अहैतुकी भगवत्कृपा
समजनि किलायमपूर्ववृत्तान्तोऽतीतायां पञ्चदश्यां षोडश्यां वा शताब्द्याम्। अवाप वैष्णवपीठाधीश्वरतां न्यायविद्यापारावारपारदृश्वा निशितप्रज्ञः श्रीकृष्णचैतन्यो नाम विपश्चिद्वरेण्यो भागवतधर्मे बद्धानुरागः। चकास्त्यसावेव सम्प्रति चैतन्यमहाप्रभुरिति प्रथितयशाः।
उपससृजे श्वित्रगदेन नितान्तं तत्समकालमेव वासुदेवाख्यः कश्चन परमभागवतः। “अनुभोक्तव्य एव मया प्राक्तनकर्मविपाकोऽयमनिवार्यतया” इति विमृशन् विषेहे दुःसहामपि रुग्णावस्थामदीनसत्त्वोऽसौ।
जगामामुं मार्गं कदाचिद्दाक्षिणात्यजनपदान् पुनानो महाप्रभुः। आजुहाव चैनं तत्र कस्मिंश्चिदग्रहारे कूर्मशर्मा नाम द्विजन्मा शुश्रूषालुर्निजगृहम्। अतिवाहयाञ्चकार च तां निशाममुष्मिन्नेव विप्रसद्मनि स यतीन्द्रः।
ययौ कूर्मस्यावासं प्रभाते कृच्छ्रात् पदानि निक्षिपन्नाकर्ण्य चास्यागमनवृत्तान्तं स वासुदेवः। हा हन्त! निर्जगाम तस्मात् स्थानादमुष्य प्राप्तेः प्रागेव स करुणासागरः।
विवेश गाढं मूर्च्छां श्रुत्वा च तस्य निर्गमनं शोकाकुलान्तरङ्गो वासुदेवो बाष्पाकुललोचनो व्यलपच्च - “हा धिक्! मन्दभाग्योऽहम्। प्रतस्थे खलु मामपहाय जगद्गुरुः” इति जल्पन्नेव।
परिषस्वजे सस्नेहं भुवि मूढममुं भक्तं समुत्थाप्य सत्वरं निवृत्य तद्विरहतापमवबुध्यान्तर्यामी स महाप्रभुः। तिरोदधे सद्य एव तदीयाङ्गसंसर्गमाहात्म्याच्छ्वित्रं सर्वा च शारीरी व्यथा। प्रपेदे निर्दोषं कमनीयं च वपुः स भक्तवरः।
अवोचच्च ससंभ्रममुत्थाय स्वीयां नीरुजं देहयष्टिं सविस्मयमवलोकयन् स चैतन्यपादारविन्दयोर्दण्डवत्प्रणिपत्यैवम् - “क्व मलिनाशयः पामरोऽहम्, क्व च कृष्णप्रेमामृतसिन्धुर्भवान्! आश्लिष्यत् खलु सकरुणं मां दोर्भ्यां भवान्। अहो मे भागधेयम्!” पप्रच्छ चोद्विग्नो भूत्वा क्षणमात्रं विमृश्य भीतचित्तः पाण्डुराननः स इत्युदीर्य - “स्वामिन्, स्यात् का मे गतिर्यद्यहङ्कारोपहतो भवेयं भवत्कृपाकटाक्षेण नीरोगोऽहम्?” इति।
शशास तं सस्नेहमाश्वासयन् श्रीकृष्णचैतन्यः - “पिबाजस्रं श्रीकृष्णनामामृतम्। विनश्यत्येव तन्महिम्ना ते गर्वग्रन्थिः। उपास्स्व परिचारकवृत्त्या सर्वदा प्राणिजातं गोविन्दनाम संकीर्तयन्” इत्युपदिश्य ततः प्रतस्थे।
निममज्जतुर्भागवतकथासुधास्वादने तदनन्तरं वासुदेवः कूर्मश्चान्योन्यमुपगुह्य।
