This is a Sanskrit translation of https://suttacentral.net/mn16/pli/ms
Madhyama Nikāya 16 — cetaḥkhilasūktam — Mental Obstructions
evaṃ mayā śrutam—ekasmin samaye bhagavān śrāvastyāṃ vyahārṣīj jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme. tatra khalu bhagavān bhikṣūn āmantrayām āsa: “bhikṣava” iti.
“bhadanteti” te bhikṣavo bhagavataḥ pratyaśrauṣuḥ. bhagavān etad avocat—
“yasya kasyacit, bhikṣavaḥ, bhikṣuṇaḥ pañca cetaḥkhilā aprahīṇāḥ, pañca cetasovinibandhā asamucchinnāḥ, sa vatāsmin dharmavinaye vṛddhiṃ virūḍhiṃ vaipulyam āpatsyata iti—naitat sthānaṃ vidyate.
katame 'sya pañca cetaḥkhilā aprahīṇā bhavanti? iha, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ śāstari kāṅkṣati vicikitsati nādhimucyate na samprasīdati. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ śāstari kāṅkṣati vicikitsati nādhimucyate na samprasīdati, tasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ prathamaḥ cetaḥkhilo 'prahīṇo bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣur dharme kāṅkṣati vicikitsati nādhimucyate na samprasīdati … pūrvavat … evam asyāyaṃ dvitīyaḥ cetaḥkhilo 'prahīṇo bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ saṃghe kāṅkṣati vicikitsati nādhimucyate na samprasīdati … pūrvavat … evam asyāyaṃ tṛtīyaḥ cetaḥkhilo 'prahīṇo bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ śikṣāyāṃ kāṅkṣati vicikitsati nādhimucyate na samprasīdati. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ śikṣāyāṃ kāṅkṣati vicikitsati nādhimucyate na samprasīdati, tasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ caturthaḥ cetaḥkhilo 'prahīṇo bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ sabrahmacāriṣu kupito bhavaty anāttamanā āhatacittaḥ khilajātaḥ. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ sabrahmacāriṣu kupito bhavaty anāttamanā āhatacittaḥ khilajātaḥ, tasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ pañcamaḥ cetaḥkhilo 'prahīṇo bhavati. ime 'sya pañca cetaḥkhilā aprahīṇā bhavanti.
katame 'sya pañca cetasovinibandhā asamucchinnā bhavanti? iha, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ kāme 'vītarāgo bhavaty avigatacchando 'vigatapremo 'vigatapipāso 'vigataparidāho 'vigatatṛṣṇaḥ. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ kāme 'vītarāgo bhavaty avigatacchando 'vigatapremo 'vigatapipāso 'vigataparidāho 'vigatatṛṣṇaḥ, tasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ prathamaḥ cetasovinibandho 'samucchinno bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ kāye 'vītarāgo bhavati … pūrvavat … evam asyāyaṃ dvitīyaḥ cetasovinibandho 'samucchinno bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣur rūpe 'vītarāgo bhavati … pūrvavat … evam asyāyaṃ tṛtīyaḥ cetasovinibandho 'samucchinno bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣur yāvadartham udarāvadehakaṃ bhuktvā śayyāsukhaṃ pārśvasukhaṃ middhasukham anuyukto viharati. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣur yāvadartham udarāvadehakaṃ bhuktvā śayyāsukhaṃ pārśvasukhaṃ middhasukham anuyukto viharati, tasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ caturthaḥ cetasovinibandho 'samucchinno bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣur anyataraṃ devanikāyaṃ praṇidhāya brahmacaryaṃ carati: 'anenāhaṃ śīlena vā vratena vā tapasā vā brahmacaryeṇa vā devo vā bhaviṣyāmi devānyataro vā' iti. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣur anyataraṃ devanikāyaṃ praṇidhāya brahmacaryaṃ carati: 'anenāhaṃ śīlena vā vratena vā tapasā vā brahmacaryeṇa vā devo vā bhaviṣyāmi devānyataro vā' iti, tasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ na namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ pañcamaḥ cetasovinibandho 'samucchinno bhavati. ime 'sya pañca cetasovinibandhā asamucchinnā bhavanti.
yasya kasyacit, bhikṣavaḥ, bhikṣuṇa ime pañca cetaḥkhilā aprahīṇāḥ, ime pañca cetasovinibandhā asamucchinnāḥ, sa vatāsmin dharmavinaye vṛddhiṃ virūḍhiṃ vaipulyam āpatsyata iti—naitat sthānaṃ vidyate.
yasya kasyacit, bhikṣavaḥ, bhikṣuṇaḥ pañca cetaḥkhilāḥ prahīṇāḥ, pañca cetasovinibandhāḥ susamucchinnāḥ, sa vatāsmin dharmavinaye vṛddhiṃ virūḍhiṃ vaipulyam āpatsyata iti—sthānam etad vidyate.
katame 'sya pañca cetaḥkhilāḥ prahīṇā bhavanti? iha, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ śāstari na kāṅkṣati na vicikitsaty adhimucyate samprasīdati. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ śāstari na kāṅkṣati na vicikitsaty adhimucyate samprasīdati, tasya cittaṃ namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ prathamaḥ cetaḥkhilaḥ prahīṇo bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣur dharme na kāṅkṣati na vicikitsaty adhimucyate samprasīdati … pūrvavat … evam asyāyaṃ dvitīyaḥ cetaḥkhilaḥ prahīṇo bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ saṃghe na kāṅkṣati na vicikitsaty adhimucyate samprasīdati … pūrvavat … evam asyāyaṃ tṛtīyaḥ cetaḥkhilaḥ prahīṇo bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ śikṣāyāṃ na kāṅkṣati na vicikitsaty adhimucyate samprasīdati … pūrvavat … evam asyāyaṃ caturthaḥ cetaḥkhilaḥ prahīṇo bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ sabrahmacāriṣu na kupito bhavati nānāttamanā anāhatacitto 'khilajātaḥ. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ sabrahmacāriṣu na kupito bhavati nānāttamanā anāhatacitto 'khilajātaḥ, tasya cittaṃ namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ pañcamaḥ cetaḥkhilaḥ prahīṇo bhavati. ime 'sya pañca cetaḥkhilāḥ prahīṇā bhavanti.
katame 'sya pañca cetasovinibandhāḥ susamucchinnā bhavanti? iha, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ kāme vītarāgo bhavati vigatacchando vigatapremo vigatapipāso vigataparidāho vigatatṛṣṇaḥ. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ kāme vītarāgo bhavati vigatacchando vigatapremo vigatapipāso vigataparidāho vigatatṛṣṇaḥ, tasya cittaṃ namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ prathamaḥ cetasovinibandhaḥ susamucchinno bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣuḥ kāye vītarāgo bhavati … pūrvavat …
rūpe vītarāgo bhavati … pūrvavat …
na yāvadartham udarāvadehakaṃ bhuktvā śayyāsukhaṃ pārśvasukhaṃ middhasukham anuyukto viharati. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣur na yāvadartham udarāvadehakaṃ bhuktvā śayyāsukhaṃ pārśvasukhaṃ middhasukham anuyukto viharati, tasya cittaṃ namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ caturthaḥ cetasovinibandhaḥ susamucchinno bhavati.
punaś cāparam, bhikṣavaḥ, bhikṣur nānyataraṃ devanikāyaṃ praṇidhāya brahmacaryaṃ carati: 'anenāhaṃ śīlena vā vratena vā tapasā vā brahmacaryeṇa vā devo vā bhaviṣyāmi devānyataro vā' iti. yaḥ sa, bhikṣavaḥ, bhikṣur nānyataraṃ devanikāyaṃ praṇidhāya brahmacaryaṃ carati: 'anenāhaṃ śīlena vā vratena vā tapasā vā brahmacaryeṇa vā devo vā bhaviṣyāmi devānyataro vā' iti, tasya cittaṃ namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya. yasya cittaṃ namaty ātāpāya anuyogāya sātatyāya pradhānāya, evam asyāyaṃ pañcamaḥ cetasovinibandhaḥ susamucchinno bhavati. ime 'sya pañca cetasovinibandhāḥ susamucchinnā bhavanti.
yasya kasyacit, bhikṣavaḥ, bhikṣuṇa ime pañca cetaḥkhilāḥ prahīṇāḥ, ime pañca cetasovinibandhāḥ susamucchinnāḥ, sa vatāsmin dharmavinaye vṛddhiṃ virūḍhiṃ vaipulyam āpatsyata iti—sthānam etad vidyate.
sa chandaḥsamādhipradhānasaṃskārasamanvāgatam ṛddhipādaṃ bhāvayati, vīryasamādhipradhānasaṃskārasamanvāgatam ṛddhipādaṃ bhāvayati, cittasamādhipradhānasaṃskārasamanvāgatam ṛddhipādaṃ bhāvayati, mīmāṃsāsamādhipradhānasaṃskārasamanvāgatam ṛddhipādaṃ bhāvayati, utsoḍhir eva pañcamī. sa khalu sa, bhikṣavaḥ, evam utsoḍhipañcadaśāṅgasamanvāgato bhikṣur bhavyo 'bhinirvedāya, bhavyaḥ saṃbodhāya, bhavya anuttarasya yogakṣemasyādhigamāya. tadyathāpi nāma, bhikṣavaḥ, kukkuṭyā aṇḍāny aṣṭau vā daśa vā dvādaśa vā. tāni syuḥ kukkuṭyā samyag adhiśayitāni samyak parisveditāni samyak paribhāvitāni. kiṃcāpi tasyāḥ kukkuṭyā naivam icchotpadyeta: 'aho vatime kukkuṭapotakāḥ pādanakhaśikhayā vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakośaṃ pradālayitvā svastinābhinirbhidyeyur' iti. atha khalu bhavyā eva te kukkuṭapotakāḥ pādanakhaśikhayā vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakośaṃ pradālayitvā svastinābhinirbhettum.
evam eva khalu, bhikṣavaḥ, evam utsoḍhipañcadaśāṅgasamanvāgato bhikṣur bhavyo 'bhinirvedāya, bhavyaḥ saṃbodhāya, bhavya anuttarasya yogakṣemasyādhigamāyeti.
idam avocad bhagavān. āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandiṣuḥ.
cetaḥkhilasūktam niṣṭhitam ṣaṣṭham.