You are here: Home » buddhism » mn » mn57
You are not allowed to perform this action
← mn56 
 mn58 →

MN57 kukkuravratikasūtram

Summary: Addressing two ascetics practicing the vows of an ox and a dog, the Buddha warns that imitating animal behavior inevitably results in rebirth among animals or in woeful states due to distorted views. He then expounds the profound fourfold classification of karma, culminating in the transcendent action that is neither dark nor bright, which brings about the total cessation of karma through the Noble Eightfold Path.

मध्यमनिकाये मध्यमपञ्चाशत्पाठे गृहपतिवर्गे कुक्कुरव्रतिकसूत्रं सप्तमम्

एवं मया श्रुतम् — एकस्मिन्समये भगवान्कोलियेषु विहरति स्म हरिद्रावसनं नाम कोलियानां निगमः । अथ खलु पूर्णश्च कोलियपुत्रो गोव्रतिकोऽचेलश्च सैन्यः कुक्कुरव्रतिको येन भगवांस्तेनोपसमक्रमिष्टाम्; उपसङ्क्रम्य पूर्णः कोलियपुत्रो गोव्रतिको भगवन्तमभिवाद्यैकान्ते न्यषदत् । अचेलः पुनः सैन्यः कुक्कुरव्रतिको भगवता सार्धं सममोदिष्ट । संमोदनीयां कथां सारणीयां व्यतिसार्य कुक्कुर इव परिकुब्ज्यैकान्ते न्यषदत् । एकान्ते निषण्णः खलु पूर्णः कोलियपुत्रो गोव्रतिको भगवन्तमेतदवोचत् — अयं भदन्ताचेलः सैन्यः कुक्कुरव्रतिको दुष्करकारकः क्षमानिक्षिप्तं भोजनं भुङ्क्ते । तस्य तत्कुक्कुरव्रतं दीर्घरात्रं समाप्तं समात्तम् । तस्य का गतिः, कोऽभिसम्पराय इति ? अलं पूर्ण, तिष्ठत्वेतन्मा मामेतत्प्राक्षीरिति । द्वितीयमपि खलु पूर्णः कोलियपुत्रो गोव्रतिकः (पूर्ववत्) तृतीयमपि खलु पूर्णः कोलियपुत्रो गोव्रतिको भगवन्तमेतदवोचत् — अयं भदन्ताचेलः सैन्यः कुक्कुरव्रतिको दुष्करकारकः क्षमानिक्षिप्तं भोजनं भुङ्क्ते । तस्य तत्कुक्कुरव्रतं दीर्घरात्रं समाप्तं समात्तम् । तस्य का गतिः, कोऽभिसम्पराय इति ?

अद्धा खलु तेऽहं पूर्ण न लभे — अलं पूर्ण, तिष्ठत्वेतन्मा मामेतत्प्राक्षीरिति; अपि तु तेऽहं व्याकरिष्यामि । इह पूर्ण कश्चित्कुक्कुरव्रतं भावयति परिपूर्णमव्यवकीर्णं, कुक्कुरशीलं भावयति परिपूर्णमव्यवकीर्णं, कुक्कुरचित्तं भावयति परिपूर्णमव्यवकीर्णं, कुक्कुराकल्पं भावयति परिपूर्णमव्यवकीर्णम् । स कुक्कुरव्रतं भावयित्वा परिपूर्णमव्यवकीर्णं, कुक्कुरशीलं भावयित्वा परिपूर्णमव्यवकीर्णं, कुक्कुरचित्तं भावयित्वा परिपूर्णमव्यवकीर्णं, कुक्कुराकल्पं भावयित्वा परिपूर्णमव्यवकीर्णं कायस्य भेदात्परं मरणात्कुक्कुराणां सभागतामुपपद्यते । यदि खलु पुनरस्यैवं दृष्टिर्भवति — अनेनाहं शीलेन वा व्रतेन वा तपसा वा ब्रह्मचर्येण वा देवो वा भविष्यामि देवान्यतरो वेति — सास्य भवति मिथ्यादृष्टिः । मिथ्यादृष्टेः खल्वहं पूर्ण द्वयोर्गत्योरन्यतरां गतिं वदामि — निरयं वा तिर्यग्योनिं वा । इति खलु पूर्ण सम्पद्यमानं कुक्कुरव्रतं कुक्कुराणां सभागतामुपनयति, विपद्यमानं निरयमिति । एवमुक्तेऽचेलः सैन्यः कुक्कुरव्रतिकः प्रारोदीदश्रूणि प्रावीवृतत् ।

अथ खलु भगवान्पूर्णं कोलियपुत्रं गोव्रतिकमेतदवोचत् — एतत्खलु तेऽहं पूर्ण नालप्सि — अलं पूर्ण, तिष्ठत्वेतन्मा मामेतत्प्राक्षीरिति । नाहं भदन्तैतद्रोदिमि यन्मां भगवानेवमाह; अपि तु म इदं भदन्त कुक्कुरव्रतं दीर्घरात्रं समाप्तं समात्तम् । अयं भदन्त पूर्णः कोलियपुत्रो गोव्रतिकः । तस्य तद्गोव्रतं दीर्घरात्रं समाप्तं समात्तम् । तस्य का गतिः, कोऽभिसम्पराय इति ? अलं सैन्य, तिष्ठत्वेतन्मा मामेतत्प्राक्षीरिति । द्वितीयमपि खल्वचेलः सैन्यः (पूर्ववत्) तृतीयमपि खल्वचेलः सैन्यः कुक्कुरव्रतिको भगवन्तमेतदवोचत् — अयं भदन्त पूर्णः कोलियपुत्रो गोव्रतिकः । तस्य तद्गोव्रतं दीर्घरात्रं समाप्तं समात्तम् । तस्य का गतिः, कोऽभिसम्पराय इति ?

अद्धा खलु तेऽहं सैन्य न लभे — अलं सैन्य, तिष्ठत्वेतन्मा मामेतत्प्राक्षीरिति; अपि तु तेऽहं व्याकरिष्यामि । इह सैन्य कश्चिद्गोव्रतं भावयति परिपूर्णमव्यवकीर्णं, गोशीलं भावयति परिपूर्णमव्यवकीर्णं, गोचित्तं भावयति परिपूर्णमव्यवकीर्णं, गवाकल्पं भावयति परिपूर्णमव्यवकीर्णम् । स गोव्रतं भावयित्वा परिपूर्णमव्यवकीर्णं, गोशीलं भावयित्वा परिपूर्णमव्यवकीर्णं, गोचित्तं भावयित्वा परिपूर्णमव्यवकीर्णं, गवाकल्पं भावयित्वा परिपूर्णमव्यवकीर्णं कायस्य भेदात्परं मरणाद्गवां सभागतामुपपद्यते । यदि खलु पुनरस्यैवं दृष्टिर्भवति — अनेनाहं शीलेन वा व्रतेन वा तपसा वा ब्रह्मचर्येण वा देवो वा भविष्यामि देवान्यतरो वेति — सास्य भवति मिथ्यादृष्टिः । मिथ्यादृष्टेः खल्वहं सैन्य द्वयोर्गत्योरन्यतरां गतिं वदामि — निरयं वा तिर्यग्योनिं वा । इति खलु सैन्य सम्पद्यमानं गोव्रतं गवां सभागतामुपनयति, विपद्यमानं निरयमिति । एवमुक्ते पूर्णः कोलियपुत्रो गोव्रतिकः प्रारोदीदश्रूणि प्रावीवृतत् ।

अथ खलु भग्वानचेलं सैन्यं कुक्कुरव्रतिकमेतदवोचत् — एतत्खलु तेऽहं सैन्य नालप्सि — अलं सैन्य, तिष्ठत्वेतन्मा मामेतत्प्राक्षीरिति । नाहं भदन्तैतद्रोदिमि यन्मां भगवानेवमाह; अपि तु म इदं भदन्त गोव्रतं दीर्घरात्रं समाप्तं समात्तम् । एवं प्रसन्नोऽहं भदन्त भगवति; प्रभवति भगवांस्तथा धर्मं देशयितुं यथाहं चेदं गोव्रतं प्रजह्यामयं चैवाचेलः सैन्यः कुक्कुरव्रतिकस्तत्कुक्कुरव्रतं प्रजह्यादिति । तेन हि पूर्ण शृणु, साधु मनसि कुरु, भाषिष्य इति । एवं भदन्तेति खलु पूर्णः कोलियपुत्रो गोव्रतिको भगवते प्रत्यश्रौषीत् । भगवानेतदवोचत् —

चत्वारीमानि पूर्ण कर्माणि मया स्वयमभिज्ञाय साक्षात्कृत्य प्रवेदितानि । कतमानि चत्वारि ? अस्ति पूर्ण कर्म कृष्णं कृष्णविपाकम्; अस्ति पूर्ण कर्म शुक्लं शुक्लविपाकम्; अस्ति पूर्ण कर्म कृष्णशुक्लं कृष्णशुक्लविपाकम्; अस्ति पूर्ण कर्माकृष्णमशुक्लमकृष्णाशुक्लविपाकं कर्मक्षयाय संवर्तते ।

कतमच्च पूर्ण कर्म कृष्णं कृष्णविपाकम् ? इह पूर्ण कश्चित्सव्याबाधं कायसंस्कारमभिसंस्करोति, सव्याबाधं वाक्संस्कारमभिसंस्करोति, सव्याबाधं मनःसंस्कारमभिसंस्करोति । स सव्याबाधं कायसंस्कारमभिसंस्कृत्य, सव्याबाधं वाक्संस्कारमभिसंस्कृत्य, सव्याबाधं मनःसंस्कारमभिसंस्कृत्य सव्याबाधं लोकमुपपद्यते । तमेनं सव्याबाधं लोकमुपपन्नं सन्तं सव्याबाधाः स्पर्शाः स्पृशन्ति । स सव्याबाधैः स्पर्शैः स्पृष्टः सन्सव्याबाधां वेदनां वेदयत एकान्तदुःखां, तद्यथापि नाम सत्त्वा नैरयिकाः । इति खलु पूर्ण भूताद्भूतस्योपपत्तिर्भवति; यत्करोति तेनोपपद्यते, उपपन्नमेनं स्पर्शाः स्पृशन्ति । एवमप्यहं पूर्ण कर्मदायादाः सत्त्वा इति वदामि । इदमुच्यते पूर्ण कर्म कृष्णं कृष्णविपाकम् ।

कतमच्च पूर्ण कर्म शुक्लं शुक्लविपाकम् ? इह पूर्ण कश्चिदव्याबाधं कायसंस्कारमभिसंस्करोति, अव्याबाधं वाक्संस्कारमभिसंस्करोति, अव्याबाधं मनःसंस्कारमभिसंस्करोति । सोऽव्याबाधं कायसंस्कारमभिसंस्कृत्य, अव्याबाधं वाक्संस्कारमभिसंस्कृत्य, अव्याबाधं मनःसंस्कारमभिसंस्कृत्याव्याबाधं लोकमुपपद्यते । तमेनमव्याबाधं लोकमुपपन्नं सन्तमव्याबाधाः स्पर्शाः स्पृशन्ति । सोऽव्याबाधैः स्पर्शैः स्पृष्टः सन्नव्याबाधां वेदनां वेदयत एकान्तसुखां, तद्यथापि नाम देवाः शुभकृत्स्नाः । इति खलु पूर्ण भूताद्भूतस्योपपत्तिर्भवति; यत्करोति तेनोपपद्यते, उपपन्नमेनं स्पर्शाः स्पृशन्ति । एवमप्यहं पूर्ण कर्मदायादाः सत्त्वा इति वदामि । इदमुच्यते पूर्ण कर्म शुक्लं शुक्लविपाकम् ।

कतमच्च पूर्ण कर्म कृष्णशुक्लं कृष्णशुक्लविपाकम् ? इह पूर्ण कश्चित्सव्याबाधमप्यव्याबाधमपि कायसंस्कारमभिसंस्करोति, सव्याबाधमप्यव्याबाधमपि वाक्संस्कारमभिसंस्करोति, सव्याबाधमप्यव्याबाधमपि मनःसंस्कारमभिसंस्करोति । स सव्याबाधमप्यव्याबाधमपि कायसंस्कारमभिसंस्कृत्य, सव्याबाधमप्यव्याबाधमपि वाक्संस्कारमभिसंस्कृत्य, सव्याबाधमप्यव्याबाधमपि मनःसंस्कारमभिसंस्कृत्य सव्याबाधमप्यव्याबाधमपि लोकमुपपद्यते । तमेनं सव्याबाधमप्यव्याबाधमपि लोकमुपपन्नं सन्तं सव्याबाधा अप्यव्याबाधा अपि स्पर्शाः स्पृशन्ति । स सव्याबाधैरप्यव्याबाधैरपि स्पर्शैः स्पृष्टः सन्सव्याबाधामप्यव्याबाधामपि वेदनां वेदयते व्यवकीर्णसुखदुःखां, तद्यथापि नाम मनुष्याः केचिच्च देवाः केचिच्च वैनिपातिकाः । इति खलु पूर्ण भूताद्भूतस्योपपत्तिर्भवति; यत्करोति तेनोपपद्यते, उपपन्नमेनं स्पर्शाः स्पृशन्ति । एवमप्यहं पूर्ण कर्मदायादाः सत्त्वा इति वदामि । इदमुच्यते पूर्ण कर्म कृष्णशुक्लं कृष्णशुक्लविपाकम् ।

कतमच्च पूर्ण कर्माकृष्णमशुक्लमकृष्णाशुक्लविपाकं कर्मक्षयाय संवर्तते ? तत्र पूर्ण यदिदं कर्म कृष्णं कृष्णविपाकं तस्य प्रहाणाय या चेतना, यदिदं कर्म शुक्लं शुक्लविपाकं तस्य प्रहाणाय या चेतना, यदिदं कर्म कृष्णशुक्लं कृष्णशुक्लविपाकं तस्य प्रहाणाय या चेतना — इदमुच्यते पूर्ण कर्माकृष्णमशुक्लमकृष्णाशुक्लविपाकं कर्मक्षयाय संवर्तत इति । इमानि खलु पूर्ण चत्वारि कर्माणि मया स्वयमभिज्ञाय साक्षात्कृत्य प्रवेदितानीति ।

एवमुक्ते पूर्णः कोलियपुत्रो गोव्रतिको भगवन्तमेतदवोचत् — अभिक्रान्तं भदन्त, अभिक्रान्तं भदन्त ! तद्यथापि नाम भदन्त (पूर्ववत्) उपासकं मां भगवान्धारयत्वद्यप्रभृति प्राणोपेतं शरणं गतमिति । अचेलः पुनः सैन्यः कुक्कुरव्रतिको भगवन्तमेतदवोचत् — अभिक्रान्तं भदन्त, अभिक्रान्तं भदन्त ! तद्यथापि नाम भदन्त (पूर्ववत्) प्रकाशितः । एषोऽहं भदन्त भगवन्तं शरणं गच्छामि धर्मं च भिक्षुसङ्घं च । लभेयाहं भदन्त भगवतोऽन्तिके प्रव्रज्यां लभेयोपसम्पदमिति । यः खलु सैन्यान्यतीर्थ्यपूर्वोऽस्मिन्धर्मविनय आकाङ्क्षति प्रव्रज्यामाकाङ्क्षत्युपसम्पदं स चतुरो मासान्परिवसति । चतुर्णां मासानामत्ययेनाराद्धचित्ता भिक्षवः प्रव्राजयन्त्युपसम्पादयन्ति भिक्षुभावाय । अपि तु मेऽत्र पुद्गलवैमात्रता विदितेति ।

यदि भदन्तान्यतीर्थ्यपूर्वा अस्मिन्धर्मविनय आकाङ्क्षन्तः प्रव्रज्यामाकाङ्क्षन्त उपसम्पदं ते चतुरो मासान्परिवसन्ति, चतुर्णां मासानामत्ययेनाराद्धचित्ता भिक्षवः प्रव्राजयन्त्युपसम्पादयन्ति भिक्षुभावाय — अहं चत्वारि वर्षाणि परिवत्स्यामि । चतुर्णां वर्षाणामत्ययेनाराद्धचित्ता भिक्षवः प्रव्राजयन्त्वुपसम्पादयन्तु भिक्षुभावायेति । अलब्ध खल्वचेलः सैन्यः कुक्कुरव्रतिको भगवतोऽन्तिके प्रव्रज्यामलब्धोपसम्पदम् । अचिरोपसम्पन्नः खलु पुनरायुष्मान्सैन्य एको व्यपकृष्टोऽप्रमत्त आतापी प्रहितात्मा विहरन्नचिरादेव — यस्यार्थाय कुलपुत्राः सम्यगेवागारादनगारिकां प्रव्रजन्ति तदनुत्तरं — ब्रह्मचर्यपर्यवसानं दृष्ट एव धर्मे स्वयमभिज्ञाय साक्षात्कृत्योपसम्पद्य व्यहार्षीत् । क्षीणा जातिः, उषितं ब्रह्मचर्यं, कृतं करणीयं, नापरमित्थम्भावायेत्यभ्यज्ञासीत् । अन्यतरः खलु पुनरायुष्मान्सैन्योऽर्हतामभूदिति ।

कुक्कुरव्रतिकसूत्रं निष्ठितं सप्तमम् ॥

—

madhyamanikāye madhyamapañcāśatpāṭhe gṛhapativarge kukkuravratikasūtraṃ saptamam

evaṃ mayā śrutam — ekasminsamaye bhagavānkoliyeṣu viharati sma haridrāvasanaṃ nāma koliyānāṃ nigamaḥ . atha khalu pūrṇaśca koliyaputro govratiko'celaśca sainyaḥ kukkuravratiko yena bhagavāṃstenopasamakramiṣṭām; upasaṅkramya pūrṇaḥ koliyaputro govratiko bhagavantamabhivādyaikānte nyaṣadat . acelaḥ punaḥ sainyaḥ kukkuravratiko bhagavatā sārdhaṃ samamodiṣṭa . saṃmodanīyāṃ kathāṃ sāraṇīyāṃ vyatisārya kukkura iva parikubjyaikānte nyaṣadat . ekānte niṣaṇṇaḥ khalu pūrṇaḥ koliyaputro govratiko bhagavantametadavocat — ayaṃ bhadantācelaḥ sainyaḥ kukkuravratiko duṣkarakārakaḥ kṣamānikṣiptaṃ bhojanaṃ bhuṅkte . tasya tatkukkuravrataṃ dīrgharātraṃ samāptaṃ samāttam . tasya kā gatiḥ, ko'bhisamparāya iti ? alaṃ pūrṇa, tiṣṭhatvetanmā māmetatprākṣīriti . dvitīyamapi khalu pūrṇaḥ koliyaputro govratikaḥ (pūrvavat) tṛtīyamapi khalu pūrṇaḥ koliyaputro govratiko bhagavantametadavocat — ayaṃ bhadantācelaḥ sainyaḥ kukkuravratiko duṣkarakārakaḥ kṣamānikṣiptaṃ bhojanaṃ bhuṅkte . tasya tatkukkuravrataṃ dīrgharātraṃ samāptaṃ samāttam . tasya kā gatiḥ, ko'bhisamparāya iti ?

addhā khalu te'haṃ pūrṇa na labhe — alaṃ pūrṇa, tiṣṭhatvetanmā māmetatprākṣīriti; api tu te'haṃ vyākariṣyāmi . iha pūrṇa kaścitkukkuravrataṃ bhāvayati paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, kukkuraśīlaṃ bhāvayati paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, kukkuracittaṃ bhāvayati paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, kukkurākalpaṃ bhāvayati paripūrṇamavyavakīrṇam . sa kukkuravrataṃ bhāvayitvā paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, kukkuraśīlaṃ bhāvayitvā paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, kukkuracittaṃ bhāvayitvā paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, kukkurākalpaṃ bhāvayitvā paripūrṇamavyavakīrṇaṃ kāyasya bhedātparaṃ maraṇātkukkurāṇāṃ sabhāgatāmupapadyate . yadi khalu punarasyaivaṃ dṛṣṭirbhavati — anenāhaṃ śīlena vā vratena vā tapasā vā brahmacaryeṇa vā devo vā bhaviṣyāmi devānyataro veti — sāsya bhavati mithyādṛṣṭiḥ . mithyādṛṣṭeḥ khalvahaṃ pūrṇa dvayorgatyoranyatarāṃ gatiṃ vadāmi — nirayaṃ vā tiryagyoniṃ vā . iti khalu pūrṇa sampadyamānaṃ kukkuravrataṃ kukkurāṇāṃ sabhāgatāmupanayati, vipadyamānaṃ nirayamiti . evamukte'celaḥ sainyaḥ kukkuravratikaḥ prārodīdaśrūṇi prāvīvṛtat .

atha khalu bhagavānpūrṇaṃ koliyaputraṃ govratikametadavocat — etatkhalu te'haṃ pūrṇa nālapsi — alaṃ pūrṇa, tiṣṭhatvetanmā māmetatprākṣīriti . nāhaṃ bhadantaitadrodimi yanmāṃ bhagavānevamāha; api tu ma idaṃ bhadanta kukkuravrataṃ dīrgharātraṃ samāptaṃ samāttam . ayaṃ bhadanta pūrṇaḥ koliyaputro govratikaḥ . tasya tadgovrataṃ dīrgharātraṃ samāptaṃ samāttam . tasya kā gatiḥ, ko'bhisamparāya iti ? alaṃ sainya, tiṣṭhatvetanmā māmetatprākṣīriti . dvitīyamapi khalvacelaḥ sainyaḥ (pūrvavat) tṛtīyamapi khalvacelaḥ sainyaḥ kukkuravratiko bhagavantametadavocat — ayaṃ bhadanta pūrṇaḥ koliyaputro govratikaḥ . tasya tadgovrataṃ dīrgharātraṃ samāptaṃ samāttam . tasya kā gatiḥ, ko'bhisamparāya iti ?

addhā khalu te'haṃ sainya na labhe — alaṃ sainya, tiṣṭhatvetanmā māmetatprākṣīriti; api tu te'haṃ vyākariṣyāmi . iha sainya kaścidgovrataṃ bhāvayati paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, gośīlaṃ bhāvayati paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, gocittaṃ bhāvayati paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, gavākalpaṃ bhāvayati paripūrṇamavyavakīrṇam . sa govrataṃ bhāvayitvā paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, gośīlaṃ bhāvayitvā paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, gocittaṃ bhāvayitvā paripūrṇamavyavakīrṇaṃ, gavākalpaṃ bhāvayitvā paripūrṇamavyavakīrṇaṃ kāyasya bhedātparaṃ maraṇādgavāṃ sabhāgatāmupapadyate . yadi khalu punarasyaivaṃ dṛṣṭirbhavati — anenāhaṃ śīlena vā vratena vā tapasā vā brahmacaryeṇa vā devo vā bhaviṣyāmi devānyataro veti — sāsya bhavati mithyādṛṣṭiḥ . mithyādṛṣṭeḥ khalvahaṃ sainya dvayorgatyoranyatarāṃ gatiṃ vadāmi — nirayaṃ vā tiryagyoniṃ vā . iti khalu sainya sampadyamānaṃ govrataṃ gavāṃ sabhāgatāmupanayati, vipadyamānaṃ nirayamiti . evamukte pūrṇaḥ koliyaputro govratikaḥ prārodīdaśrūṇi prāvīvṛtat .

atha khalu bhagvānacelaṃ sainyaṃ kukkuravratikametadavocat — etatkhalu te'haṃ sainya nālapsi — alaṃ sainya, tiṣṭhatvetanmā māmetatprākṣīriti . nāhaṃ bhadantaitadrodimi yanmāṃ bhagavānevamāha; api tu ma idaṃ bhadanta govrataṃ dīrgharātraṃ samāptaṃ samāttam . evaṃ prasanno'haṃ bhadanta bhagavati; prabhavati bhagavāṃstathā dharmaṃ deśayituṃ yathāhaṃ cedaṃ govrataṃ prajahyāmayaṃ caivācelaḥ sainyaḥ kukkuravratikastatkukkuravrataṃ prajahyāditi . tena hi pūrṇa śṛṇu, sādhu manasi kuru, bhāṣiṣya iti . evaṃ bhadanteti khalu pūrṇaḥ koliyaputro govratiko bhagavate pratyaśrauṣīt . bhagavānetadavocat —

catvārīmāni pūrṇa karmāṇi mayā svayamabhijñāya sākṣātkṛtya praveditāni . katamāni catvāri ? asti pūrṇa karma kṛṣṇaṃ kṛṣṇavipākam; asti pūrṇa karma śuklaṃ śuklavipākam; asti pūrṇa karma kṛṣṇaśuklaṃ kṛṣṇaśuklavipākam; asti pūrṇa karmākṛṣṇamaśuklamakṛṣṇāśuklavipākaṃ karmakṣayāya saṃvartate .

katamacca pūrṇa karma kṛṣṇaṃ kṛṣṇavipākam ? iha pūrṇa kaścitsavyābādhaṃ kāyasaṃskāramabhisaṃskaroti, savyābādhaṃ vāksaṃskāramabhisaṃskaroti, savyābādhaṃ manaḥsaṃskāramabhisaṃskaroti . sa savyābādhaṃ kāyasaṃskāramabhisaṃskṛtya, savyābādhaṃ vāksaṃskāramabhisaṃskṛtya, savyābādhaṃ manaḥsaṃskāramabhisaṃskṛtya savyābādhaṃ lokamupapadyate . tamenaṃ savyābādhaṃ lokamupapannaṃ santaṃ savyābādhāḥ sparśāḥ spṛśanti . sa savyābādhaiḥ sparśaiḥ spṛṣṭaḥ sansavyābādhāṃ vedanāṃ vedayata ekāntaduḥkhāṃ, tadyathāpi nāma sattvā nairayikāḥ . iti khalu pūrṇa bhūtādbhūtasyopapattirbhavati; yatkaroti tenopapadyate, upapannamenaṃ sparśāḥ spṛśanti . evamapyahaṃ pūrṇa karmadāyādāḥ sattvā iti vadāmi . idamucyate pūrṇa karma kṛṣṇaṃ kṛṣṇavipākam .

katamacca pūrṇa karma śuklaṃ śuklavipākam ? iha pūrṇa kaścidavyābādhaṃ kāyasaṃskāramabhisaṃskaroti, avyābādhaṃ vāksaṃskāramabhisaṃskaroti, avyābādhaṃ manaḥsaṃskāramabhisaṃskaroti . so'vyābādhaṃ kāyasaṃskāramabhisaṃskṛtya, avyābādhaṃ vāksaṃskāramabhisaṃskṛtya, avyābādhaṃ manaḥsaṃskāramabhisaṃskṛtyāvyābādhaṃ lokamupapadyate . tamenamavyābādhaṃ lokamupapannaṃ santamavyābādhāḥ sparśāḥ spṛśanti . so'vyābādhaiḥ sparśaiḥ spṛṣṭaḥ sannavyābādhāṃ vedanāṃ vedayata ekāntasukhāṃ, tadyathāpi nāma devāḥ śubhakṛtsnāḥ . iti khalu pūrṇa bhūtādbhūtasyopapattirbhavati; yatkaroti tenopapadyate, upapannamenaṃ sparśāḥ spṛśanti . evamapyahaṃ pūrṇa karmadāyādāḥ sattvā iti vadāmi . idamucyate pūrṇa karma śuklaṃ śuklavipākam .

katamacca pūrṇa karma kṛṣṇaśuklaṃ kṛṣṇaśuklavipākam ? iha pūrṇa kaścitsavyābādhamapyavyābādhamapi kāyasaṃskāramabhisaṃskaroti, savyābādhamapyavyābādhamapi vāksaṃskāramabhisaṃskaroti, savyābādhamapyavyābādhamapi manaḥsaṃskāramabhisaṃskaroti . sa savyābādhamapyavyābādhamapi kāyasaṃskāramabhisaṃskṛtya, savyābādhamapyavyābādhamapi vāksaṃskāramabhisaṃskṛtya, savyābādhamapyavyābādhamapi manaḥsaṃskāramabhisaṃskṛtya savyābādhamapyavyābādhamapi lokamupapadyate . tamenaṃ savyābādhamapyavyābādhamapi lokamupapannaṃ santaṃ savyābādhā apyavyābādhā api sparśāḥ spṛśanti . sa savyābādhairapyavyābādhairapi sparśaiḥ spṛṣṭaḥ sansavyābādhāmapyavyābādhāmapi vedanāṃ vedayate vyavakīrṇasukhaduḥkhāṃ, tadyathāpi nāma manuṣyāḥ kecicca devāḥ kecicca vainipātikāḥ . iti khalu pūrṇa bhūtādbhūtasyopapattirbhavati; yatkaroti tenopapadyate, upapannamenaṃ sparśāḥ spṛśanti . evamapyahaṃ pūrṇa karmadāyādāḥ sattvā iti vadāmi . idamucyate pūrṇa karma kṛṣṇaśuklaṃ kṛṣṇaśuklavipākam .

katamacca pūrṇa karmākṛṣṇamaśuklamakṛṣṇāśuklavipākaṃ karmakṣayāya saṃvartate ? tatra pūrṇa yadidaṃ karma kṛṣṇaṃ kṛṣṇavipākaṃ tasya prahāṇāya yā cetanā, yadidaṃ karma śuklaṃ śuklavipākaṃ tasya prahāṇāya yā cetanā, yadidaṃ karma kṛṣṇaśuklaṃ kṛṣṇaśuklavipākaṃ tasya prahāṇāya yā cetanā — idamucyate pūrṇa karmākṛṣṇamaśuklamakṛṣṇāśuklavipākaṃ karmakṣayāya saṃvartata iti . imāni khalu pūrṇa catvāri karmāṇi mayā svayamabhijñāya sākṣātkṛtya praveditānīti .

evamukte pūrṇaḥ koliyaputro govratiko bhagavantametadavocat — abhikrāntaṃ bhadanta, abhikrāntaṃ bhadanta ! tadyathāpi nāma bhadanta (pūrvavat) upāsakaṃ māṃ bhagavāndhārayatvadyaprabhṛti prāṇopetaṃ śaraṇaṃ gatamiti . acelaḥ punaḥ sainyaḥ kukkuravratiko bhagavantametadavocat — abhikrāntaṃ bhadanta, abhikrāntaṃ bhadanta ! tadyathāpi nāma bhadanta (pūrvavat) prakāśitaḥ . eṣo'haṃ bhadanta bhagavantaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṅghaṃ ca . labheyāhaṃ bhadanta bhagavato'ntike pravrajyāṃ labheyopasampadamiti . yaḥ khalu sainyānyatīrthyapūrvo'smindharmavinaya ākāṅkṣati pravrajyāmākāṅkṣatyupasampadaṃ sa caturo māsānparivasati . caturṇāṃ māsānāmatyayenārāddhacittā bhikṣavaḥ pravrājayantyupasampādayanti bhikṣubhāvāya . api tu me'tra pudgalavaimātratā viditeti .

yadi bhadantānyatīrthyapūrvā asmindharmavinaya ākāṅkṣantaḥ pravrajyāmākāṅkṣanta upasampadaṃ te caturo māsānparivasanti, caturṇāṃ māsānāmatyayenārāddhacittā bhikṣavaḥ pravrājayantyupasampādayanti bhikṣubhāvāya — ahaṃ catvāri varṣāṇi parivatsyāmi . caturṇāṃ varṣāṇāmatyayenārāddhacittā bhikṣavaḥ pravrājayantvupasampādayantu bhikṣubhāvāyeti . alabdha khalvacelaḥ sainyaḥ kukkuravratiko bhagavato'ntike pravrajyāmalabdhopasampadam . aciropasampannaḥ khalu punarāyuṣmānsainya eko vyapakṛṣṭo'pramatta ātāpī prahitātmā viharannacirādeva — yasyārthāya kulaputrāḥ samyagevāgārādanagārikāṃ pravrajanti tadanuttaraṃ — brahmacaryaparyavasānaṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtyopasampadya vyahārṣīt . kṣīṇā jātiḥ, uṣitaṃ brahmacaryaṃ, kṛtaṃ karaṇīyaṃ, nāparamitthambhāvāyetyabhyajñāsīt . anyataraḥ khalu punarāyuṣmānsainyo'rhatāmabhūditi .

kukkuravratikasūtraṃ niṣṭhitaṃ saptamam ..

← mn56 
mn 
 mn58 →
Search
buddhism/mn/mn57.txt · Last modified: 2026/11/13 19:51