MĀ 40 hastakagṛhapatisūtram
[Translated originally from the Sanskrit Sarvāstivāda Madhyamāgama to Classical Chinese by a team led by Sarvāstivāda scholar Gautama Saṃghadeva of Kāśmīra in 398CE.
Translated from the Chinese Taisho Tripiṭaka back to Sanskrit by Ramakrishnan Suryanarayanan.]
madhyamāgame'dbhutadharmavarge hastakagṛhapatisūtraṃ navamam .
evaṃ mayā śrutam . ekasmin samaye bhagavān aṭavyāṃ viharati sma agrāṭave vane .
tasmin samaye hastako gṛhapatiḥ pañcabhirgṛhapatiśataiḥ sārdhaṃ yena bhagavāṃstenopajagāma . upetya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte nyaṣīdat . pañca gṛhapatiśatānyapi bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte nyaṣīdan .
bhagavān hastakaṃ gṛhapatimāmantrayata — hastaka, mahānkhalvayaṃ te mahājanakāyaḥ . kena tvaṃ dharmeṇemaṃ mahāntaṃ mahājanakāyaṃ saṅgṛhṇāsīti .
hastako gṛhapatiravocat — bhagavan, caturbhiḥ saṅgrahavastubhirahamimaṃ mahāntaṃ mahājanakāyaṃ saṅgṛhṇāmi . katamaiścaturbhiḥ ? yaduta dānena priyavādyatayārthacaryayā samānārthatayā ca . ahaṃ bhagavan, ebhiścaturbhiḥ saṅgrahavastubhirimāṃ pariṣadaṃ saṅgṛhṇāmi, dānena vā priyavādyatayā vārthacaryayā vā samānārthatayā veti .
bhagavānavocat — sādhu sādhu hastaka . tvaṃ hi dharmeṇemāṃ pariṣadaṃ saṅgṛhṇāsi, dvāreṇa saṅgṛhṇāsi, nidānena saṅgṛhṇāsi . hastaka, ye kecidatīte'dhvani śramaṇā vā brāhmaṇā vā dharmeṇa mahatīṃ pariṣadaṃ saṅgṛhṇanti sma, te sarva ebhiścaturbhiḥ saṅgrahavastubhiḥ saṅgṛhṇanti sma teṣāṃ vānyatamena . ye'pi keciddhastakānāgate'dhvani śramaṇā vā brāhmaṇā vā dharmeṇa mahatīṃ pariṣadaṃ saṅgrahīṣyanti, te sarva ebhiścaturbhiḥ saṅgrahavastubhiḥ saṅgrahīṣyanti teṣāṃ vānyatamena . ye'pi keciddhastakaitarhi śramaṇā vā brāhmaṇā vā dharmeṇa mahatīṃ pariṣadaṃ saṅgṛhṇanti, te sarva ebhiścaturbhiḥ saṅgrahavastubhiḥ saṅgṛhṇanti teṣāṃ vānyatamena .
atha bhagavānhastakaṃ gṛhapatiṃ dharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā sandarśya samādāpya samuttejya sampraharṣya tūṣṇīmabhūt . atha hastako gṛhapatirbhagavatā dharmyayā kathayā sandarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ sampraharṣito bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodyotthāyāsanādbhagavantaṃ triḥpradakṣiṇīkṛtya prakrāntaḥ .
svagṛhamanuprāpya bāhyadvāramāsādya ye tatra puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . madhyadvāre'ntaradvāre cāntaḥpraveśe ye puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . atha prāsādamabhiruhyāsanaṃ prajñāpya paryaṅkamābhujya maitrīsahagatena cittenaikāṃ diśaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ tathā caturthīm . iti tiryagūrdhvamadhaḥ samantaṃ sarvatratāyai sarvāvantamlokaṃ maitrīsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena spharitvopasampadya viharati sma . tathā karuṇāsahagatena muditāsahagatenopekṣāsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena sarvāvantamlokaṃ spharitvopasampadya viharati sma .
tasmin samaye trāyastriṃśā devāḥ sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ sannipatitāḥ sanniṣaṇṇā hastakaṃ gṛhapatimevaṃ praśaṃsanti sma — māriṣāḥ, hastakasya gṛhapatermahāṃllābho mahatpuṇyaṃ ca . tatkasya hetoḥ ? ayaṃ hastako gṛhapatirbhagavatā dharmyayā kathayā sandarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ sampraharṣita utthāyāsanādbhagavantaṃ triḥpradakṣiṇīkṛtya prakrāntaḥ . svagṛhamanuprāpya bāhyadvāramāsādya ye tatra puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . madhyadvāre'ntaradvāre cāntaḥpraveśe ye puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . atha prāsādamabhiruhyāsanaṃ prajñāpya paryaṅkamābhujya maitrīsahagatena cittenaikāṃ diśaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ tathā caturthīm . iti tiryagūrdhvamadhaḥ samantaṃ sarvatratāyai sarvāvantamlokaṃ maitrīsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena spharitvopasampadya viharati sma . tathā karuṇāsahagatena muditāsahagatenopekṣāsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena sarvāvantamlokaṃ spharitvopasampadya viharati sma .
atha vaiśravaṇo mahārājo'bhikrāntāyāṃ rātrāvabhikrāntavarṇaḥ kevalakalpāṃ diśaṃ prabhāsayañjyotiṣmān yena hastakasya gṛhapaterniveśanaṃ tenopajagāma . upetya hastakaṃ gṛhapatimāha — gṛhapate, mahāṃllābhastava mahatpuṇyaṃ ca . tatkasya hetoḥ ? adyedānīṃ trāyastriṃśā devā hastakagṛhapatyarthe sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ sannipatitāḥ sanniṣaṇṇā hastakaṃ gṛhapatimevaṃ praśaṃsanti sma — māriṣāḥ, hastakasya gṛhapatermahāṃllābho mahatpuṇyaṃ ca . tatkasya hetoḥ ? ayaṃ hastako gṛhapatirbhagavatā dharmyayā kathayā sandarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ sampraharṣita utthāyāsanādbhagavantaṃ triḥpradakṣiṇīkṛtya prakrāntaḥ . svagṛhamanuprāpya bāhyadvāramāsādya ye tatra puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . madhyadvāre'ntaradvāre cāntaḥpraveśe ye puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . atha prāsādamabhiruhyāsanaṃ prajñāpya paryaṅkamābhujya maitrīsahagatena cittenaikāṃ diśaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ tathā caturthīm . iti tiryagūrdhvamadhaḥ samantaṃ sarvatratāyai sarvāvantamlokaṃ maitrīsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena spharitvopasampadya viharati sma . tathā karuṇāsahagatena muditāsahagatenopekṣāsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena sarvāvantamlokaṃ spharitvopasampadya viharati sma .
tasmin samaye hastako gṛhapatistūṣṇīmāsīnna cābhāṣata, na ca vaiśravaṇaṃ mahārājaṃ vyalokayat . tatkasya hetoḥ ? samādhigauravātsamādhigupteśca .
atha bhagavānaprameyāyāṃ pariṣadi hastakaṃ gṛhapatimārabhya varṇaṃ bhāṣate sma — saptabhiradbhutadharmaiḥ samanvāgato hastako gṛhapatiḥ . ayaṃ hastako gṛhapatirmayā dharmyayā kathayā sandarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ sampraharṣita utthāyāsanānmāṃ triḥpradakṣiṇīkṛtya prakrāntaḥ . svagṛhamanuprāpya bāhyadvāramāsādya ye tatra puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . madhyadvāre'ntaradvāre cāntaḥpraveśe ye puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . atha prāsādamabhiruhyāsanaṃ prajñāpya paryaṅkamābhujya maitrīsahagatena cittenaikāṃ diśaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ tathā caturthīm . iti tiryagūrdhvamadhaḥ samantaṃ sarvatratāyai sarvāvantamlokaṃ maitrīsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena spharitvopasampadya viharati sma . tathā karuṇāsahagatena muditāsahagatenopekṣāsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena sarvāvantamlokaṃ spharitvopasampadya viharati sma .
adyedānīṃ trāyastriṃśā devā asyārthe sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ sannipatitāḥ sanniṣaṇṇā hastakaṃ gṛhapatimevaṃ praśaṃsanti sma — māriṣāḥ, hastakasya gṛhapatermahāṃllābho mahatpuṇyaṃ ca . tatkasya hetoḥ ? ayaṃ hastako gṛhapatirbhagavatā dharmyayā kathayā sandarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ sampraharṣita utthāyāsanādbhagavantaṃ triḥpradakṣiṇīkṛtya prakrāntaḥ . svagṛhamanuprāpya bāhyadvāramāsādya ye tatra puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . madhyadvāre'ntaradvāre cāntaḥpraveśe ye puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . atha prāsādamabhiruhyāsanaṃ prajñāpya paryaṅkamābhujya maitrīsahagatena cittenaikāṃ diśaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ tathā caturthīm . iti tiryagūrdhvamadhaḥ samantaṃ sarvatratāyai sarvāvantamlokaṃ maitrīsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena spharitvopasampadya viharati sma . tathā karuṇāsahagatena muditāsahagatenopekṣāsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena sarvāvantamlokaṃ spharitvopasampadya viharati sma .
adyedānīṃ vaiśravaṇo mahārājo'bhikrāntāyāṃ rātrāvabhikrāntavarṇaḥ kevalakalpāṃ diśaṃ prabhāsayañjyotiṣmān yena hastakasya gṛhapaterniveśanaṃ tenopajagāma . upetya hastakaṃ gṛhapatimāha — gṛhapate, mahāṃllābhastava mahatpuṇyaṃ ca . tatkasya hetoḥ ? adyedānīṃ trāyastriṃśā devā hastakagṛhapatyarthe sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ sannipatitāḥ sanniṣaṇṇā hastakaṃ gṛhapatimevaṃ praśaṃsanti sma — māriṣāḥ, hastakasya gṛhapatermahāṃllābho mahatpuṇyaṃ ca . tatkasya hetoḥ ? ayaṃ hastako gṛhapatirbhagavatā dharmyayā kathayā sandarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ sampraharṣita utthāyāsanādbhagavantaṃ triḥpradakṣiṇīkṛtya prakrāntaḥ . svagṛhamanuprāpya bāhyadvāramāsādya ye tatra puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . madhyadvāre'ntaradvāre cāntaḥpraveśe ye puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . atha prāsādamabhiruhyāsanaṃ prajñāpya paryaṅkamābhujya maitrīsahagatena cittenaikāṃ diśaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ tathā caturthīm . iti tiryagūrdhvamadhaḥ samantaṃ sarvatratāyai sarvāvantamlokaṃ maitrīsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena spharitvopasampadya viharati sma . tathā karuṇāsahagatena muditāsahagatenopekṣāsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena sarvāvantamlokaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tasmin samaye hastako gṛhapatistūṣṇīmāsīnna cābhāṣata, na ca vaiśravaṇaṃ mahārājaṃ vyalokayat . tatkasya hetoḥ ? samādhigauravātsamādhigupteśca .
atha kaścidbhikṣustasyā rātreratyayātpūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya yena hastakasya gṛhapaterniveśanaṃ tenopajagāma . hastako gṛhapatirdūrādeva tambhikṣumāgacchantaṃ dadarśa . dṛṣṭvā cāsanādutthāyāñjaliṃ praṇāmya tambhikṣumavocat — svāgataṃ bhadanta . cireṇa bhadantemamparyāyamakārṣīdyadidamiha . niṣīdatu bhadantedaṃ cāsanam .
atha sa bhikṣuḥ prajñapta evāsane nyaṣīdat . hastako gṛhapatistasya bhikṣoḥ pādau śirasā vanditvaikānte nyaṣīdat .
sa bhikṣurhastakaṃ gṛhapatimetadavocat — gṛhapate, mahāṃllābhastava mahatpuṇyaṃ ca . tatkasya hetoḥ ? bhagavānaprameyāyāṃ pariṣadi tvāmevaṃ praśaṃsati sma — saptabhiradbhutadharmaiḥ samanvāgato hastako gṛhapatiḥ . ayaṃ hastako gṛhapatirmayā dharmyayā kathayā sandarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ sampraharṣita utthāyāsanānmāṃ triḥpradakṣiṇīkṛtya prakrāntaḥ . svagṛhamanuprāpya bāhyadvāramāsādya ye tatra puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . madhyadvāre'ntaradvāre cāntaḥpraveśe ye puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . atha prāsādamabhiruhyāsanaṃ prajñāpya paryaṅkamābhujya maitrīsahagatena cittenaikāṃ diśaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ tathā caturthīm . iti tiryagūrdhvamadhaḥ samantaṃ sarvatratāyai sarvāvantamlokaṃ maitrīsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena spharitvopasampadya viharati sma . tathā karuṇāsahagatena muditāsahagatenopekṣāsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena sarvāvantamlokaṃ spharitvopasampadya viharati sma .
adyedānīṃ trāyastriṃśā devā asyārthe sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ sannipatitāḥ sanniṣaṇṇā hastakaṃ gṛhapatimevaṃ praśaṃsanti sma — māriṣāḥ, hastakasya gṛhapatermahāṃllābho mahatpuṇyaṃ ca . tatkasya hetoḥ ? ayaṃ hastako gṛhapatirbhagavatā dharmyayā kathayā sandarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ sampraharṣita utthāyāsanādbhagavantaṃ triḥpradakṣiṇīkṛtya prakrāntaḥ . svagṛhamanuprāpya bāhyadvāramāsādya ye tatra puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . madhyadvāre'ntaradvāre cāntaḥpraveśe ye puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . atha prāsādamabhiruhyāsanaṃ prajñāpya paryaṅkamābhujya maitrīsahagatena cittenaikāṃ diśaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ tathā caturthīm . iti tiryagūrdhvamadhaḥ samantaṃ sarvatratāyai sarvāvantamlokaṃ maitrīsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena spharitvopasampadya viharati sma . tathā karuṇāsahagatena muditāsahagatenopekṣāsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena sarvāvantamlokaṃ spharitvopasampadya viharati sma .
adyedānīṃ vaiśravaṇo mahārājo'bhikrāntāyāṃ rātrāvabhikrāntavarṇaḥ kevalakalpāṃ diśaṃ prabhāsayañjyotiṣmān yena hastakasya gṛhapaterniveśanaṃ tenopajagāma . upetya hastakaṃ gṛhapatimāha — gṛhapate, mahāṃllābhastava mahatpuṇyaṃ ca . tatkasya hetoḥ ? adyedānīṃ trāyastriṃśā devā hastakagṛhapatyarthe sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ sannipatitāḥ sanniṣaṇṇā hastakaṃ gṛhapatimevaṃ praśaṃsanti sma — māriṣāḥ, hastakasya gṛhapatermahāṃllābho mahatpuṇyaṃ ca . tatkasya hetoḥ ? ayaṃ hastako gṛhapatirbhagavatā dharmyayā kathayā sandarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ sampraharṣita utthāyāsanādbhagavantaṃ triḥpradakṣiṇīkṛtya prakrāntaḥ . svagṛhamanuprāpya bāhyadvāramāsādya ye tatra puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . madhyadvāre'ntaradvāre cāntaḥpraveśe ye puruṣāstānsarvāndharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . atha prāsādamabhiruhyāsanaṃ prajñāpya paryaṅkamābhujya maitrīsahagatena cittenaikāṃ diśaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ tathā caturthīm . iti tiryagūrdhvamadhaḥ samantaṃ sarvatratāyai sarvāvantamlokaṃ maitrīsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena spharitvopasampadya viharati sma . tathā karuṇāsahagatena muditāsahagatenopekṣāsahagatena cittenāgranthenāvaireṇāsapatnenāvyāpādenāraṇena vipulena mahadgatenāpramāṇena subhāvitena sarvāvantamlokaṃ spharitvopasampadya viharati sma . tasmin samaye hastako gṛhapatistūṣṇīmāsīnna cābhāṣata, na ca vaiśravaṇaṃ mahārājaṃ vyalokayat . tatkasya hetoḥ ? samādhigauravātsamādhigupteśca .
atha hastako gṛhapatistambhikṣumavocat — kaccidbhadanta, tatra kaścidavadātavasano gṛhastho'bhūt ?
bhikṣuravocat — na tatra kaścidavadātavasano gṛhastho'bhūt .
gṛhapatirapṛcchat — yadi tatra kaścidavadātavasano gṛhastho bhavet, ko doṣaḥ syāt ?
hastako gṛhapatirevāha — bhadanta, santi tatrāśrāddhā ye bhagavatā bhāṣitaṃ na śraddadhyuḥ . teṣāṃ tatsyāddīrgharātramahitāyānarthāya duḥkhāya, apāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyeran, amitaṃ duḥkhaṃ ca pratisaṃvedayeran . ye punaḥ śrāddhāste bhagavatā bhāṣitaṃ śraddadhyuḥ, te tena hetunā māṃ satkuryurgurukuryurmānayeyuḥ pūjayeyuḥ . na cāhaṃ bhadantaitadicchāmi . adhivāsayatu bhadanto me'dya bhojanamiti .
atha sa bhikṣurhastakasya gṛhapateranukampayā tūṣṇīṃbhāvenādhivāsayāmāsa .
hastako gṛhapatistasya bhikṣostūṣṇīṃbhāvenādhivāsanaṃ viditvā, utthāyāsanātsvayameva pāṇyāvanijya praṇītena nānāvidhena khādanīyena bhojanīyena lehyena peyena ca svahastena santarpayati sampravārayati . bhuktavantaṃ dhautahastamapanītapātraṃ viditvā nīcamāsanaṃ gṛhītvaikānte nyaṣīdaddharmaśravaṇāya .
atha sa bhikṣurhastakaṃ gṛhapatiṃ dharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa . anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā sandarśya samādāpya samuttejya sampraharṣyotthāyāsanātprakrāntaḥ . yena bhagavāṃstenopajagāma . upetya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte nyaṣīdat . ekāntaniṣaṇṇaḥ sa bhikṣurhastakena gṛhapatinā sārdhaṃ yāvantaḥ kathālāpā abhavan, tānsarvānbhagavate nivedayāmāsa .
atha bhagavānbhikṣūnāmantrayata — etenāhaṃ kāraṇena bhikṣava hastakaṃ gṛhapatimārabhya varṇaṃ bhāṣe, saptabhiradbhutadharmaiḥ samanvāgato hastako gṛhapatiriti . punaraparaṃ bhikṣavo yūyaṃ dhārayata hastakasya gṛhapateraṣṭamamadbhutadharmam . katamamaṣṭamam ? yaduta hastako gṛhapatiralpeccho nispṛhaḥ .
idamavocadbhagavān . āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan .
hastakagṛhapatisūtraṃ navamaṃ samāptam .