You are here: Home » buddhism » mn » mn81
← mn80 
 mn82 →

MN81 ghaṭikārasūtram

Summary: At an ancient sanctuary, the Buddha recounts his past lifetime as the youth Jyotipāla, who was brought to Kāśyapa Buddha through the persistent friendship of Ghaṭīkāra, a devout anāgāmin potter. The sūtra highlights Ghaṭīkāra’s consummate lay virtue, unshakeable faith, and contentment, underscoring how authentic spiritual friendship can direct another toward supreme awakening.

मध्यमनिकाये मध्यमपञ्चाशत्पाठे चतुर्थे राजवर्गे घटिकारसूत्रं प्रथमम्

एवं मया श्रुतम् — एकस्मिन्समये भगवान्कोसलेषु चर्यां चरति स्म महता भिक्षुसङ्घेन सार्धम्। अथ खलु भगवान्मार्गादवक्रम्यान्यतरस्मिन्प्रदेशे स्मितं प्रादुरकार्षीत्। अथ खल्वायुष्मत आनन्दस्यैतदभूत् — को नु खलु हेतुः, कः प्रत्ययो भगवतः स्मितस्य प्रादुष्करणाय? नाकारणेन तथागताः स्मितं प्रादुष्कुर्वन्तीति। अथ खल्वायुष्मानानन्द एकांसे चीवरं कृत्वा येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणमय्य भगवन्तमेतदवोचत् — को नु खलु भदन्त हेतुः, कः प्रत्ययो भगवतः स्मितस्य प्रादुष्करणाय? नाकारणेन तथागताः स्मितं प्रादुष्कुर्वन्तीति। भूतपूर्वमानन्दास्मिन्प्रदेशे वेभलिङ्गं नाम ग्रामनिगमोऽभूदृद्धश्चैव स्फीतश्च बहुजन आकीर्णमनुष्यः। वेभलिङ्गं खल्वानन्द ग्रामनिगमं काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्ध उपनिश्रित्य व्यहार्षीत्। इह खल्वानन्द काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्यारामोऽभूत्। इह खल्वानन्द काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धो निषण्णको भिक्षुसङ्घमवावादीदिति। अथ खल्वायुष्मानानन्दश्चतुर्गुणां सङ्घाटीं प्रज्ञप्य भगवन्तमेतदवोचत् — तेन हि भदन्त भगवान्निषीदत्वत्र। अयं भूमिप्रदेशो द्वाभ्यामर्हद्भ्यां सम्यक्सम्बुद्धाभ्यां परिभुक्तो भविष्यतीति। न्यषीदद्भगवान्प्रज्ञप्त आसने। निषद्य खलु भगवानायुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयत —

भूतपूर्वमानन्दास्मिन्प्रदेशे वेभलिङ्गं नाम ग्रामनिगमोऽभूदृद्धश्चैव स्फीतश्च बहुजन आकीर्णमनुष्यः। वेभलिङ्गं खल्वानन्द ग्रामनिगमं काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्ध उपनिश्रित्य व्यहार्षीत्। इह खल्वानन्द काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्यारामोऽभूत्। इह खल्वानन्द काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धो निषण्णको भिक्षुसङ्घमवावादीत्।

वेभलिङ्गे खल्वानन्द ग्रामनिगमे घटिकारो नाम कुम्भकारः काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्योपस्थायकोऽभूदग्र्योपस्थायकः। घटिकारस्य खल्वानन्द कुम्भकारस्य ज्योतिपालो नाम माणवः सहायोऽभूत्प्रियसहायः। अथ खल्वानन्द घटिकारः कुम्भकारो ज्योतिपालं माणवमामन्त्रयत — आयाव सौम्य ज्योतिपाल, काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धं दर्शनायोपसङ्क्रमिष्यावः। साधुसम्मतं हि मे तस्य भगवतो दर्शनमर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्येति। एवमुक्ते आनन्द ज्योतिपालो माणवो घटिकारं कुम्भकारमेतदवोचत् — अलं सौम्य घटिकार। किं पुनस्तेन मुण्डकेन श्रमणकेन दृष्टेनेति? द्वितीयमपि खल्वानन्द (पूर्ववत्) तृतीयमपि खल्वानन्द घटिकारः कुम्भकारो ज्योतिपालं माणवमेतदवोचत् — आयाव सौम्य ज्योतिपाल, काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धं दर्शनायोपसङ्क्रमिष्यावः। साधुसम्मतं हि मे तस्य भगवतो दर्शनमर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्येति। तृतीयमपि खल्वानन्द ज्योतिपालो माणवो घटिकारं कुम्भकारमेतदवोचत् — अलं सौम्य घटिकार। किं पुनस्तेन मुण्डकेन श्रमणकेन दृष्टेनेति? तेन हि सौम्य ज्योतिपाल स्वस्तिस्नानीमादाय नदीं गमिष्यावः स्नातुमिति। एवं सौम्येति खल्वानन्द ज्योतिपालो माणवो घटिकाराय कुम्भकाराय प्रत्यश्रौषीत्। अथ खल्वानन्द घटिकारश्च कुम्भकारो ज्योतिपालश्च माणवः स्वस्तिस्नानीमादाय नदीमगमतां स्नातुम्।

अथ खल्वानन्द घटिकारः कुम्भकारो ज्योतिपालं माणवमामन्त्रयत — अयं सौम्य ज्योतिपाल काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्याविदूरे आरामः। आयाव सौम्य ज्योतिपाल, काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धं दर्शनायोपसङ्क्रमिष्यावः। साधुसम्मतं हि मे तस्य भगवतो दर्शनमर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्येति। एवमुक्ते आनन्द ज्योतिपालो माणवो घटिकारं कुम्भकारमेतदवोचत् — अलं सौम्य घटिकार। किं पुनस्तेन मुण्डकेन श्रमणकेन दृष्टेनेति? द्वितीयमपि खल्वानन्द (पूर्ववत्) तृतीयमपि खल्वानन्द घटिकारः कुम्भकारो ज्योतिपालं माणवमेतदवोचत् — अयं सौम्य ज्योतिपाल काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्याविदूरे आरामः। आयाव सौम्य ज्योतिपाल, काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धं दर्शनायोपसङ्क्रमिष्यावः। साधुसम्मतं हि मे तस्य भगवतो दर्शनमर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्येति। तृतीयमपि खल्वानन्द ज्योतिपालो माणवो घटिकारं कुम्भकारमेतदवोचत् — अलं सौम्य घटिकार। किं पुनस्तेन मुण्डकेन श्रमणकेन दृष्टेनेति? अथ खल्वानन्द घटिकारः कुम्भकारो ज्योतिपालं माणवमववर्तिकायां परामृश्यैतदवोचत् — अयं सौम्य ज्योतिपाल काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्याविदूरे आरामः। आयाव सौम्य ज्योतिपाल, काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धं दर्शनायोपसङ्क्रमिष्यावः। साधुसम्मतं हि मे तस्य भगवतो दर्शनमर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्येति। अथ खल्वानन्द ज्योतिपालो माणवोऽववर्तिकां विनिवर्त्य घटिकारं कुम्भकारमेतदवोचत् — अलं सौम्य घटिकार। किं पुनस्तेन मुण्डकेन श्रमणकेन दृष्टेनेति? अथ खल्वानन्द घटिकारः कुम्भकारो ज्योतिपालं माणवं शिरःस्नातं केशेषु परामृश्यैतदवोचत् — अयं सौम्य ज्योतिपाल काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्याविदूरे आरामः। आयाव सौम्य ज्योतिपाल, काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धं दर्शनायोपसङ्क्रमिष्यावः। साधुसम्मतं हि मे तस्य भगवतो दर्शनमर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्येति। अथ खल्वानन्द ज्योतिपालस्य माणवस्यैतदभूत् — आश्चर्यं बत भोः, अद्भुतं बत भोः! यत्र हि नामायं घटिकारः कुम्भकार इतरजात्यः सन्नस्माकं शिरःस्नातानां केशेषु पराम्रष्टव्यं मंस्यते; न बतेदं किलावरकं मन्ये भविष्यतीति; घटिकारं कुम्भकारमेतदवोचत् — यावदेतदपि सौम्य घटिकारेति? यावदेतदपि सौम्य ज्योतिपाल। तथा हि पुनर्मे साधुसम्मतं तस्य भगवतो दर्शनमर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्येति। तेन हि सौम्य घटिकार मुञ्च; गमिष्याव इति।

अथ खल्वानन्द घटिकारश्च कुम्भकारो ज्योतिपालश्च माणवो येन काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धस्तेनोपासङ्क्रमिष्टाम्; उपसङ्क्रम्य घटिकारः कुम्भकारः काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमभिवाद्यैकान्ते न्यषीदत्। ज्योतिपालः पुनर्माणवः काश्यपेन भगवतार्हता सम्यक्सम्बुद्धेन सार्धं सममोदिष्ट। सम्मोदनीयां कथां सारणीयां व्यतिसार्यैकान्ते न्यषीदत्। एकान्ते निषण्णः खल्वानन्द घटिकारः कुम्भकारः काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमेतदवोचत् — अयं मे भदन्त ज्योतिपालो माणवः सहायः प्रियसहायः। अस्मै भगवान्धर्मं देशयत्विति। अथ खल्वानन्द काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धो घटिकारं च कुम्भकारं ज्योतिपालं च माणवं धर्म्यया कथया सन्दर्शयामास समादापयामास समुत्तेजयामास सम्प्रहर्षयामास। अथ खल्वानन्द घटिकारश्च कुम्भकारो ज्योतिपालश्च माणवः काश्यपेन भगवतार्हता सम्यक्सम्बुद्धेन धर्म्यया कथया सन्दर्शितौ समादापितौ समुत्तेजितौ सम्प्रहर्षितौ काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्य भाषितमभिनन्द्यानुमोद्योत्थायासनात्काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमभिवाद्य प्रदक्षिणीकृत्य प्राक्रमिष्टाम्।

अथ खल्वानन्द ज्योतिपालो माणवो घटिकारं कुम्भकारमेतदवोचत् — इमं नु त्वं सौम्य घटिकार धर्मं शृण्वन्नथ च पुनरगारादनगारिकां न प्रव्रजिष्यसीति? ननु मां सौम्य ज्योतिपाल जानासि, अन्धौ जीर्णौ मातापितरौ पोषयामीति? तेन हि सौम्य घटिकाराहमगारादनगारिकां प्रव्रजिष्यामीति। अथ खल्वानन्द घटिकारश्च कुम्भकारो ज्योतिपालश्च माणवो येन काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धस्तेनोपासङ्क्रमिष्टाम्; उपसङ्क्रम्य काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमभिवाद्यैकान्ते न्यषीदताम्। एकान्ते निषण्णः खल्वानन्द घटिकारः कुम्भकारः काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमेतदवोचत् — अयं मे भदन्त ज्योतिपालो माणवः सहायः प्रियसहायः। इमं भगवान्प्रव्राजयत्विति। अलब्ध खल्वानन्द ज्योतिपालो माणवः काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्यान्तिके प्रव्रज्याम्, अलब्धोपसम्पदम्।

अथ खल्वानन्द काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धोऽचिरोपसम्पन्ने ज्योतिपाले माणवेऽर्धमासोपसम्पन्ने वेभलिङ्गे यथाभिरतं विहृत्य येन वाराणसी तेन चर्यां प्राक्रमीत्। अनुपूर्वेण चर्यां चरन्येन वाराणसी तदवासारीत्। तत्र खल्वानन्द काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धो वाराणस्यां विहरति स्मर्श्यवृजने मृगदावे। अश्रौषीत्खल्वानन्द किकी काशिराजः — काश्यपः किल भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धो वाराणसीमनुप्राप्तो वाराणस्यां विहरत्यृश्यवृजने मृगदाव इति। अथ खल्वानन्द किकी काशिराजो भद्राणि भद्राणि यानानि योजयित्वा भद्रं यानमभिरुह्य भद्रैर्भद्रैर्यानैर्वाराणस्या निर्यासीन्महता राजानुभावेन काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धं दर्शनाय। यावती यानस्य भूमिर्यानेन गत्वा यानात्प्रत्यवरुह्य पत्तिरेव येन काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धस्तेनोपासङ्क्रमीत्; उपसङ्क्रम्य काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमभिवाद्यैकान्ते न्यषीदत्। एकान्ते निषण्णं खल्वानन्द किकिं काशिराजं काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धो धर्म्यया कथया सन्दर्शयामास समादापयामास समुत्तेजयामास सम्प्रहर्षयामास। अथ खल्वानन्द किकी काशिराजः काश्यपेन भगवतार्हता सम्यक्सम्बुद्धेन धर्म्यया कथया सन्दर्शितः समादापितः समुत्तेजितः सम्प्रहर्षितः काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमेतदवोचत् — अधिवासयतु मे भदन्त भगवाञ्श्वस्तनाय भक्तं सार्धं भिक्षुसङ्घेनेति। अध्यवासयत्खल्वानन्द काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धस्तूष्णीम्भावेन। अथ खल्वानन्द किकी काशिराजः काश्यपस्य भगवतः सम्यक्सम्बुद्धस्याधिवासनं विदित्वोत्थायासनात्काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमभिवाद्य प्रदक्षिणीकृत्य प्राक्रमीत्। अथ खल्वानन्द किकी काशिराजस्तस्या रात्रेरत्ययेन स्वके निवेशने प्रणीतं खादनीयं भोजनीयं प्रतिपादयित्वा पाण्डुपुटकस्य शालेर्विगतकालकमनेकसूपमनेकव्यञ्जनम्, काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्य कालमारोचयामास — कालो भदन्त, निष्ठितं भक्तमिति।

अथ खल्वानन्द काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धः पूर्वाह्णसमये निवास्य पात्रचीवरमादाय येन किकेः काशिराजस्य निवेशनं तेनोपासङ्क्रमीत्; उपसङ्क्रम्य प्रज्ञप्त आसने न्यषीदत्सार्धं भिक्षुसङ्घेन। अथ खल्वानन्द किकी काशिराजो बुद्धप्रमुखं भिक्षुसङ्घं प्रणीतेन खादनीयेन भोजनीयेन स्वहस्तेन सन्तर्पयामास सम्प्रवारयामास। अथ खल्वानन्द किकी काशिराजः काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धं भुक्तवन्तमवनीतपात्रपाणिमन्यतरन्नीचमासनं गृहीत्वैकान्ते न्यषीदत्। एकान्ते निषण्णः खल्वानन्द किकी काशिराजः काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमेतदवोचत् — अधिवासयतु मे भदन्त भगवान्वाराणस्यां वर्षावासम्; एवंरूपं सङ्घस्योपस्थानं भविष्यतीति। अलं महाराज। अधिवासितो मे वर्षावास इति। द्वितीयमपि खल्वानन्द (पूर्ववत्) तृतीयमपि खल्वानन्द किकी काशिराजः काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमेतदवोचत् — अधिवासयतु मे भदन्त भगवान्वाराणस्यां वर्षावासम्; एवंरूपं सङ्घस्योपस्थानं भविष्यतीति। अलं महाराज। अधिवासितो मे वर्षावास इति। अथ खल्वानन्द किकेः काशिराजस्य न मे काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धोऽधिवासयति वाराणस्यां वर्षावासमित्यभूदेवान्यथात्वम्, अभूद्दौर्मनस्यम्। अथ खल्वानन्द किकी काशिराजः काश्यपं भगवन्तमर्हन्तं सम्यक्सम्बुद्धमेतदवोचत् — अस्ति नु खलु भदन्तान्यः कश्चिन्मत्त उपस्थायकतर इति?

अस्ति महाराज वेभलिङ्गं नाम ग्रामनिगमः। तत्र घटिकारो नाम कुम्भकारः; स ममोपस्थायकोऽग्र्योपस्थायकः। तव खलु पुनर्महाराज न मे काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धोऽधिवासयति वाराणस्यां वर्षावासमित्यस्त्येवान्यथात्वम्, अस्ति दौर्मनस्यम्। तदिदं घटिकारस्य कुम्भकारस्य नास्ति च न च भविष्यति। घटिकारः खलु महाराज कुम्भकारो बुद्धं शरणं गतः, धर्मं शरणं गतः, सङ्घं शरणं गतः। घटिकारः खलु महाराज कुम्भकारः प्राणातिपातात्प्रतिविरतः, अदत्तादानात्प्रतिविरतः, कामेषु मिथ्याचारात्प्रतिविरतः, मृषावादात्प्रतिविरतः, सुरामैरेयमद्यप्रमादस्थानात्प्रतिविरतः। घटिकारः खलु महाराज कुम्भकारो बुद्धेऽवेत्यप्रसादेन समन्वागतः, धर्मेऽवेत्यप्रसादेन समन्वागतः, सङ्घेऽवेत्यप्रसादेन समन्वागतः, आर्यकान्तैः शीलैः समन्वागतः। घटिकारः खलु महाराज कुम्भकारो दुःखे निष्काङ्क्षः, दुःखसमुदये निष्काङ्क्षः, दुःखनिरोधे निष्काङ्क्षः, दुःखनिरोधगामिन्यां प्रतिपदि निष्काङ्क्षः। घटिकारः खलु महाराज कुम्भकार एकभक्तिको ब्रह्मचारी शीलवान्कल्याणधर्मा। घटिकारः खलु महाराज कुम्भकारो निक्षिप्तमणिसुवर्णोऽपेतजातरूपरजतः। घटिकारः खलु महाराज कुम्भकारः पन्नमुसलो न स्वहस्तेन पृथिवीं खनति। यद्भवति कूलप्ररुग्णं वा मूषिकोत्करो वा तत्काचेनाहृत्य भाजनं कृत्वैवमाह — अत्र य इच्छति तण्डुलप्रतिभस्त्राणि वा मुद्गप्रतिभस्त्राणि वा कलायप्रतिभस्त्राणि वा निक्षिप्य यदिच्छति तद्धरत्विति। घटिकारः खलु महाराज कुम्भकारोऽन्धौ जीर्णौ मातापितरौ पोषयति। घटिकारः खलु महाराज कुम्भकारः पञ्चानामवरभागीयानां संयोजनानां परिक्षयादौपपातिकस्तत्र परिनिर्वाव्यनावृत्तिधर्मा तस्माल्लोकात्।

एकमिदाहं महाराज समयं वेभलिङ्गे नाम ग्रामनिगमे विहरामि स्म। अथ खल्वहं महाराज पूर्वाह्णसमये निवास्य पात्रचीवरमादाय येन घटिकारस्य कुम्भकारस्य मातापितरौ तेनोपासङ्क्रमिषम्; उपसङ्क्रम्य घटिकारस्य कुम्भकारस्य मातापितरावेतदवोचम् — हन्त, क्व नु खल्वयं भार्गवो गत इति? निष्क्रान्तः खलु ते भदन्तोपस्थायकः; अन्तःकुम्भ्या ओदनं गृहीत्वा पर्योगात्सूपं गृहीत्वा परिभुङ्क्ष्वेति। अथ खल्वहं महाराज कुम्भ्या ओदनं गृहीत्वा पर्योगात्सूपं गृहीत्वा परिभुज्योत्थायासनात्प्राक्रमिषम्। अथ खलु महाराज घटिकारः कुम्भकारो येन मातापितरौ तेनोपासङ्क्रमीत्; उपसङ्क्रम्य मातापितरावेतदवोचत् — कः कुम्भ्या ओदनं गृहीत्वा पर्योगात्सूपं गृहीत्वा परिभुज्योत्थायासनात्प्रक्रान्त इति? काश्यपस्तात भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धः कुम्भ्या ओदनं गृहीत्वा पर्योगात्सूपं गृहीत्वा परिभुज्योत्थायासनात्प्रक्रान्त इति। अथ खलु महाराज घटिकारस्य कुम्भकारस्यैतदभूत् — लाभा बत मे, सुलब्धं बत मे, यस्य मे काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्ध एवमभिविश्वस्त इति। अथ खलु महाराज घटिकारं कुम्भकारमर्धमासं प्रीतिसुखं न व्यहासीत्, सप्ताहं मातापित्रोः।

एकमिदाहं महाराज समयं तत्रैव वेभलिङ्गे नाम ग्रामनिगमे विहरामि स्म। अथ खल्वहं महाराज पूर्वाह्णसमये निवास्य पात्रचीवरमादाय येन घटिकारस्य कुम्भकारस्य मातापितरौ तेनोपासङ्क्रमिषम्; उपसङ्क्रम्य घटिकारस्य कुम्भकारस्य मातापितरावेतदवोचम् — हन्त, क्व नु खल्वयं भार्गवो गत इति? निष्क्रान्तः खलु ते भदन्तोपस्थायकः; अन्तःकलोप्याः कुल्माषं गृहीत्वा पर्योगात्सूपं गृहीत्वा परिभुङ्क्ष्वेति। अथ खल्वहं महाराज कलोप्याः कुल्माषं गृहीत्वा पर्योगात्सूपं गृहीत्वा परिभुज्योत्थायासनात्प्राक्रमिषम्। अथ खलु महाराज घटिकारः कुम्भकारो येन मातापितरौ तेनोपासङ्क्रमीत्; उपसङ्क्रम्य मातापितरावेतदवोचत् — कः कलोप्याः कुल्माषं गृहीत्वा पर्योगात्सूपं गृहीत्वा परिभुज्योत्थायासनात्प्रक्रान्त इति? काश्यपस्तात भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धः कलोप्याः कुल्माषं गृहीत्वा पर्योगात्सूपं गृहीत्वा परिभुज्योत्थायासनात्प्रक्रान्त इति। अथ खलु महाराज घटिकारस्य कुम्भकारस्यैतदभूत् — लाभा बत मे, सुलब्धं बत मे, यस्य मे काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्ध एवमभिविश्वस्त इति। अथ खलु महाराज घटिकारं कुम्भकारमर्धमासं प्रीतिसुखं न व्यहासीत्, सप्ताहं मातापित्रोः।

एकमिदाहं महाराज समयं तत्रैव वेभलिङ्गे नाम ग्रामनिगमे विहरामि स्म। तेन खलु पुनः समयेन कुट्यववर्षति स्म। अथ खल्वहं महाराज भिक्षूनामन्त्रये — गच्छत भिक्षवो घटिकारस्य कुम्भकारस्य निवेशने तृणं जानीतेति। एवमुक्ते महाराज ते भिक्षवो मामेतदवोचन् — नास्ति खलु भदन्त घटिकारस्य कुम्भकारस्य निवेशने तृणम्, अस्ति च खल्वस्यावेशने तृणच्छादनमिति। गच्छत भिक्षवो घटिकारस्य कुम्भकारस्यावेशनमुत्तृणं कुरुतेति। अथ खलु ते महाराज भिक्षवो घटिकारस्य कुम्भकारस्यावेशनमुत्तृणमकार्षुः। अथ खलु महाराज घटिकारस्य कुम्भकारस्य मातापितरौ तान्भिक्षूनेतदवोचताम् — के आवेशनमुत्तृणं कुर्वन्तीति? भिक्षवो भगिनि, काश्यपस्य भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्य कुट्यववर्षतीति। हरत भदन्ताः, हरत भद्रमुखा इति। अथ खलु महाराज घटिकारः कुम्भकारो येन मातापितरौ तेनोपासङ्क्रमीत्; उपसङ्क्रम्य मातापितरावेतदवोचत् — के आवेशनमुत्तृणमकार्षुरिति? भिक्षवस्तात, काश्यपस्य किल भगवतोऽर्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्य कुट्यववर्षतीति। अथ खलु महाराज घटिकारस्य कुम्भकारस्यैतदभूत् — लाभा बत मे, सुलब्धं बत मे, यस्य मे काश्यपो भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्ध एवमभिविश्वस्त इति। अथ खलु महाराज घटिकारं कुम्भकारमर्धमासं प्रीतिसुखं न व्यहासीत्, सप्ताहं मातापित्रोः। अथ खलु महाराजावेशनं सर्वं तं त्रिमासमाकाशच्छादनमस्थात्, न देवोऽत्यवर्षीत्। एवंरूपश्च महाराज घटिकारः कुम्भकार इति। लाभा भदन्त घटिकारस्य कुम्भकारस्य, सुलब्धं भदन्त घटिकारस्य कुम्भकारस्य, यस्य भगवानेवमभिविश्वस्त इति।

अथ खल्वानन्द किकी काशिराजो घटिकारस्य कुम्भकारस्य पञ्चमात्राणि तण्डुलवाहशतानि प्राहैषीत्पाण्डुपुटकस्य शालेस्तदौपयिकं च सूपेयम्। अथ खलु ते आनन्द राजपुरुषा घटिकारं कुम्भकारमुपसङ्क्रम्यैतदवोचन् — इमानि खलु भदन्त पञ्चमात्राणि तण्डुलवाहशतानि किकिना काशिराजेन प्रहितानि पाण्डुपुटकस्य शालेस्तदौपयिकं च सूपेयम्। तानि भदन्त प्रतिगृह्णीतेति। राजा खलु बहुकृत्यो बहुकरणीयः। अलं मे! राज्ञ एवास्त्विति। स्यात्खलु पुनस्तवानन्दैवम् — अन्यो नूनं तेन समयेन ज्योतिपालो माणवोऽभूदिति। न खलु पुनरेतदानन्दैवं द्रष्टव्यम्। अहं तेन समयेन ज्योतिपालो माणवोऽभूवमिति।

इदमवोचद्भगवान्। आत्तमना आयुष्मानानन्दो भगवतो भाषितमभ्यनन्दीदिति।

घटिकारसूत्रं निष्ठितं प्रथमम्॥

—

madhyamanikāye madhyamapañcāśatpāṭhe caturthe rājavarge ghaṭikārasūtraṃ prathamam

evaṃ mayā śrutam — ekasminsamaye bhagavānkosaleṣu caryāṃ carati sma mahatā bhikṣusaṅghena sārdham. atha khalu bhagavānmārgādavakramyānyatarasminpradeśe smitaṃ prādurakārṣīt. atha khalvāyuṣmata ānandasyaitadabhūt — ko nu khalu hetuḥ, kaḥ pratyayo bhagavataḥ smitasya prāduṣkaraṇāya? nākāraṇena tathāgatāḥ smitaṃ prāduṣkurvantīti. atha khalvāyuṣmānānanda ekāṃse cīvaraṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamayya bhagavantametadavocat — ko nu khalu bhadanta hetuḥ, kaḥ pratyayo bhagavataḥ smitasya prāduṣkaraṇāya? nākāraṇena tathāgatāḥ smitaṃ prāduṣkurvantīti. bhūtapūrvamānandāsminpradeśe vebhaliṅgaṃ nāma grāmanigamo'bhūdṛddhaścaiva sphītaśca bahujana ākīrṇamanuṣyaḥ. vebhaliṅgaṃ khalvānanda grāmanigamaṃ kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddha upaniśritya vyahārṣīt. iha khalvānanda kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasyārāmo'bhūt. iha khalvānanda kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddho niṣaṇṇako bhikṣusaṅghamavāvādīditi. atha khalvāyuṣmānānandaścaturguṇāṃ saṅghāṭīṃ prajñapya bhagavantametadavocat — tena hi bhadanta bhagavānniṣīdatvatra. ayaṃ bhūmipradeśo dvābhyāmarhadbhyāṃ samyaksambuddhābhyāṃ paribhukto bhaviṣyatīti. nyaṣīdadbhagavānprajñapta āsane. niṣadya khalu bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayata —

bhūtapūrvamānandāsminpradeśe vebhaliṅgaṃ nāma grāmanigamo'bhūdṛddhaścaiva sphītaśca bahujana ākīrṇamanuṣyaḥ. vebhaliṅgaṃ khalvānanda grāmanigamaṃ kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddha upaniśritya vyahārṣīt. iha khalvānanda kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasyārāmo'bhūt. iha khalvānanda kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddho niṣaṇṇako bhikṣusaṅghamavāvādīt.

vebhaliṅge khalvānanda grāmanigame ghaṭikāro nāma kumbhakāraḥ kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasyopasthāyako'bhūdagryopasthāyakaḥ. ghaṭikārasya khalvānanda kumbhakārasya jyotipālo nāma māṇavaḥ sahāyo'bhūtpriyasahāyaḥ. atha khalvānanda ghaṭikāraḥ kumbhakāro jyotipālaṃ māṇavamāmantrayata — āyāva saumya jyotipāla, kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhaṃ darśanāyopasaṅkramiṣyāvaḥ. sādhusammataṃ hi me tasya bhagavato darśanamarhataḥ samyaksambuddhasyeti. evamukte ānanda jyotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakārametadavocat — alaṃ saumya ghaṭikāra. kiṃ punastena muṇḍakena śramaṇakena dṛṣṭeneti? dvitīyamapi khalvānanda (pūrvavat) tṛtīyamapi khalvānanda ghaṭikāraḥ kumbhakāro jyotipālaṃ māṇavametadavocat — āyāva saumya jyotipāla, kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhaṃ darśanāyopasaṅkramiṣyāvaḥ. sādhusammataṃ hi me tasya bhagavato darśanamarhataḥ samyaksambuddhasyeti. tṛtīyamapi khalvānanda jyotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakārametadavocat — alaṃ saumya ghaṭikāra. kiṃ punastena muṇḍakena śramaṇakena dṛṣṭeneti? tena hi saumya jyotipāla svastisnānīmādāya nadīṃ gamiṣyāvaḥ snātumiti. evaṃ saumyeti khalvānanda jyotipālo māṇavo ghaṭikārāya kumbhakārāya pratyaśrauṣīt. atha khalvānanda ghaṭikāraśca kumbhakāro jyotipālaśca māṇavaḥ svastisnānīmādāya nadīmagamatāṃ snātum.

atha khalvānanda ghaṭikāraḥ kumbhakāro jyotipālaṃ māṇavamāmantrayata — ayaṃ saumya jyotipāla kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasyāvidūre ārāmaḥ. āyāva saumya jyotipāla, kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhaṃ darśanāyopasaṅkramiṣyāvaḥ. sādhusammataṃ hi me tasya bhagavato darśanamarhataḥ samyaksambuddhasyeti. evamukte ānanda jyotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakārametadavocat — alaṃ saumya ghaṭikāra. kiṃ punastena muṇḍakena śramaṇakena dṛṣṭeneti? dvitīyamapi khalvānanda (pūrvavat) tṛtīyamapi khalvānanda ghaṭikāraḥ kumbhakāro jyotipālaṃ māṇavametadavocat — ayaṃ saumya jyotipāla kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasyāvidūre ārāmaḥ. āyāva saumya jyotipāla, kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhaṃ darśanāyopasaṅkramiṣyāvaḥ. sādhusammataṃ hi me tasya bhagavato darśanamarhataḥ samyaksambuddhasyeti. tṛtīyamapi khalvānanda jyotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakārametadavocat — alaṃ saumya ghaṭikāra. kiṃ punastena muṇḍakena śramaṇakena dṛṣṭeneti? atha khalvānanda ghaṭikāraḥ kumbhakāro jyotipālaṃ māṇavamavavartikāyāṃ parāmṛśyaitadavocat — ayaṃ saumya jyotipāla kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasyāvidūre ārāmaḥ. āyāva saumya jyotipāla, kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhaṃ darśanāyopasaṅkramiṣyāvaḥ. sādhusammataṃ hi me tasya bhagavato darśanamarhataḥ samyaksambuddhasyeti. atha khalvānanda jyotipālo māṇavo'vavartikāṃ vinivartya ghaṭikāraṃ kumbhakārametadavocat — alaṃ saumya ghaṭikāra. kiṃ punastena muṇḍakena śramaṇakena dṛṣṭeneti? atha khalvānanda ghaṭikāraḥ kumbhakāro jyotipālaṃ māṇavaṃ śiraḥsnātaṃ keśeṣu parāmṛśyaitadavocat — ayaṃ saumya jyotipāla kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasyāvidūre ārāmaḥ. āyāva saumya jyotipāla, kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhaṃ darśanāyopasaṅkramiṣyāvaḥ. sādhusammataṃ hi me tasya bhagavato darśanamarhataḥ samyaksambuddhasyeti. atha khalvānanda jyotipālasya māṇavasyaitadabhūt — āścaryaṃ bata bhoḥ, adbhutaṃ bata bhoḥ! yatra hi nāmāyaṃ ghaṭikāraḥ kumbhakāra itarajātyaḥ sannasmākaṃ śiraḥsnātānāṃ keśeṣu parāmraṣṭavyaṃ maṃsyate; na batedaṃ kilāvarakaṃ manye bhaviṣyatīti; ghaṭikāraṃ kumbhakārametadavocat — yāvadetadapi saumya ghaṭikāreti? yāvadetadapi saumya jyotipāla. tathā hi punarme sādhusammataṃ tasya bhagavato darśanamarhataḥ samyaksambuddhasyeti. tena hi saumya ghaṭikāra muñca; gamiṣyāva iti.

atha khalvānanda ghaṭikāraśca kumbhakāro jyotipālaśca māṇavo yena kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddhastenopāsaṅkramiṣṭām; upasaṅkramya ghaṭikāraḥ kumbhakāraḥ kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhamabhivādyaikānte nyaṣīdat. jyotipālaḥ punarmāṇavaḥ kāśyapena bhagavatārhatā samyaksambuddhena sārdhaṃ samamodiṣṭa. sammodanīyāṃ kathāṃ sāraṇīyāṃ vyatisāryaikānte nyaṣīdat. ekānte niṣaṇṇaḥ khalvānanda ghaṭikāraḥ kumbhakāraḥ kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhametadavocat — ayaṃ me bhadanta jyotipālo māṇavaḥ sahāyaḥ priyasahāyaḥ. asmai bhagavāndharmaṃ deśayatviti. atha khalvānanda kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddho ghaṭikāraṃ ca kumbhakāraṃ jyotipālaṃ ca māṇavaṃ dharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa. atha khalvānanda ghaṭikāraśca kumbhakāro jyotipālaśca māṇavaḥ kāśyapena bhagavatārhatā samyaksambuddhena dharmyayā kathayā sandarśitau samādāpitau samuttejitau sampraharṣitau kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasya bhāṣitamabhinandyānumodyotthāyāsanātkāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhamabhivādya pradakṣiṇīkṛtya prākramiṣṭām.

atha khalvānanda jyotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakārametadavocat — imaṃ nu tvaṃ saumya ghaṭikāra dharmaṃ śṛṇvannatha ca punaragārādanagārikāṃ na pravrajiṣyasīti? nanu māṃ saumya jyotipāla jānāsi, andhau jīrṇau mātāpitarau poṣayāmīti? tena hi saumya ghaṭikārāhamagārādanagārikāṃ pravrajiṣyāmīti. atha khalvānanda ghaṭikāraśca kumbhakāro jyotipālaśca māṇavo yena kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddhastenopāsaṅkramiṣṭām; upasaṅkramya kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhamabhivādyaikānte nyaṣīdatām. ekānte niṣaṇṇaḥ khalvānanda ghaṭikāraḥ kumbhakāraḥ kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhametadavocat — ayaṃ me bhadanta jyotipālo māṇavaḥ sahāyaḥ priyasahāyaḥ. imaṃ bhagavānpravrājayatviti. alabdha khalvānanda jyotipālo māṇavaḥ kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasyāntike pravrajyām, alabdhopasampadam.

atha khalvānanda kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddho'ciropasampanne jyotipāle māṇave'rdhamāsopasampanne vebhaliṅge yathābhirataṃ vihṛtya yena vārāṇasī tena caryāṃ prākramīt. anupūrveṇa caryāṃ caranyena vārāṇasī tadavāsārīt. tatra khalvānanda kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddho vārāṇasyāṃ viharati smarśyavṛjane mṛgadāve. aśrauṣītkhalvānanda kikī kāśirājaḥ — kāśyapaḥ kila bhagavānarhansamyaksambuddho vārāṇasīmanuprāpto vārāṇasyāṃ viharatyṛśyavṛjane mṛgadāva iti. atha khalvānanda kikī kāśirājo bhadrāṇi bhadrāṇi yānāni yojayitvā bhadraṃ yānamabhiruhya bhadrairbhadrairyānairvārāṇasyā niryāsīnmahatā rājānubhāvena kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhaṃ darśanāya. yāvatī yānasya bhūmiryānena gatvā yānātpratyavaruhya pattireva yena kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddhastenopāsaṅkramīt; upasaṅkramya kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhamabhivādyaikānte nyaṣīdat. ekānte niṣaṇṇaṃ khalvānanda kikiṃ kāśirājaṃ kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddho dharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa. atha khalvānanda kikī kāśirājaḥ kāśyapena bhagavatārhatā samyaksambuddhena dharmyayā kathayā sandarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ sampraharṣitaḥ kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhametadavocat — adhivāsayatu me bhadanta bhagavāñśvastanāya bhaktaṃ sārdhaṃ bhikṣusaṅgheneti. adhyavāsayatkhalvānanda kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddhastūṣṇīmbhāvena. atha khalvānanda kikī kāśirājaḥ kāśyapasya bhagavataḥ samyaksambuddhasyādhivāsanaṃ viditvotthāyāsanātkāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhamabhivādya pradakṣiṇīkṛtya prākramīt. atha khalvānanda kikī kāśirājastasyā rātreratyayena svake niveśane praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ pratipādayitvā pāṇḍupuṭakasya śālervigatakālakamanekasūpamanekavyañjanam, kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasya kālamārocayāmāsa — kālo bhadanta, niṣṭhitaṃ bhaktamiti.

atha khalvānanda kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddhaḥ pūrvāhṇasamaye nivāsya pātracīvaramādāya yena kikeḥ kāśirājasya niveśanaṃ tenopāsaṅkramīt; upasaṅkramya prajñapta āsane nyaṣīdatsārdhaṃ bhikṣusaṅghena. atha khalvānanda kikī kāśirājo buddhapramukhaṃ bhikṣusaṅghaṃ praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastena santarpayāmāsa sampravārayāmāsa. atha khalvānanda kikī kāśirājaḥ kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhaṃ bhuktavantamavanītapātrapāṇimanyatarannīcamāsanaṃ gṛhītvaikānte nyaṣīdat. ekānte niṣaṇṇaḥ khalvānanda kikī kāśirājaḥ kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhametadavocat — adhivāsayatu me bhadanta bhagavānvārāṇasyāṃ varṣāvāsam; evaṃrūpaṃ saṅghasyopasthānaṃ bhaviṣyatīti. alaṃ mahārāja. adhivāsito me varṣāvāsa iti. dvitīyamapi khalvānanda (pūrvavat) tṛtīyamapi khalvānanda kikī kāśirājaḥ kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhametadavocat — adhivāsayatu me bhadanta bhagavānvārāṇasyāṃ varṣāvāsam; evaṃrūpaṃ saṅghasyopasthānaṃ bhaviṣyatīti. alaṃ mahārāja. adhivāsito me varṣāvāsa iti. atha khalvānanda kikeḥ kāśirājasya na me kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddho'dhivāsayati vārāṇasyāṃ varṣāvāsamityabhūdevānyathātvam, abhūddaurmanasyam. atha khalvānanda kikī kāśirājaḥ kāśyapaṃ bhagavantamarhantaṃ samyaksambuddhametadavocat — asti nu khalu bhadantānyaḥ kaścinmatta upasthāyakatara iti?

asti mahārāja vebhaliṅgaṃ nāma grāmanigamaḥ. tatra ghaṭikāro nāma kumbhakāraḥ; sa mamopasthāyako'gryopasthāyakaḥ. tava khalu punarmahārāja na me kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddho'dhivāsayati vārāṇasyāṃ varṣāvāsamityastyevānyathātvam, asti daurmanasyam. tadidaṃ ghaṭikārasya kumbhakārasya nāsti ca na ca bhaviṣyati. ghaṭikāraḥ khalu mahārāja kumbhakāro buddhaṃ śaraṇaṃ gataḥ, dharmaṃ śaraṇaṃ gataḥ, saṅghaṃ śaraṇaṃ gataḥ. ghaṭikāraḥ khalu mahārāja kumbhakāraḥ prāṇātipātātprativirataḥ, adattādānātprativirataḥ, kāmeṣu mithyācārātprativirataḥ, mṛṣāvādātprativirataḥ, surāmaireyamadyapramādasthānātprativirataḥ. ghaṭikāraḥ khalu mahārāja kumbhakāro buddhe'vetyaprasādena samanvāgataḥ, dharme'vetyaprasādena samanvāgataḥ, saṅghe'vetyaprasādena samanvāgataḥ, āryakāntaiḥ śīlaiḥ samanvāgataḥ. ghaṭikāraḥ khalu mahārāja kumbhakāro duḥkhe niṣkāṅkṣaḥ, duḥkhasamudaye niṣkāṅkṣaḥ, duḥkhanirodhe niṣkāṅkṣaḥ, duḥkhanirodhagāminyāṃ pratipadi niṣkāṅkṣaḥ. ghaṭikāraḥ khalu mahārāja kumbhakāra ekabhaktiko brahmacārī śīlavānkalyāṇadharmā. ghaṭikāraḥ khalu mahārāja kumbhakāro nikṣiptamaṇisuvarṇo'petajātarūparajataḥ. ghaṭikāraḥ khalu mahārāja kumbhakāraḥ pannamusalo na svahastena pṛthivīṃ khanati. yadbhavati kūlaprarugṇaṃ vā mūṣikotkaro vā tatkācenāhṛtya bhājanaṃ kṛtvaivamāha — atra ya icchati taṇḍulapratibhastrāṇi vā mudgapratibhastrāṇi vā kalāyapratibhastrāṇi vā nikṣipya yadicchati taddharatviti. ghaṭikāraḥ khalu mahārāja kumbhakāro'ndhau jīrṇau mātāpitarau poṣayati. ghaṭikāraḥ khalu mahārāja kumbhakāraḥ pañcānāmavarabhāgīyānāṃ saṃyojanānāṃ parikṣayādaupapātikastatra parinirvāvyanāvṛttidharmā tasmāllokāt.

ekamidāhaṃ mahārāja samayaṃ vebhaliṅge nāma grāmanigame viharāmi sma. atha khalvahaṃ mahārāja pūrvāhṇasamaye nivāsya pātracīvaramādāya yena ghaṭikārasya kumbhakārasya mātāpitarau tenopāsaṅkramiṣam; upasaṅkramya ghaṭikārasya kumbhakārasya mātāpitarāvetadavocam — hanta, kva nu khalvayaṃ bhārgavo gata iti? niṣkrāntaḥ khalu te bhadantopasthāyakaḥ; antaḥkumbhyā odanaṃ gṛhītvā paryogātsūpaṃ gṛhītvā paribhuṅkṣveti. atha khalvahaṃ mahārāja kumbhyā odanaṃ gṛhītvā paryogātsūpaṃ gṛhītvā paribhujyotthāyāsanātprākramiṣam. atha khalu mahārāja ghaṭikāraḥ kumbhakāro yena mātāpitarau tenopāsaṅkramīt; upasaṅkramya mātāpitarāvetadavocat — kaḥ kumbhyā odanaṃ gṛhītvā paryogātsūpaṃ gṛhītvā paribhujyotthāyāsanātprakrānta iti? kāśyapastāta bhagavānarhansamyaksambuddhaḥ kumbhyā odanaṃ gṛhītvā paryogātsūpaṃ gṛhītvā paribhujyotthāyāsanātprakrānta iti. atha khalu mahārāja ghaṭikārasya kumbhakārasyaitadabhūt — lābhā bata me, sulabdhaṃ bata me, yasya me kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddha evamabhiviśvasta iti. atha khalu mahārāja ghaṭikāraṃ kumbhakāramardhamāsaṃ prītisukhaṃ na vyahāsīt, saptāhaṃ mātāpitroḥ.

ekamidāhaṃ mahārāja samayaṃ tatraiva vebhaliṅge nāma grāmanigame viharāmi sma. atha khalvahaṃ mahārāja pūrvāhṇasamaye nivāsya pātracīvaramādāya yena ghaṭikārasya kumbhakārasya mātāpitarau tenopāsaṅkramiṣam; upasaṅkramya ghaṭikārasya kumbhakārasya mātāpitarāvetadavocam — hanta, kva nu khalvayaṃ bhārgavo gata iti? niṣkrāntaḥ khalu te bhadantopasthāyakaḥ; antaḥkalopyāḥ kulmāṣaṃ gṛhītvā paryogātsūpaṃ gṛhītvā paribhuṅkṣveti. atha khalvahaṃ mahārāja kalopyāḥ kulmāṣaṃ gṛhītvā paryogātsūpaṃ gṛhītvā paribhujyotthāyāsanātprākramiṣam. atha khalu mahārāja ghaṭikāraḥ kumbhakāro yena mātāpitarau tenopāsaṅkramīt; upasaṅkramya mātāpitarāvetadavocat — kaḥ kalopyāḥ kulmāṣaṃ gṛhītvā paryogātsūpaṃ gṛhītvā paribhujyotthāyāsanātprakrānta iti? kāśyapastāta bhagavānarhansamyaksambuddhaḥ kalopyāḥ kulmāṣaṃ gṛhītvā paryogātsūpaṃ gṛhītvā paribhujyotthāyāsanātprakrānta iti. atha khalu mahārāja ghaṭikārasya kumbhakārasyaitadabhūt — lābhā bata me, sulabdhaṃ bata me, yasya me kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddha evamabhiviśvasta iti. atha khalu mahārāja ghaṭikāraṃ kumbhakāramardhamāsaṃ prītisukhaṃ na vyahāsīt, saptāhaṃ mātāpitroḥ.

ekamidāhaṃ mahārāja samayaṃ tatraiva vebhaliṅge nāma grāmanigame viharāmi sma. tena khalu punaḥ samayena kuṭyavavarṣati sma. atha khalvahaṃ mahārāja bhikṣūnāmantraye — gacchata bhikṣavo ghaṭikārasya kumbhakārasya niveśane tṛṇaṃ jānīteti. evamukte mahārāja te bhikṣavo māmetadavocan — nāsti khalu bhadanta ghaṭikārasya kumbhakārasya niveśane tṛṇam, asti ca khalvasyāveśane tṛṇacchādanamiti. gacchata bhikṣavo ghaṭikārasya kumbhakārasyāveśanamuttṛṇaṃ kuruteti. atha khalu te mahārāja bhikṣavo ghaṭikārasya kumbhakārasyāveśanamuttṛṇamakārṣuḥ. atha khalu mahārāja ghaṭikārasya kumbhakārasya mātāpitarau tānbhikṣūnetadavocatām — ke āveśanamuttṛṇaṃ kurvantīti? bhikṣavo bhagini, kāśyapasya bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasya kuṭyavavarṣatīti. harata bhadantāḥ, harata bhadramukhā iti. atha khalu mahārāja ghaṭikāraḥ kumbhakāro yena mātāpitarau tenopāsaṅkramīt; upasaṅkramya mātāpitarāvetadavocat — ke āveśanamuttṛṇamakārṣuriti? bhikṣavastāta, kāśyapasya kila bhagavato'rhataḥ samyaksambuddhasya kuṭyavavarṣatīti. atha khalu mahārāja ghaṭikārasya kumbhakārasyaitadabhūt — lābhā bata me, sulabdhaṃ bata me, yasya me kāśyapo bhagavānarhansamyaksambuddha evamabhiviśvasta iti. atha khalu mahārāja ghaṭikāraṃ kumbhakāramardhamāsaṃ prītisukhaṃ na vyahāsīt, saptāhaṃ mātāpitroḥ. atha khalu mahārājāveśanaṃ sarvaṃ taṃ trimāsamākāśacchādanamasthāt, na devo'tyavarṣīt. evaṃrūpaśca mahārāja ghaṭikāraḥ kumbhakāra iti. lābhā bhadanta ghaṭikārasya kumbhakārasya, sulabdhaṃ bhadanta ghaṭikārasya kumbhakārasya, yasya bhagavānevamabhiviśvasta iti.

atha khalvānanda kikī kāśirājo ghaṭikārasya kumbhakārasya pañcamātrāṇi taṇḍulavāhaśatāni prāhaiṣītpāṇḍupuṭakasya śālestadaupayikaṃ ca sūpeyam. atha khalu te ānanda rājapuruṣā ghaṭikāraṃ kumbhakāramupasaṅkramyaitadavocan — imāni khalu bhadanta pañcamātrāṇi taṇḍulavāhaśatāni kikinā kāśirājena prahitāni pāṇḍupuṭakasya śālestadaupayikaṃ ca sūpeyam. tāni bhadanta pratigṛhṇīteti. rājā khalu bahukṛtyo bahukaraṇīyaḥ. alaṃ me! rājña evāstviti. syātkhalu punastavānandaivam — anyo nūnaṃ tena samayena jyotipālo māṇavo'bhūditi. na khalu punaretadānandaivaṃ draṣṭavyam. ahaṃ tena samayena jyotipālo māṇavo'bhūvamiti.

idamavocadbhagavān. āttamanā āyuṣmānānando bhagavato bhāṣitamabhyanandīditi.

ghaṭikārasūtraṃ niṣṭhitaṃ prathamam..

← mn80 
mn 
 mn82 →
Search
buddhism/mn/mn81.txt · Last modified: 2026/11/13 19:51