ prativinodya, asmi iti dṛṣṭimānānuśayaṃ samudghātya, avidyāṃ prahāya vidyām utpādya, dṛṣṭe eva dharme duḥkhasya antakaraḥ bhavati — etāvatā api khalu, āyuṣmantaḥ, āryaśrāvakaḥ samyagdṛṣṭiḥ bhavati, ṛjugatā asya dṛṣṭiḥ, dharme avetyaprasādena samanvitaḥ, āgataḥ imaṃ saddharmam iti .

idam avocat āyuṣmān śāriputraḥ . āttamanasaḥ te bhikṣavaḥ āyuṣmataḥ śāriputrasya bhāṣitam abhyanandiṣuḥ .

samyagdṛṣṭisūtraṃ niṣṭhitaṃ navamam

mn8 
mn 
 mn10