You are here: Home » buddhism » ma » ma39
ma38 
 ma40

MĀ 39 ugragṛhapatisūtram

[Translated originally from the Sanskrit Sarvāstivāda Madhyamāgama to Classical Chinese by a team led by Sarvāstivāda scholar Gautama Saṃghadeva of Kāśmīra in 398CE.
Translated from the Chinese Taisho Tripiṭaka back to Sanskrit by Ramakrishnan Suryanarayanan in 2024-26.]

madhyamāgame'dbhutadharmavarge'ṣṭamam ugragṛhapatisūtram.

evaṃ mayā śrutam. ekasminsamaye'ciraparinirvṛte bhagavati sambahulāḥ sthavirā mahātmāno bhikṣavo vaiśālyāṃ viharanti sma markaṭahradatīre kūṭāgāraśālāyām.

tasminsamaye ugro gṛhapatirevaṃrūpaṃ mahādānaṃ saṃvidhatte sma, yadutāgantukabhaktaṃ gāmikabhaktaṃ glānabhaktaṃ glānopasthāyakabhaktaṃ dhruvayavāgūṃ dhruvabhaktamārāmikabhaktaṃ viṃśatigaṇabhojanaṃ pañcāhikaṃ sarvabhikṣusaṅghabhojanaṃ ca, evaṃrūpaṃ mahādānaṃ saṃvidhatte sma. tasya ca mahāsamudre śatasahasramūlyāśeṣabhāṇḍapūrṇā naurekapadena nimagnā.

sambahulāśca sthavirā mahātmāno bhikṣava aśrauṣuryadugro gṛhapatirevaṃrūpaṃ mahādānaṃ saṃvidhatte sma, yadutāgantukabhaktaṃ gāmikabhaktaṃ glānabhaktaṃ glānopasthāyakabhaktaṃ dhruvayavāgūṃ dhruvabhaktamārāmikabhaktaṃ viṃśatigaṇabhojanaṃ pañcāhikaṃ sarvabhikṣusaṅghabhojanaṃ ca, evaṃrūpaṃ mahādānaṃ saṃvidhatte sma. tasya ca mahāsamudre śatasahasramūlyāśeṣabhāṇḍapūrṇā naurekapadena nimagnā. śrutvā te sametya mitho'mantrayanta—ko nu khalvāyuṣmanto'smākaṃ samartha ugraṃ gṛhapatimupasaṅkramyaivaṃ vaktum—tiṣṭha gṛhapate, mā bhūyo dānaṃ dāḥ, paścādeva svayaṃ jñāsyasīti.

teṣāmetadabhūt—āyuṣmānānando bhagavata upasthāyakaḥ śāstuḥ śāsanapratigrahītā bhagavatā varṇito vijñaiśca sabrahmacāribhiḥ, āyuṣmānānanda eva samartha ugraṃ gṛhapatimupasaṅkramyaivaṃ vaktum—tiṣṭha gṛhapate, mā bhūyo dānaṃ dāḥ, paścādeva svayaṃ jñāsyasīti. tasmādāyuṣmanta āgacchata, vayamāyuṣmata ānandasya sakāśamupasaṅkramiṣyāmaḥ, upasaṅkramya cainaṃ viṣayaṃ nivedayiṣyāmeti.

atha sambahulāḥ sthavirā mahātmāno bhikṣavo yenāyuṣmānānandastenopajagmuḥ. upetyāyuṣmatānandena sārdhaṃ sammukhaṃ sammodanīṃ saṃrañjanīṃ vividhāṃ kathāṃ vyatisāryaikānte nyaṣīdan. ekāntaniṣaṇṇāḥ sthavirā bhikṣava āyuṣmantamānandametadavocan—

jānīte khvāyuṣmānānandaḥ, ugro gṛhapatirevaṃrūpaṃ mahādānaṃ saṃvidhatte sma, yadutāgantukabhaktaṃ gāmikabhaktaṃ glānabhaktaṃ glānopasthāyakabhaktaṃ dhruvayavāgūṃ dhruvabhaktamārāmikabhaktaṃ viṃśatigaṇabhojanaṃ pañcāhikaṃ sarvabhikṣusaṅghabhojanaṃ ca, evaṃrūpaṃ mahādānaṃ saṃvidhatte sma. gṛhapateśca mahāsamudre śatasahasramūlyāśeṣabhāṇḍapūrṇā naurekapadena nimagnā. asmābhiḥ sametya mitho'mantritam—ko nu khalvāyuṣmanto'smākaṃ samartha ugraṃ gṛhapatimupasaṅkramyaivaṃ vaktum—tiṣṭha gṛhapate, mā bhūyo dānaṃ dāḥ, paścādeva svayaṃ jñāsyasīti. asmākaṃ caitadabhūt—āyuṣmānānando bhagavata upasthāyakaḥ śāstuḥ śāsanapratigrahītā bhagavatā varṇito vijñaiśca sabrahmacāribhiḥ, āyuṣmānānanda eva samartha ugraṃ gṛhapatimupasaṅkramyaivaṃ vaktum—tiṣṭha gṛhapate, mā bhūyo dānaṃ dāḥ, paścādeva svayaṃ jñāsyasīti. arhatyāyuṣmānānanda ugraṃ gṛhapatimupasaṅkramyaivaṃ vaktum—tiṣṭha gṛhapate, mā bhūyo dānaṃ dāḥ, paścādeva svayaṃ jñāsyasīti.

āyuṣmānānandaḥ sthavirānmahātmano bhikṣūnetadavocat—āyuṣmantaḥ, ugro gṛhapatirugrasvabhāvo gambhīraprakṛtiśca. yadyahamātmano nāmnā vadeyaṃ, sthānaṃ vidyate yadasau bhṛśamapratīto bhavet. tadāyuṣmantaḥ, kasya nāmnā taṃ vadeyamiti.

sthavirā bhikṣavo'vocan—āyuṣman, bhikṣusaṅghasya nāmnā brūhi. bhikṣusaṅghasya nāmnā kathyate cet, sa kiñcidapi na vakṣyatīti.

āyuṣmānānandasteṣāṃ sthavirāṇāṃ bhikṣūṇāṃ vacanaṃ tūṣṇīṃbhāvenādhivāsayāmāsa. atha te sthavirā bhikṣava āyuṣmato'nandasya tūṣṇīṃbhāvenādhivāsanāṃ viditvotthāyāsanādāyuṣmantamānandaṃ pradakṣiṇīkṛtya svasvakaṃ nilayaṃ jagmuḥ.

athāyuṣmānānandastasyā rātreratyayāt pūrvāhṇe nivasya pātracīvaramādāya yenograsya gṛhapaterniveśanaṃ tenopajagāma. ugro gṛhapatirdūrādevāyuṣmantamānandamāgacchantaṃ dadarśa. dṛṣṭvā cāsanādutthāyekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yenāyuṣmānānandastenāñjaliṃ praṇāmyaikāntametadavocat—svāgatamāyuṣmate'nandāya. cireṇāyuṣmānānanda imaṃ paryāyamakārṣīdyadidamiheti. niṣīdatvāyuṣmānānanda asminnāsane. nyaṣīdadāyuṣmānānandaḥ prajñapta evāsane. ugro'pi gṛhapatirāyuṣmato'nandasya pādau śirasā vanditvaikānte nyaṣīdat.

ekāntaniṣaṇṇamugraṃ gṛhapatimāyuṣmānānanda etadavocat—jānīte khalu gṛhapatiḥ, gṛhapatinā evaṃrūpaṃ mahādānaṃ saṃvidhatte sma, yadutāgantukabhaktaṃ gāmikabhaktaṃ glānabhaktaṃ glānopasthāyakabhaktaṃ dhruvayavāgūṃ dhruvabhaktamārāmikabhaktaṃ viṃśatigaṇabhojanaṃ pañcāhikaṃ sarvabhikṣusaṅghabhojanaṃ ca, evaṃrūpaṃ mahādānaṃ saṃvidhatte sma. gṛhapateśca mahāsamudre śatasahasramūlyāśeṣabhāṇḍapūrṇā naurekapadena nimagnā. tiṣṭha gṛhapate, mā bhūyo dānaṃ dāḥ, paścādeva svayaṃ jñāsyasīti.

gṛhapatiravocat—āyuṣmannānanda, kasyedaṃ vacaḥ?

āyuṣmānānando'vocat—gṛhapate, ahaṃ bhikṣusaṅghasya vacaḥ samprakāśayāmīti.

gṛhapatiravocat—yadyāyuṣmānānando bhikṣusaṅghasya vacaḥ samprakāśayati, nātropottaramasti. yadi punarātmano nāmnāvakṣyat, sthānaṃ hyetadyadahaṃ bhṛśamapratīto'bhaviṣyam. āyuṣmannānanda, yadyapyevaṃ me dīyamānasya tyajyamānasyāsmin dāne sarvaṃ dravyamapakṣīṇaṃ ca paryādattaṃ ca bhavet, tathāpi kāmaṃ me praṇidhānaṃ paripūryeta tadyathā rājñaścakravartinaḥ.

āyuṣmānānando'pṛcchat—gṛhapate, rājñaścakravartinaḥ praṇidhānaṃ katamaditi.

gṛhapatiravocat—āyuṣmannānanda, iha grāme daridrapuruṣa evaṃ praṇidadhāti—aho batāhaṃ grāme āḍhyatamo bhaveyamiti. idamasya praṇidhānam. grāme ca yo'yamāḍhyatamaḥ sa evaṃ praṇidadhāti—aho batāhaṃ nigame āḍhyatamo bhaveyamiti. idamasya praṇidhānam. nigame ca yo'yamāḍhyatamaḥ sa evaṃ praṇidadhāti—aho batāhaṃ nagare āḍhyatamo bhaveyamiti. idamasya praṇidhānam. nagare ca yo'yamāḍhyatamaḥ sa evaṃ praṇidadhāti—aho batāhaṃ nagare śreṣṭhī bhaveyamiti. idamasya praṇidhānam. nagare ca yaḥ śreṣṭhī sa evaṃ praṇidadhāti—aho batāhamamātyo bhaveyamiti. idamasya praṇidhānam. amātyaścaivaṃ praṇidadhāti—aho batāhaṃ koṭṭarājo bhaveyamiti. idamasya praṇidhānam. koṭṭarājaścaivaṃ praṇidadhāti—aho batāhaṃ rājā cakravartī bhaveyamiti. idamasya praṇidhānam. rājā ca cakravartī evaṃ praṇidadhāti—aho batāhaṃ tadyathā kulaputraḥ keśaśmaśrvavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇyācchādya samyageva śraddhayāgārādanagārikāṃ pravrajedanuttaraṃ brahmacaryam, evamahaṃ dṛṣṭa eva dharme svayaṃ jñātvā sākṣātkṛtyopasampadya vihareyam, kṣīṇā me jātiruṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparamasmādbhavaparyāyaṃ yathābhūtaṃ prajānāmīti. idamasya praṇidhānam. āyuṣmannānanda, yadyapyevaṃ me dīyamānasya tyajyamānasyāsmin dāne sarvaṃ dravyamapakṣīṇaṃ ca paryādattaṃ ca bhavet, tathāpi kāmaṃ me praṇidhānaṃ paripūryeta tadyathā rājñaścakravartinaḥ. āyuṣmannānanda, ayam me dharmo vidyate.

āyuṣmānānandaḥ praśaśaṃsa—yadi nāmāyaṃ dharmo vidyate, āścaryaṃ gṛhapate, adbhutaṃ gṛhapateti.

punaraparamāyuṣmannānanda, na kevalaṃ mayy ayameva dharmo vidyate. yadāyuṣmannānandāhaṃ saṅghārāmamupasaṅkrāmāmi, tatra prathamaṃ bhikṣuṃ dṛṣṭvā tasya pādau śirasā vandāmi. yadi sa bhikṣuścaṅkramyate, ahamapi paścādanucaṅkramyāmi. yadi niṣīdati, ahamapyekānte niṣīdāmi. niṣaṇṇaśca tasyāntikāddharmaṃ śṛṇomi. yadi sa bhadanto me dharmaṃ deśayati, ahamapi tasmai bhadantāya dharmaṃ deśayāmi. yadi sa bhadanto māmarthaṃ pṛcchati, ahamapi taṃ bhadantamarthaṃ pṛcchāmi. yadi sa bhadanto me'rthaṃ vyākaroti, ahamapi tasmai bhadantāya'rthaṃ vyākaromi. āyuṣmannānanda, nāhamabhijānāmi sthavirāṇāṃ vā madhyamānāṃ vā navānāṃ vā bhikṣūṇāmantike kiñcidavamānaṃ vā gauravahāniṃ vā kṛtavān. āyuṣmannānanda, ayamapi me dharmo vidyate.

āyuṣmānānandaḥ praśaśaṃsa—yadi nāmāyaṃ dharmo vidyate, āścaryaṃ gṛhapate, adbhutaṃ gṛhapateti.

punaraparamāyuṣmannānanda, na kevalaṃ mayy ayameva dharmo vidyate. yadāyuṣmannānandāham bhikṣusaṅghe dānaṃ dadāmi, tadā devatāntarikṣe sthitvā māmevamavocat—gṛhapate, ayamarhan, ayamarhattvapratipannaḥ. ayamanāgāmī, ayamanāgāmipratipannaḥ. ayaṃ sakṛdāgāmī, ayaṃ sakṛdāgāmipratipannaḥ. ayaṃ srotāpannaḥ, ayaṃ srotāpattipratipannaḥ. ayamārabdhavīryo, 'yaṃ hīnavīrya iti. āyuṣmannānanda, nāhamabhijānāmi mayā bhikṣusaṅghāya dānaṃ dadatā kiñcitpudgalavikalpaṃ kṛtamiti. āyuṣmannānanda, ayamapi me dharmo vidyate.

āyuṣmānānandaḥ praśaśaṃsa—yadi nāmāyaṃ dharmo vidyate, āścaryaṃ gṛhapate, adbhutaṃ gṛhapateti.

punaraparamāyuṣmannānanda, na kevalaṃ mayy ayameva dharmo vidyate. yadāyuṣmannānandāham bhikṣusaṅghe dānaṃ dadāmi, tadā devatāntarikṣe sthitvā māmevamavocat—svākhyāto bhagavatā dharmo, suṣṭhupratipanno bhagavataḥ śrāvakasaṅgha iti. āyuṣmannānanda, naitadahantasyā devatāyā viśvāsena na cchandarāgena nānusravākarṇanena pratyemi, api tu svayamevādhyātmaṃ śuddhajñānena jānāmi, svākhyāto bhagavatā dharmo, suṣṭhupratipanno bhagavataḥ śrāvakasaṅgha iti. āyuṣmannānanda, ayamapi me dharmo vidyate.

āyuṣmānānandaḥ praśaśaṃsa—yadi nāmāyaṃ dharmo vidyate, āścaryaṃ gṛhapate, adbhutaṃ gṛhapateti.

punaraparamāyuṣmannānanda, na kevalaṃ mayy ayameva dharmo vidyate. āyuṣmannānanda, ahaṃ vivicyaiva kāmebhyo vivicya pāpakebhyo'kuśalebhyo dharmebhyo yāvaccaturthaṃ dhyānamupasampadya viharāmi. āyuṣmannānanda, ayamapi me dharmo vidyate.

āyuṣmānānandaḥ praśaśaṃsa—yadi nāmāyaṃ dharmo vidyate, āścaryaṃ gṛhapate, adbhutaṃ gṛhapateti.

evamukta ugro gṛhapatirāyuṣmantamānandametadavocat—adhivāsayatvāyuṣmānānando me'dya bhojanamiti.

āyuṣmānānanda ugrasya gṛhapateranukampāmupādāya tūṣṇīṃbhāvenādhivāsayāmāsa. athogro gṛhapatirāyuṣmato'nandasya tūṣṇīṃbhāvenādhivāsanāṃ viditvā, svayameva pāṇyāvanijya śucinā praṇītena nānāvidhena khādanīyabhojanīyena svahastena santarpayati sampravārayati. āyuṣmantamānandaṃ bhuktavantaṃ dhautahastamapanītapātraṃ viditvā nīcamāsanaṃ gṛhītvaikānte nyaṣīdaddharmaśravaṇāya. athāyuṣmānānanda ugraṃ gṛhapatiṃ dharmyayā kathayā sandarśayati samādāpayati samuttejayati sampraharṣayati, aprameyopāyakauśalyena dharmaṃ deśayitvā sandarśya samādāpya samuttejya sampraharṣyotthāyāsanātprakrāntaḥ.

idamavocadāyuṣmānānandaḥ. ugro gṛhapatirāyuṣmato'nandasya bhāṣitaṃ śrutvā pramudito'bhyanandat.

ugragṛhapatisūtramaṣṭamaṃ samāptam.

ma38 
ma 
 ma40
Search
buddhism/ma/ma39.txt · Last modified: 2026/07/25 05:44