MĀ71 padāśvasūtram

[Translated originally from the Sanskrit Sarvāstivāda Madhyamāgama to Classical Chinese by a team led by Sarvāstivāda scholar Gautama Saṃghadeva of Kāśmīra in 398CE.
Translated from the Chinese Taisho Tripiṭaka back to Sanskrit by Ramakrishnan Suryanarayanan in 2024-26.]

madhyamāgame rājasaṃyuktavarge padāśvasūtraṃ saptamam

evaṃ mayā śrutam. ekasminsamaya āyuṣmānkumārakāśyapaḥ kośaleṣu cārikāṃ caranmahatā bhikṣusaṃghena sārdhaṃ śvetavyāmanuprāptaḥ. sa śvetavyāyāmuttarasyāṃ diśi śiṃśapāvane viharati sma.

tena khalu samayena padāśvo nāma rājā śvetavyāyāṃ prativasati smarddhaḥ sphīto bahudhanadhānyahiraṇyasuvarṇo gokulasampannaḥ prabhūtagrāmadvāro rājñā prasenajitā kośalena dattaṃ brahmadeyaṃ śvetavyāmanuśāsti sma.

aśrauṣuḥ khalu śvetavyakā brāhmaṇagṛhapatayaḥ. śramaṇo nāma kumārakāśyapaḥ kośaleṣu cārikāṃ caranmahatā bhikṣusaṃghena sārdhaṃ śvetavyāmanuprāptaḥ śvetavyāyāmuttarasyāṃ diśi śiṃśapāvane viharati. tasya khalu śramaṇasya kumārakāśyapasyaivaṃ bhadraḥ kīrtiśabdo'bhyudgato daśasu dikṣu śrūyate. kumārakāśyapo mahāprājñaḥ pratibhānavānsubhāṣitavādī bahuśruto'rhan. tatsādhu bhavedevaṃrūpāṇāmarhatāṃ darśanaṃ syāditi. ya enamevaṃrūpamarhantaṃ dṛṣṭvā satkuryādgurukuryānmānayetpūjayetsāśu paramārthaṃ labheta. tadvayamapi śramaṇaṃ kumārakāśyapaṃ darśanāyopasaṃkrāmemeti. śvetavyakā brāhmaṇagṛhapatayaḥ svakasvakaiḥ sahāyaiḥ sārdhaṃ śvetavyāyā niṣkramyottarābhimukhāḥ śiṃśapāvanamupasaṃkrāmanti sma.

adrākṣītkhalu padāśvarājā harmyaprāsāde niṣaṇṇastānśvetavyakānbrāhmaṇagṛhapatīnsvakasvakaiḥ sahāyaiḥ sārdhaṃ śvetavyāyā niṣkramyottarābhimukhāñchiṃśapāvanamupasaṃkrāmataḥ. dṛṣṭvā cāmātyamāmantrayata. kiṃkāraṇaṃ bho amātya śvetavyakā brāhmaṇagṛhapatayo'dya svakasvakaiḥ sahāyaiḥ sārdhaṃ śvetavyāyā niṣkramyottarābhimukhāḥ śiṃśapāvanamupasaṃkrāmantīti.

amātyo'bravīt. deva śvetavyakā brāhmaṇagṛhapatayaḥ śrutavanto yaduta śramaṇo nāma kumārakāśyapaḥ kośaleṣu cārikāṃ caranmahatā bhikṣusaṃghena sārdhaṃ śvetavyāmanuprāptaḥ śvetavyāyāmuttarasyāṃ diśi śiṃśapāvane viharati. tasya khalu śramaṇasya kumārakāśyapasyaivaṃ bhadraḥ kīrtiśabdo'bhyudgato daśasu dikṣu śrūyate. kumārakāśyapo mahāprājñaḥ pratibhānavānsubhāṣitavādī bahuśruto'rhan. tatsādhu bhavedevaṃrūpāṇāmarhatāṃ darśanaṃ syāditi. ya enamevaṃrūpamarhantaṃ dṛṣṭvā satkuryādgurukuryānmānayetpūjayetsāśu paramārthaṃ labheta. te'pi śramaṇaṃ kumārakāśyapaṃ darśanāyopasaṃkrāmantīti.

padāśvarājābravīt. tena hi tvaṃ bhosteṣāṃ sakāśaṃ gatvā mama vacanena brūhi. padāśvarājā śvetavyakānbrāhmaṇagṛhapatīnevamāha. tiṣṭhantu bhavantaḥ ahamapi bhavadbhiḥ sārdhaṃ śramaṇaṃ kumārakāśyapaṃ darśanāyopasaṃkramiṣyāmi. mā bhavanto bālāstena vañcitāh, asti paralokaḥ santi sattvā upapādukā iti. ahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī. nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti.

amātyastathetyuktvā teṣāṃ sakāśaṃ gatvā padāśvasyasandeśaṃ nyavedayat. padāśvarājā śvetavyakānbrāhmaṇagṛhapatīnevamāha. tiṣṭhantu bhavantaḥ ahamapi bhavadbhiḥ sārdhaṃ śramaṇaṃ kumārakāśyapaṃ darśanāyopasaṃkramiṣyāmi. mā bhavanto bālāstena vañcitāh, asti paralokaḥ santi sattvā upapādukā iti. ahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī. nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti.

śvetavyakā brāhmaṇagṛhapatayastacchrutvāmātyaṃ pratyavocan. devasya śāsanaṃ śirasā vahāma iti. amātyaḥ pratyetya rājānaṃ nyavedayat. tiṣṭhanti te devāmanupālayantaḥ. yasyedānīṃ kālaṃ manyasa iti.

padāśvarājā sārathimāmantrayata. yujyatāṃ bhadra rathaḥ. ahamidānīṃ gamiṣyāmīti. sārathistathetyuktvā rathaṃ yuktvo rājānamabravīt. yukto rathaḥ. yasyedānīṃ kālaṃ manyasa iti. padāśvarājā rathamāruhya śvetavyakairbrāhmaṇagṛhapatibhiḥ sārdhamuttarābhimukhaḥ śiṃśapāvanamupājagāma. dūrādevāyuṣmantaṃ kumārakāśyapaṃ vṛkṣamūle niṣaṇṇaṃ dṛṣṭvā rathādavatīrya pādacāreṇopasaṃkramya sākaṃ saṃmodanīṃ kathāṃ kṛtvaikānte nyasīdat.

ekānte niṣaṇṇaḥ padāśvarājāyuṣmantaṃ kumārakāśyapamabravīt. praṣṭumicchāmi kāśyapa. yadyavakāśaṃ dadyāḥ pṛccheyamiti.

kumārakāśyapo'bravīt. pṛccha padāśva yatte rocate. śrutvāhaṃ cintayiṣyāmīti.

padāśvarājābravīt. śramaṇa kumārakāśyapa atra te kā dṛṣṭiḥ. kāśyapāhaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī, nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva tatra tvāmeva pṛcchāmi. yathā te rocate tathā vyākuryāḥ. kiṃ manyase padāśveme candrasūryau kimasmiṃlloke vā paraloke vā.

padāśvarājābravīt. śramaṇa kumārakāśyapa yadyapyevambravīṣi, tathāpyahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśvāsti kiñcitpāpamitodyatpāpīya iti.

padāśvarājābravīt. evameva kāśyapa. astyeva pāpīyaḥ. kāśyapa santi me jñātaya ābādhikā duḥkhitā bāḍhaglānāḥ. tānahamupasaṃkramyaivamabruvam. bhavanto jānīyurahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti. santi kecicchramaṇabrāhmaṇā evaṃdṛṣṭaya evaṃvādino'sti paralokaḥ santi sattvā upapādukā iti. nānujānāmyahaṃ teṣāṃ vādam. te tvevaṃvadantyevamu ye kecitpuruṣā vā striyo vā duścaritaṃ carantyakṛtavīryāḥ kusīdā īrṣyālukā matsariṇo baddhamuṣṭayo'dānavratā arthagṛddhāste kāyasya bhedādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyanta iti. yadi teṣāṃ śramaṇabrāhmaṇānāṃ vācaḥ satyāstarhi bhavanto mama jñātayo duścaritaṃ carantyakṛtavīryāḥ kusīdā īrṣyālukā matsariṇo baddhamuṣṭayo'dānavratā arthagṛddhāḥ. yadi bhavantaḥ kāyasya bhedādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyerantarhyāgatya māṃ brūyustathā narake duḥkhamiti dṛṣṭo mayaiveti ca. te tu mama śāsanaṃ śrutvā pratyāgatya māṃ nocustathā narake duḥkhamiti. kāśyapāto hetorahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva tvāmeva bhūyaḥ pṛcchāmi. yathā te rocate tathā vyākuryāḥ. yadi rājapuruṣāścaraṃ gṛhītvā rājñe darśayeyurdeva ayaṃ corastasya rājā daṇḍaṃ praṇayediti. rājā brūyādenaṃ coraṃ paścādbāhuṃ gāḍhabandhanena baddhvā gardabhamāropya bhinnapaṭahaṃ cārayitvā kharaśabdena rathyāyāṃ rathyāyāmanvāhiṇḍya dakṣiṇena nagaradvāreṇa niṣkramya vadhye sthāpayitvā śiraśchindateti. te rājapuruṣā asyājñayā taṃ coraṃ paścādbāhuṃ gāḍhabandhanena baddhvā gardabhamāropya bhinnapaṭahaṃ cārayitvā kharaśabdena rathyāyāṃ rathyāyāmanvāhiṇḍya dakṣiṇena nagaradvāreṇa niṣkramya vadhye sthāpayitvā śiraśchettumicchanti. sa coro maraṇakāle tānvadhakānevaṃ brūyādbhavantaḥ kṣaṇaṃ māṃ pratīkṣadhvaṃ yāvadamukānsvajñātīnmātāpitarau bhāryāputrāndāsīdāsakarmakarāndarśanāya dṛṣṭvā cāgacchāmīti. kiṃ manyase padāśvāpi nu vadhakāstaṃ coraṃ visṛjeyustadarthaṃ gantumiti.

padāśvarājābravīt. no hīdaṃ kāśyapa.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśvaivameva te jñātayo duścaritaṃ carantyakṛtavīryāḥ kusīdā īrṣyālukā matsariṇo baddhamuṣṭayo'dānavratā arthagṛddhāḥ kāyasya bhedādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapannāḥ. tatra nairayikairnarakapālairgṛhītāstīvraduḥkhavedanāsu vartamānāḥ. te narakapālānevaṃ brūyurbhavantaḥ kṣaṇaṃ māṃ pratīkṣadhvaṃ mā tāvadbāḍhaṃ pīḍayadhvaṃ yāvadamukaṃ padāśvarājānaṃ draṣṭuṃ gacchema. dṛṣṭvā ca brūyāma tathā narake duḥkhamiti dṛṣṭo mayaiveti ca. kiṃ manyase padāśvāpi nu te narakapālāstānjñātīnvisṛjeyurdraṣṭumiti.

padāśvarājābravīt. no hīdaṃ kāśyapa.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva tasmādevaṃ paraloko draṣṭavyo na tu māṃsacakṣuṣā. padāśvāsti śramaṇabrāhmaṇo vītarāgo rāgavinayāya pratipanno vītadveṣo dveṣavinayāya pratipanno vītamoho mohavinayāya pratipannaḥ. sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakena paśyatīmānsattvāṃścyavamānānupapadyamānānsugatarūpāndurgatarūpānpraṇītānhīnānsughatīrdurgatīḥ karmānugānsattvānyathābhūtaṃ prajānāti.

padāśvarājābravīt. śramaṇa kumārakāśyapa yadyapyevambravīṣi, tathāpyahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśvāsti kiñcitpāpamitodyatpāpīya iti.

padāśvarājābravīt. evameva kāśyapa. astyeva pāpīyaḥ. kāśyapa santi me jñātaya ābādhikā duḥkhitā bāḍhaglānāḥ. tānahamupasaṃkramyaivamabruvam. bhavanto jānīyurahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti. santi kecicchramaṇabrāhmaṇā evaṃdṛṣṭaya evaṃvādino'sti paralokaḥ santi sattvā upapādukā iti. nānujānāmyahaṃ teṣāṃ vādam. te tvevaṃvadantyevamu ye kecitpuruṣā vā striyo vā sucaritaṃ carantārabdhavīryā atandritā anīrṣyālukā amatsariṇo muktahastā dānapratyupasthitā anarthagṛddhāste kāyasya bhedātsugatau svargaloka utpatsyanta iti. yadi teṣāṃ śramaṇabrāhmaṇānāṃ vācaḥ satyāstarhi bhavanto mama jñātayaḥ sucaritaṃ carantārabdhavīryā atandritā anīrṣyālukā amatsariṇo muktahastā dānapratyupasthitā anarthagṛddhāḥ. yadi bhavantaḥ kāyasya bhedātsugatau svargaloka utpadyerantarhyāgatya māṃ brūyustathā svarge sukhamiti. yūyaṃ cenmama śāsanaṃ śrutvā pratyāgatya brūtha ahaṃ ca yuṣmabhyaṃ vipulaṃ rājño dravyaṃ dāsyāmīti. te tu naiva pratyāgatya māmūcustathā svarge sukhamiti. kāśyapāto hetorahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva svargāyurdīrghaṃ manuṣyāyurhrasvam. yā ca manuṣyāṇāṃ varṣaśataṃ sā trāyastriṃśānāṃ devānāmeko rātriṃdivaḥ. tena rātriṃdivena triṃśadrātramāso dvādaśamāsaḥ saṃvatsaro varṣasahasraṃ trāyastriṃśānāṃ devānāmāyuḥ. kiṃ manyase padāśva yadi te jñātayaḥ sucaritaṃ carantārabdhavīryā atandritā anīrṣyālukā amatsariṇo muktahastā dānapratyupasthitā anarthagṛddhāste kāyasya bhedātsugatau svargaloka utpannāḥ. te tatra gatvā evaṃ cintayeyurvayaṃ pūrvamekarātriṃdivaṃ divyaiḥ pañcakāmaguṇaiḥ samarpitā ramāmahai dvirātraṃ trirātraṃ catūratraṃ yāvatṣaṭsaptarātraṃ vā pañcakāmaguṇaiḥ samarpitā ramāmahai tataḥ paścātpadāśvarājānaṃ bhūyiṣṭhaṃ brūyāma tathā svarge sukhamiti dṛṣṭo mayaiveti. kiṃ manyase padāśvāpi nu tvaṃ cirāyurjīveyā iti.

padāśvarājābravīt. kāśyapa ko nu paralokādāgatya śramaṇāya kumārakāśyapāyaivaṃbravīti svargāyurdīrghaṃ manuṣyāyurhrasvam yā ca manuṣyāṇāṃ varṣaśataṃ sā trāyastriṃśānāṃ devānāmeko rātriṃdivaḥ tena rātriṃdivena triṃśadrātramāso dvādaśamāsaḥ saṃvatsaro varṣasahasraṃ trāyastriṃśānāṃ devānāmāyuriti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśvopamāṃ te kariṣyāmi. prājña uktopamayārthamājānāti. padāśva tadyathāndhaḥpuruṣaḥ saevaṃbrūyānnāstikṛṣṇaśuklavarṇo nāstikṛṣṇaśuklavarṇadarśanaṃ nāstidīrghahrasvavarṇo nāstidīrghahrasvavarṇadarśanaṃ nāstidūrāntikavarṇo nāstidūrāntikavarṇadarśanaṃ nāstisthūlasūkṣmavarṇo nāstisthūlasūkṣmavarṇadarśanam. tatkasya hetoḥ. mayā na dṛṣṭaṃ nājñātaṃ tasmānnāsti varṇa iti. kiṃ nu so'ndho yathābhūtaṃ vadatīti.

padāśvarājābravīt. no hīdaṃ kāśyapa. tatkasya hetoḥ. asti kāśyapa kṛṣṇaśuklavarṇo'stikṛṣṇaśuklavarṇadarśanamastidīrghahrasvavarṇo'stidīrghahrasvavarṇadarśanamastidūrāntikavarṇo'stidūrāntikavarṇadarśanamastisthūlasūkṣmavarṇo'stisthūlasūkṣmavarṇadarśanam. yadi sa andha evaṃ brūyānmayā na dṛṣṭaṃ nājñātaṃ tasmānnāsti varṇa iti sa abhūtaṃ vadatīti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva tvamapyevamandho yathaiva vadasi ko nu paralokādāgatya śramaṇāya kumārakāśyapāyaivaṃbravīti svargāyurdīrghaṃ manuṣyāyurhrasvam yā ca manuṣyāṇāṃ varṣaśataṃ sā trāyastriṃśānāṃ devānāmeko rātriṃdivaḥ tena rātriṃdivena triṃśadrātramāso dvādaśamāsaḥ saṃvatsaro varṣasahasraṃ trāyastriṃśānāṃ devānāmāyuriti.

padāśvarājābravīt. śramaṇa kumārakāśyapa naitatsādhu naitadyujyate yattvamevaṃ bhāṣase. tatkasya hetoḥ. śramaṇa kumārakāśyapa ārabdhavīryaṃ māmandhenopamimīte. kāśyapa yadyahaṃ jānīyāmaham vā mama jñātayo vā sucaritaṃ carantārabdhavīryā atandritā anīrṣyālukā amatsariṇo muktahastā dānapratyupasthitā anarthagṛddhāste kāyasya bhedātsugatau svargaloka utpatsyanta iti tarhyahaṃ dānāni dadyāṃ puṇyāni kuryāmupavāsaṃ copavaseyaṃ viṣaṃ vā pibeyaṃ śastreṇa vā mārayeyaṃ prahāte vā patye rājjvā vā badhneyam. tasmācchramaṇa kumārakāśyapa ārabdhavīryaṃ māmandhenopamimīte nedaṃ sādhviti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva śṛṇu me upamām. prājña uktopamayārthamājānāti. padāśva tadyathā brāhmaṇasya dvitīyā dārikā bhāryā prathamagarbhiṇyabhūt, pūrvabhāryāyāścaikaḥ putro'bhūt. antarāle ca sa brāhmaṇaḥ kālamakarot. tasminmṛte pūrvabhāryāputro dvitīyamātaramabravīt. mātardhāraya sarvamidaṃ gṛhe dravyaṃ mameti nāsti kimekamapyatra vibhāgyamiti. sā mātābravīt. ahaṃ dāni garbhiṇyahaṃ yadi putraṃ janayeyaṃ tvaṃ tena sārdhaṃ vibhāgamāpnuyāḥ. yadi duhitaraṃ janayeyaṃ dravyaṃ te sarvamiti. pūrvabhāryāputraḥ punarapi trirapi mātaramabravīt. sarvamidaṃ gṛhe dravyaṃ mameti nāsti kimekamapyatra vibhāgyamiti. mātāpi trirapyabravīt. ahaṃ dāni garbhiṇyahaṃ yadi putraṃ janayeyaṃ tvaṃ tena sārdhaṃ vibhāgamāpnuyāḥ. yadi duhitaraṃ janayeyaṃ dravyaṃ te sarvamiti. tatra dvitīyamātā bālā'vyaktā'medhāvinī duṣprajñā ātmana āyurvṛddhimicchantyātmānamevopahanti sma. sā gṛhaṃ praviśya tīkṣṇaṃ śastramādāyodaraṃ cakarta kimayaṃ putro vā duhitā veti. bālā'vyaktā'medhāvinī duṣprajñā ātmana āyurvṛddhimicchantyātmānamevopahantyudaragataṃ ca garbham. padāśva tvamevaṃ jānīhi, tvamapyevaṃ bālo'vyakto'medhāvī duṣprajña ātmana āyurvṛddhimicchanviparītaṃ dṛṣṭvā cintayasi. kāśyapa yadyahaṃ jānīyāmaham vā mama jñātayo vā sucaritaṃ carantārabdhavīryā atandritā anīrṣyālukā amatsariṇo muktahastā dānapratyupasthitā anarthagṛddhāste kāyasya bhedātsugatau svargaloka utpatsyanta iti tarhyahaṃ dānāni dadyāṃ puṇyāni kuryāmupavāsaṃ copavaseyaṃ viṣaṃ vā pibeyaṃ śastreṇa vā mārayeyaṃ prahāte vā patye rājjvā vā badhneyam. tasmācchramaṇa kumārakāśyapa ārabdhavīryaṃ māmandhenopamimīte nedaṃ sādhviti. padāśva yadi sa ārabdhavīryo dīrghāyurbhavati tadā vipulaṃ puṇyaṃ prasūyate. vipulapuṇyena copapanno devaloke dīrghāyurbhavati. padāśva tasmādevaṃ paraloko draṣṭavyo na tu māṃsacakṣuṣā. padāśvāsti śramaṇabrāhmaṇo vītarāgo rāgavinayāya pratipanno vītadveṣo dveṣavinayāya pratipanno vītamoho mohavinayāya pratipannaḥ. sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakena paśyatīmānsattvāṃścyavamānānupapadyamānānsugatarūpāndurgatarūpānpraṇītānhīnānsughatīrdurgatīḥ karmānugānsattvānyathābhūtaṃ prajānāti.

padāśvarājābravīt. yadyapi kāśyapa evaṃ vadasi tathāpyahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśvāsti kiñcitpāpamitodyatpāpīya iti.

padāśvarājābravīt. evameva kāśyapa. astyeva pāpīyaḥ. kāśyapa santi me jñātaya ābādhikā duḥkhitā bāḍhaglānāḥ. tānahamupasaṃkramya kuśalaṃ pṛcchāmi. te ca mama kuśalaṃ pṛcchanti. teṣu kālagateṣvahaṃ gatvā taṃ na paśyāmi. te cāpi na pratyāgatya me kuśalaṃ pṛcchanti nāhaṃ ca teṣāṃ kuśalaṃ pṛcchāmi. kāśyapāto hetorahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva śṛṇu me upamām. prājña uktopamayārthamājānāti. padāśva tadyathā kaścitpuruṣaḥ śaṅkhaṃ vādayituṃ jānāti. yadi tasmindeśe'śrutapūrvaśśaṅkhaśabdo bhavetsa ca deśaṃ gatvā rātryandhakāre mahati parvatamūrdhni śaṅkhaṃ dhamet. tatra bahujanā ye'śrutapūrvaśśaṅkhaśabdāste śrutvā evaṃ cintayeyuḥ kasyāyaṃ śabdaḥ atīva mañjulo'tīvāścaryo ramanīyaḥ śravaṇasukhaḥ prahṛṣṭo hṛdayaṅgama iti. tataste bahujanāstameva śaṅkhavādakamupasaṃkrāmanti. upetyāhuḥ kimayaṃ śabdaḥ atīva mañjulo'tīvāścaryo ramanīyaḥ śravaṇasukhaḥ prahṛṣṭo hṛdayaṅgama iti. sa śaṅkhavādakaḥ śaṅkhaṃ bhūmau nikṣipya tānāha. bhavanto jānīyurayameva sa śaṅkhaśabda iti. tataste bahujanāḥ pādena śaṅkhaṃ parāhanyāhuḥ. śaṅkha śabdaya śaṅkha śabdaya. sa ca tūṣṇīmāste na śabdayati. sa śaṅkhavādaka evaṃ cintayati. ime bahujanā bālā avyaktā amedhāvino duṣprajñāḥ. tatkasya hetoḥ. ajñeyavastunīcchantyenaṃ śabdayitumiti. tataḥ sa śaṅkhavādakaḥ śaṅkhaṃ gṛhītvodakena prakṣālya mukhamāropya dhamati. tataste bahujanāḥ śrutvā cintayanti. āścaryo'yaṃ śaṅkhaḥ. tatkasya hetoḥ. karatalamudakaṃ mukhavāyuṃ ca pratītya svaraṃ niścārayatyāpūrayati cāśeṣadiśa iti. evameva padāśva yadi puruṣo jīvati jīvitena saṃyuktastadāsau vyāharati bhāṣate kuśalamanyonyaṃ pṛcchati. yadā punarmṛto bhavati tadāsau na vyāharati na bhāṣate nānyonyaṃ kuśalaṃ pṛcchati. padāśva tasmādevaṃ paraloko draṣṭavyo na tu māṃsacakṣuṣā. padāśvāsti śramaṇabrāhmaṇo vītarāgo rāgavinayāya pratipanno vītadveṣo dveṣavinayāya pratipanno vītamoho mohavinayāya pratipannaḥ. sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakena paśyatīmānsattvāṃścyavamānānupapadyamānānsugatarūpāndurgatarūpānpraṇītānhīnānsughatīrdurgatīḥ karmānugānsattvānyathābhūtaṃ prajānāti.

padāśvarājābravīt. yadyapi kāśyapa evaṃ vadasi tathāpyahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśvāsti kiñcitpāpamitodyatpāpīya iti.

padāśvarājābravīt. evameva kāśyapa. astyeva pāpīyaḥ. kāśyapa mama dauvāriko'sti yo grāhyacoramanīyamānamaṇḍapaṃ prāpayati. prāpya ca bravīti. deva ayaṃ coraśchāsti daṇḍaṃ devātra praṇayatviti. ahamenamabruvam. bhostvaṃ coraṃ gṛhītvā jīvantamevānena tulayā tolayitvā pṛthivyāṃ nikṣipya rajjvā udbañdhya māraya. māritamanena tolitamanena tulayā tulayeti. ahamjñātumicchāmi kimayaṃ jīvanhinaḥ komalo varṇavānmṛto vā jīvo veti. sa rājapuruṣo madvacanena coraṃ jīvantamevānu tulayā tolayitvā pṛthivyāṃ nikṣipya rajjvā udbañdhya mārayati. māritamanena tolitamanena tulayā tulayati. sa jīvanto jīvaḥ komalo varṇavānbhūtaḥ mṛtastu dṛḍho bhāro varṇahīnaśca saṃvṛttaḥ. kāśyapāto hetorahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva śṛṇu me upamām. prājña uktopamayārthamājānāti. padāśva tadyathāyogulaṃ vāyolohaṃ vā sarvadivasamagninā taptam. kiṃ manyase tasminkāle kimayaṃ laghuḥ komalaścitravarṇo vā nirvāto himaṃ gatvā bhāro dṛḍho varṇahīnaśca syāditi. evameva padāśva jīvataḥ śarīraṃ laghu komalaṃ citravarṇaṃ bhavati. mṛtasya tu bhāraṃ dṛḍhaṃ varṇahīnaṃ ca bhavati. padāśva tasmādevaṃ paraloko draṣṭavyo na tu māṃsacakṣuṣā. padāśvāsti śramaṇabrāhmaṇo vītarāgo rāgavinayāya pratipanno vītadveṣo dveṣavinayāya pratipanno vītamoho mohavinayāya pratipannaḥ. sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakena paśyatīmānsattvāṃścyavamānānupapadyamānānsugatarūpāndurgatarūpānpraṇītānhīnānsughatīrdurgatīḥ karmānugānsattvānyathābhūtaṃ prajānāti.

padāśvarājābravīt. yadyapi kāśyapa evaṃ vadasi tathāpyahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśvāsti kiñcitpāpamitodyatpāpīya iti.

padāśvarājābravīt. evameva kāśyapa. astyeva pāpīyaḥ. kāśyapa mama dauvāriko'sti yo grāhyacoramanīyamānamaṇḍapaṃ prāpayati. prāpya ca bravīti. deva ayaṃ coraśchāsti daṇḍaṃ devātra praṇayatviti. ahamenamabruvam. bhostvaṃ coraṃ gṛhītvā ayastaptaveśmani tāmrataptaveśmani vā jīvantameva prakṣipya mukhaṃ pihitaṃ kuru. agniṃ jvālayitvā paśyāmo vayaṃ jīvanti sattvā vā gacchanti vahistathā bhramantīti. sa rājapuruṣo madvacanena coraṃ gṛhītvā ayastaptaveśmani tāmrataptaveśmani vā jīvantameva prakṣipya mukhaṃ pihitaṃ kuru. agniṃ jvālayitvā paśyāmo vayaṃ jīvanti sattvā vā gacchanti vahistathā bhramanti. kāśyapa evaṃ mayā kṛte'pi nopapādukāḥ sattvā dṛṣṭāḥ. kāśyapāto hetorahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva tvāmeva pṛcchāmi. yathā te rocate tathā vyākuryāḥ. yadi tvamadhyāhne śubhaṃ prabhūtamannambhuṅkṣe khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ca. nidrāṃ gatasya te svapne kaccidudyānaṃ puṣkariṇīṃ vanaprasthaṃ nadyā śītajalaṃ paśyasi tathābhramantaṃ svapnamiti.

padāśvarājābravīt. evameva kāśyapa. paśyāmīti.

kumārakāśyapo'bravīt. kaccidbhuñjato nidrāgatasya tava pārśve sthitvā dāsā dāsyastu dṛṣṭāḥ.

padāśvarājābravīt. santi kāśyapa.

kumārakāśyapo'bravīt. kaccittaiḥ padāśva dāsadāsībhistasmiṅkāle tvamudyānaṃ puṣkariṇīṃ vanaprasthaṃ nadyā śītajalaṃ paśyaṃstathābhramandṛṣṭaḥ.

padāśvarājābravīt. no hīdaṃ kāśyapa. anyeṣāṃ darśanaṃ dūraṃ śayānameva māṃ na drakṣyanti kiṃ punardāsadāsījanāḥ.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva tasmādevaṃ paraloko draṣṭavyo na tu māṃsacakṣuṣā. padāśvāsti śramaṇabrāhmaṇo vītarāgo rāgavinayāya pratipanno vītadveṣo dveṣavinayāya pratipanno vītamoho mohavinayāya pratipannaḥ. sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakena paśyatīmānsattvāṃścyavamānānupapadyamānānsugatarūpāndurgatarūpānpraṇītānhīnānsughatīrdurgatīḥ karmānugānsattvānyathābhūtaṃ prajānāti.

padāśvarājābravīt. yadyapi kāśyapa evaṃ vadasi tathāpyahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśvāsti kiñcitpāpamitodyatpāpīya iti.

padāśvarājābravīt. evameva kāśyapa. astyeva pāpīyaḥ. kāśyapa mama dauvāriko'sti yo grāhyacoramanīyamānamaṇḍapaṃ prāpayati. prāpya ca bravīti. deva ayaṃ coraśchāsti daṇḍaṃ devātra praṇayatviti. ahamenamabruvam. bhostvaṃ coraṃ gṛhītvā tvacaṃ chindhi māṃsaṃ chindhi snāyum chindhi asthīni chindhi majjānaṃ chindhi paśyāmo vayaṃ jīvanti sattvā vā gacchanti vahistathā bhramantīti. sa rājapuruṣo madvacanena coraṃ gṛhītvā tvacaṃ chindhi māṃsaṃ chindhi snāyum chindhi asthīni chindhi majjānaṃ chindhi paśyāmo vayaṃ jīvanti sattvā vā gacchanti vahistathā bhramanti. kāśyapa evaṃ mayā kṛte'pi nopapādukāḥ sattvā dṛṣṭāḥ. kāśyapāto hetorahaṃ tvevaṃdṛṣṭirevaṃvādī na santi sattvā upapādukā iti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva śṛṇu me upamām. prājña uktopamayārthamājānāti. padāśva tadyathā jaṭilaḥ kauśikānāṃ samīpaṃ tapo vanamabhyagāt. tatra tatrāntike śakaṭasārtho viśramati. tatraiko bālakaḥ pīṭho gataśca śakaṭasārthaścalitaḥ sūryodaye. atha jaṭilo dṛṣṭvā cintayāmāsa. ayaṃ bālo'nātho mṛtaṃ gamiṣyatīti na tarhyanena mṛtavyamahamenaṃ puṣṇāmīti gṛhaṃ nayitvā puṣṇāti sma. sa bālo yauvanaṃ gataḥ. atha sa jaṭila evaṃ cintayāmāsa. ahametadvaṇaṃ gamiṣyāmi śramaṇāya kiñcitkāryaṃ kartum. tasmai bālāya uktavānahaṃ śramaṇāya vanaṃ gacchāmi. astyagniḥ śālāyāṃ, agniṃ jvālaya māgnirnirvātu. yadyagnirnirvāyetsā araṇīrasti tenāgniṃ jvālayasva. evaṃ śāsayitvā sa jaṭilo'gamat. sa bālaḥ krīḍannagnirnirvāto'bhūt. sa agnimicchanaraṇiṃ kuṭṭayitva bhūmau tatraivoktavānagnirgacchāgnirgacchoti. na cāgnirāgataḥ. śilāṃ kuṭṭayitva agnirgacchāgnirgacchoti. na cāgnirāgataḥ. araṇiṃ chittvā śatadhā sahasradhā bhūmau tatraivoktavānagnirgacchoti. na cāgnirāgataḥ. tatraiva tiṣṭhañśocate na mīlito'gniḥ kiṃ karomi. atha sa jaṭilaḥ punarāgatyāha bāla tvaṃ krīḍannagnirnirvātastayā araṇyāgniḥ kimarthanna jvalita iti. sa bāla āha mama krīḍatognernirvāte araṇiṃ bhūmou kuṭṭayitva agnirgacchāgnirgacchoti nāgnirāgataḥ. śilāṃ kuṭṭayitva nāgnirāgataḥ. araṇiṃ chittvā śatadhā sahasradhā bhūmau tatraivoktavānagnirgacchoti. nāgnirāgataḥ. tatraiva tiṣṭhañśoce na mīlito'gniḥ kiṃ karomi. atha sa jaṭilo'ha aho bālo mūrkhastvaṃ kathamimāmaraṇiṃ muṣṭinā hantuṃ śakyase agniṃ prāptum. sa jaṭilastadāraṇimādāya dvitīyāraṇiṃ cādāyāgniṃ jvālayāmāsa sahasraśca jvalito'gniḥ. bālamāha eṣo'gniḥ samyagutpāditastvāmanudāsyate na mūrkheṇāgniḥ prajvalita iti. evameva padāśva tvamevaṃ bālo mūrkhastvaṃ kathamimaṃ śarīraṃ tvacaṃ māṃsaṃ snāyumasthīni majjānaṃ chittvā paśyāmo vayaṃ jīvanti sattvā vā gacchanti vahistathā bhramantīti. padāśva tasmādevaṃ paraloko draṣṭavyo na tu māṃsacakṣuṣā. padāśvāsti śramaṇabrāhmaṇo vītarāgo rāgavinayāya pratipanno vītadveṣo dveṣavinayāya pratipanno vītamoho mohavinayāya pratipannaḥ. sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakena paśyatīmānsattvāṃścyavamānānupapadyamānānsugatarūpāndurgatarūpānpraṇītānhīnānsughatīrdurgatīḥ karmānugānsattvānyathābhūtaṃ prajānāti.

padāśvarājābravīt. śramaṇa kumārakāśyapa yadyapyevambravīṣi, tathāpyahaṃ māmikāṃ dṛṣṭiṃ na śaknomi tyaktum. tatkasya hetoḥ. anyatrānye manuṣyā evaṃ brūyuḥ padāśvarājā svāṃ dṛṣṭiṃ dīrgharātraṃ pratītya taddṛṣṭiṃ śramaṇena kumārakāśyapena nirjito vinītaḥ prahīṇastatyājām iti. kāśyapa etasmātkāraṇādahammāmikāṃ dṛṣṭiṃ tyaktuṃ na śaknomīti.

kumārakāśyapo'bravīt. padāśva śṛṇu me upamām. prājña uktopamayārthamājānāti. padāśva tadyathā dvau sahāyau puruṣau mārgagatau śaṇabhāraṃ dṛṣṭvā parasparaṃ brūyātāmeṣa śaṇabhāro'nena jīvanaṃ labhāma. ekaḥ śaṇabhāraṃ gṛhītvāgacchati. agre karpāsaṃ dṛṣṭvānyaḥ śaṇabhāraṃ nyasya karpāsamgṛhītvāgacchati. dvitīyo śaṇabhāramna nyasya gacchati. agre tāmrapaṭaṃ dṛṣṭvānyaḥ karpāsamnyasya tāmrapaṭamgṛhītvāgacchati. dvitīyo śaṇabhāramna nyasya gacchati. agre suvarṇaṃ dṛṣṭvānyaḥ tāmrapaṭamnyasya suvarṇamgṛhītvāgacchati. dvitīyamāha tyaja śaṇabhāraṃ suvarṇaṃ gṛhāṇeti. sa śaṇabhāramna nyasya āha baddhameṣa bhāro gṛhīta eva na tvahaṃ svayaṃ tyakṣyāmīti. so śaṇabhāraṃ nyasya na svayaṃ tyakṣyāmiti uktvā suvarṇam na gṛhṇāti. tatra suvarṇabhāramgṛhītvā puruṣaḥ suvarṇaṃ gṛhītvā svagṛhaṃ gataḥ. svagṛhaṃ gatena mātāpitaraḥ prītā āhuḥ bhadraṃ putra svāgataṃ bhadraṃ putra svāgatamiti. idaṃ suvarṇaṃ gṛhītvā mahaddhanaṃ prāptam. brāhmaṇebhyaḥ śramaṇebhyo dānaṃ dadāti pūjayati pitarammātarāṃ paricarati. tatra śaṇabhāramgṛhītvā puruṣaḥ svagṛhaṃ gataḥ. svagṛhaṃ gatena mātāpitaraḥ aprītā āhuḥ pāpaṃ putra svāgataṃ pāpaṃ putra svāgatamiti. idaṃ śaṇabhāraṃ gṛhītvā na mahaddhanaṃ prāptam. brāhmaṇebhyaḥ śramaṇebhyo dānaṃ na dadāti na pūjayati pitarammātarāṃ na paricarati. evameva padāśva tvamapi saśanabhārapuruṣa iva. padāśvāsminnapi yadi tvaṃ svāṃ dṛṣṭiṃ na tyajasi, anenaiva tvaṃ saśanabhārapuruṣa iva śociṣyasi.

padāśvarājā śrutvābravīt. bhadanta prathamamevopamāṃ śrutvā me jñānamutpannaṃ prahṛṣṭaśca. kevalaṃ bhadantasya kumārakāśyapasya vicitraprajñādeśanāṃ śrotukāmena mayā punarpunaḥ pṛṣṭam. ahamidānīṃ śramaṇaṃ kumārakāśyapaṃ śaraṇaṃ gacchāmīti.

kumārakāśyapo'bravīt. mā padāśva māṃ śaraṇaṃ gaccha. yameva buddhaṃ bhagavantamahaṃ śaraṇaṃ gataḥ, tameva buddhaṃ bhagavantaṃ śaraṇaṃ gaccha.

padāśvarājābravīt. ahamidānīṃ taṃ buddhaṃ bhagavantaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṅghaṃ ca. upāsakaṃ māṃ bhagavāndhārayatvadyāgreṇa yāvajjīvaṃ prāṇopetaṃ śaraṇagataṃ prasannam. ahamadya prabhṛti dānaṃ dāsyāmi puṇyāni kariṣyāmīti.

kumārakāśyapo'bravīt. yadi padāśva dānaṃ dadāsi kati janā dāsyanti kiyantaṃ kālaṃ dāsyantīti.

padāśvarājābravīt. śataṃ vā sahasraṃ vā ekaṃ dvau vā yāvatsaptadinaṃ vā dāsyantīti.

kumārakāśyapo'bravīt. yadi rājā padāśvaḥ śataṃ vā sahasraṃ vā ekaṃ dvau vā yāvatsaptadinaṃ vā dānaṃ dadāti, daśadiśāñcchramaṇabrāhmaṇāḥ śrutvā āgamiṣyanti padāśvarājā dānaṃ dadāti yasmātkumārakāśyapena dṛṣṭistyakteyati. te āgatya saptadināni na prāpsyanti na bhokṣyanti na rājñe puṇyaṃ bhaviṣyati na dīrgharātraṃ sukhaṃ bhaviṣyati. tadyathāpi nāma bījamabhadraṃ mṛdurasahite kṣetre vāritaṃ na vardhata iti. evameva yadi rājā padāśvaḥ śataṃ vā sahasraṃ vā ekaṃ dvau vā yāvatsaptadinaṃ vā dānaṃ dadāti, daśadiśāñcchramaṇabrāhmaṇāḥ śrutvā āgamiṣyanti te āgatya na prāpsyanti na rājñe puṇyaṃ bhaviṣyatīti.

padāśvarājābravīt. bhadanta idānīṃ kiṃ karomīti.

kumārakāśyapo'bravīt. yadi padāśva dānaṃ dadāsi dīrgharātraṃ nirantaraṃ dānaṃ dehi. evaṃ te puṇyaṃ dīrgharātraṃ sukhaṃ bhaviṣyati. tadyathāpi nāma bījaṃ bhadraṃ mṛdurasahite kṣetre vāritaṃ vardhate. evameva yadi rājā padāśvaḥ dīrgharātraṃ dānaṃ dadāti daśadiśāñcchramaṇabrāhmaṇāḥ śrutvā āgamiṣyanti te āgatya prāpsyanti bhokṣyanti rājñe puṇyaṃ dīrgharātraṃ sukhaṃ bhaviṣyatīti.

padāśvarājābravīt. ahamadya prabhṛti dīrgharātraṃ nirantaraṃ dānaṃ dāsyāmīti.

atha khalvāyuṣmānkumārakāśyapaḥ padāśvarājānaṃ śvetavyakānbrāhmaṇagṛhapatīṃśca dharmyayā kathayā sandarśayāmāsa samādāpayāmāsa samuttejayāmāsa sampraharṣayāmāsa. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā sandarśya samādāpya samuttejya sampraharṣya tūṣṇīmabhūt. atha padāśvarājā śvetavyakā brāhmaṇagṛhapatayaśca āyuṣmataḥ kumārakāśyapasya dharmyayā kathayā sandarśitāḥ samādāpitāḥ samuttejitāḥ sampraharṣitā utthāyāsanādāyuṣmataḥ kumārakāśyapasya pādau śirasā vanditvā pradakṣiṇīkṛtya prakrāntāḥ.

sa padāśvarājā yadyapi dānaṃ dadāti puṇyaṃ karoti tathāpi tu lūkhaṃ rūkṣaṃ kaṇḍūṣaṃ śākapattraṃ dadyād, ekaṃ vā śṛṅgaverakhaṇḍam, tadvadrūkṣaṃ kārṣāpaṇavastraṃ ca. tatra cottaro nāma sūdakāro dānaṃ prayacchansupātrasthaviramabravīt. yaddānaphalamaṅga tatpadāśvarājā nehāmutra prāpnotviti. padāśvarājā śuśrāva yaduttaraḥ sūdakāro dānaṃ prayacchansupātrasthaviramabravīdyaddānaphalamaṅga tatpadāśvarājā nehāmutra prāpnotviti. śrutvā cottaramāhūyābravīt. uttarā kiṃ tvaṃ satyaṃ dānaṃ prayacchansupātrasthaviramabravīryaddānaphalamaṅga tatpadāśvarājā nehāmutra prāpnotviti. uttaro'bravīt. satyaṃ deva. tatkasya hetoḥ. devo yadyapi dānaṃ dadāti puṇyaṃ karoti tathāpi tu lūkhaṃ rūkṣaṃ kaṇḍūṣaṃ śākapattraṃ dadyād, ekaṃ vā śṛṅgaverakhaṇḍam. deva etat khādanīyaṃ hastena nospraṣṭuṃ śakyaṃ kiṃ punarabhoktum. tathā devo rūkṣaṃ kārṣāpaṇavastraṃ dadāti tadvastraṃ pādābhyāṃ nospraṣṭuṃ śakyaṃ kiṃ punarparidhātum. ahamdevaṃ pūjayāmi dānaṃ na pūjayāmi, tasmādahaṃ deva dānaphalaṃ devaṃ nehāmutra prāpnotviti vadāmīti. padāśvarājā śrutvābravīt. uttarādyaprabhṛti yādṛśaṃ me bhojanaṃ tādṛśaṃ me dānaṃ dadyāḥ, yādṛśaṃ me vastraṃ tādṛśaṃ me vastraṃ dadyā iti. ta uttarāstadaprabhṛti yādṛśaṃ rājñā bhuñjitaṃ tādṛśaṃ dānaṃ prāyacchat, yādṛśaṃ rājñā parihitaṃ tādṛśaṃ vastraṃ prāyacchat.

uttarastu sūdakāraḥ padāśvarājño dānaṃ dadyādbhaktyā. kāyasya bhedātparaṃ maraṇāccāturmahārājikeṣu deveṣūpapannaḥ. sa padāśvarājāśraddhayā dānaṃ dattvā kāyasya bhedātparaṃ maraṇācchūnye śālmaliśikhare cāturmahārājikeṣu deveṣūpapannaḥ.

āyuṣmāṅgavāmpatistasminśūnye śālmaliśikhare ṛddhyā gatvā bhramati sma. sa padāśvarājānamapṛcchat ko bhavāniti. padāśvarājābravīt. āyuṣmangavāmpate kaccidjambūdvīpe padāśvarājā nāma śrutaḥ śvetavyāyāmiti. āyuṣmāṅgavāmpatirabravīt. śruto me jambūdvīpe padāśvarājā nāma śvetavyāyāmiti. padāśvarājābravīt. āyuṣmangavāmpate ahameva padāśvarājā asmyeti. āyuṣmāṅgavāmpatirabravīt. padāśvarājā hi evaṃdṛṣṭirevaṃvādī nāsti paraloko na santi sattvā upapādukā iti. tatkathaṃ tvamihotpannaścatūrmahārājikeṣu deveṣu śūnye śālmaliśikhare iti. padāśvarājābravīt. āyuṣmangavāmpate satyamme pūrvaṃ dṛṣṭirevambhūtā tatkhalu śramaṇena kumārakāśyapena nirjitaṃ vinītaṃ prahīṇaṃ tatyāja. yadyāyuṣmāṅgavāmpatirjambūdvīpaṃ gamiṣyati jānīhīme manuṣyā evaṃ brūhi, yadi dānaṃ dadāti satkṛtya dadyātsvahastena dadyādgacchandadyācchraddhayā dadyātkarmavipākaṃ jñātvā dadyāt. tatkasya hetoḥ. mā ca padāśvarājavaddānaṃ dadyāt. padāśvarājā dānapatirbhūtvāśraddhayā dānaṃ dattvā śūnye śālmaliśikhare cāturmahārājikeṣu deveṣūpapanna iti. āyuṣmāṅgavāmpatistūṣṇīmāste sma.

athāyuṣmāṅgavāmpatirjambūdvīpamāgatya yatra yatra manuṣyāstānevaṃ bravīti. yadi dānaṃ dadāti satkṛtya dadyātsvahastena dadyādgacchandadyācchraddhayā dadyātkarmavipākaṃ jñātvā dadyāt. tatkasya hetoḥ. mā ca padāśvarājavaddānaṃ dadyāt. padāśvarājā dānapatirbhūtvāśraddhayā dānaṃ dattvā śūnye śālmaliśikhare cāturmahārājikeṣu deveṣūpapanna iti.

idamavocadāyuṣmānkumārakāśyapaḥ. padāśvarājā śvetavyakā brāhmaṇagṛhapatayaste ca bhikṣava āyuṣmataḥ kumārakāśyapasya bhāṣitamabhyanandan.

padāśvasūtraṃ saptamaṃ samāptam.

madhyamāgame rājasaṃyuktavargaḥ prathamaḥ samāptaḥ.