You are here: Home » buddhism » mn » mn75
← mn74 
 mn76 →

MN75 māgaṇḍiyasūtram

Summary: The Buddha addresses the hedonistic wanderer Mākandika with the harrowing simile of a leper scratching his sores over burning embers, showing that sensual indulgence is merely the frantic alleviation of a painful disease. Once cured through spiritual awakening, a person recoils from sensual pleasures, realizing that authentic health and supreme peace reside exclusively in the cessation of craving (tṛṣṇā).

मध्यमनिकाये मध्यमपञ्चाशत्पाठे परिव्राजकवर्गे मागण्डियसूत्रं पञ्चमम्

एवं मया श्रुतम् — एकस्मिन्समये भगवान्कुरुषु विहरति स्म — कल्माषदम्यो नाम कुरूणां निगमः — भारद्वाजगोत्रस्य ब्राह्मणस्याग्न्यागारे तृणसंस्तरके। अथ खलु भगवान्पूर्वाह्णसमये निवास्य पात्रचीवरमादाय कल्माषदम्यं पिण्डाय प्राविक्षत्। कल्माषदम्ये पिण्डाय चरित्वा पश्चाद्भक्तं पिण्डपातप्रतिक्रान्तो येनान्यतरो वनषण्डस्तेनोपसमक्रमीद्दिवाविहाराय। तं वनषण्डमध्यवगाह्यान्यतरस्मिन्वृक्षमूले दिवाविहारं न्यषदत्। अथ खलु मागण्डियः परिव्राजको जङ्घाविहारमनुचङ्क्रम्यमाणोऽनुविचरन्येन भारद्वाजगोत्रस्य ब्राह्मणस्याग्न्यागारं तेनोपसमक्रमीत्। अदर्शत्खलु मागण्डियः परिव्राजको भारद्वाजगोत्रस्य ब्राह्मणस्याग्न्यागारे तृणसंस्तरकं प्रज्ञप्तम्। दृष्ट्वा भारद्वाजगोत्रं ब्राह्मणमेतदवोचत् — कस्य न्वयं भवतो भारद्वाजस्याग्न्यागारे तृणसंस्तरकः प्रज्ञप्तः, श्रमणशय्यानुरूपं मन्य इति? अस्ति भो मागण्डिय श्रमणो गौतमः शाक्यपुत्रः शाक्यकुलात्प्रव्रजितः। तं खलु पुनर्भवन्तं गौतममभ्येवं कल्याणः कीर्तिशब्दोऽभ्युद्गतः — इत्यपि स भगवानर्हन्सम्यक्सम्बुद्धो विद्याचरणसम्पन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवमनुष्याणां बुद्धो भगवानिति। तस्यैषा भवतो गौतमस्य शय्या प्रज्ञप्तेति। दुर्दृष्टं बत भो भारद्वाजादर्शाम, दुर्दृष्टं बत भो भारद्वाजादर्शाम, ये वयं तस्य भवतो गौतमस्य भ्रूणघ्नः शय्यामदर्शामेति। रक्षैतां मागण्डिय वाचम्, रक्षैतां मागण्डिय वाचम्। बहवो हि तस्मिन्भवति गौतमे क्षत्रियपण्डिता अपि ब्राह्मणपण्डिता अपि गृहपतिपण्डिता अपि श्रमणपण्डिता अप्यभिप्रसन्ना विनीता आर्ये न्याये धर्मे कुशल इति। सम्मुखं चेदपि वयं भो भारद्वाज तं भवन्तं गौतमं पश्येम, सम्मुखमप्येनं वदेम — भ्रूणहा श्रमणो गौतम इति। तत्कस्य हेतोः? एवं हि नः सूत्रेऽवचरतीति। सचेत्तद्भवतो मागण्डियस्यागुर्वारोचयेयं तच्छ्रमणाय गौतमायेति। अल्पोत्सुको भवान्भारद्वाज उक्त एवैनं वदेदिति।

अश्रौषीत्खलु भगवान्दिव्येन श्रोत्रधातुना विशुद्धेनातिक्रान्तमानुष्यकेण भारद्वाजगोत्रस्य ब्राह्मणस्य मागण्डियेन परिव्राजकेन सार्धमिमं कथासल्लापम्। अथ खलु भगवान्सायाह्नसमये प्रतिसंलयानादुत्थितो येन भारद्वाजगोत्रस्य ब्राह्मणस्याग्न्यागारं तेनोपसमक्रमीत्, उपसङ्क्रम्य न्यषदद्भगवान्प्रज्ञप्ते तृणसंस्तरके। अथ खलु भारद्वाजगोत्रो ब्राह्मणो येन भवांस्तेनोपसमक्रमीत्, उपसङ्क्रम्य भगवता सार्धं सममोदिष्ट। सम्मोदनीयां कथां सारणीयां व्यतिसार्यैकान्ते न्यषदत्। एकान्ते निषण्णं खलु भारद्वाजगोत्रं ब्राह्मणं भगवानेतदवोचत् — अभूत्पुनस्ते भारद्वाज मागण्डियेन परिव्राजकेन सार्धमिममेव तृणसंस्तरकमारभ्य कश्चिदेव कथासल्लाप इति? एवमुक्ते भारद्वाजगोत्रो ब्राह्मणः संविग्नो लोमहर्षजातो भगवन्तमेतदवोचत् — एतदेव खलु पुनर्वयं भवते गौतमायारोचयितुकामाः, अथ च पुनर्भवान्गौतमोऽनाख्यातमेवाख्यदिति। इयं च हि भगवतो भारद्वाजगोत्रेण ब्राह्मणेन सार्धमन्तराकथा विप्रकृताभवत्। अथ खलु मागण्डियः परिव्राजको जङ्घाविहारमनुचङ्क्रम्यमाणोऽनुविचरन्येन भारद्वाजगोत्रस्य ब्राह्मणस्याग्न्यागारं येन भवांस्तेनोपसमक्रमीत्, उपसङ्क्रम्य भगवता सार्धं सममोदिष्ट। सम्मोदनीयां कथां सारणीयां व्यतिसार्यैकान्ते न्यषदत्। एकान्ते निषण्णं खलु मागण्डियं परिव्राजकं भगवानेतदवोचत् —

चक्षुः खलु मागण्डिय रूपारामं रूपरतं रूपसम्मुदितम्। तत्तथागतस्य दान्तं गुप्तं रक्षितं संवृतम्, तस्य च संवराय धर्मं देशयति। इदं नु त एतन्मागण्डिय सन्धाय भाषितम् — भ्रूणहा श्रमणो गौतम इति? एतदेव खलु पुनर्मे भो गौतम सन्धाय भाषितम् — भ्रूणहा श्रमणो गौतम इति। तत्कस्य हेतोः? एवं हि नः सूत्रेऽवचरतीति। श्रोत्रं खलु मागण्डिय शब्दारामम् (पूर्ववत्) घ्राणं खलु मागण्डिय गन्धारामम् (पूर्ववत्) जिह्वा खलु मागण्डिय रसारामा रसरता रससम्मुदिता। सा तथागतस्य दान्ता गुप्ता रक्षिता संवृता, तस्याश्च संवराय धर्मं देशयति। इदं नु त एतन्मागण्डिय सन्धाय भाषितम् — भ्रूणहा श्रमणो गौतम इति? एतदेव खलु पुनर्मे भो गौतम सन्धाय भाषितम् — भ्रूणहा श्रमणो गौतम इति। तत्कस्य हेतोः? एवं हि नः सूत्रेऽवचरतीति। कायः खलु मागण्डिय स्प्रष्टव्यारामः स्प्रष्टव्यरतः (पूर्ववत्) मनः खलु मागण्डिय धर्मारामं धर्मरतं धर्मसम्मुदितम्। तत्तथागतस्य दान्तं गुप्तं रक्षितं संवृतम्, तस्य च संवराय धर्मं देशयति। इदं नु त एतन्मागण्डिय सन्धाय भाषितम् — भ्रूणहा श्रमणो गौतम इति? एतदेव खलु पुनर्मे भो गौतम सन्धाय भाषितम् — भ्रूणहा श्रमणो गौतम इति। तत्कस्य हेतोः? एवं हि नः सूत्रेऽवचरतीति।

तत्किं मन्यसे मागण्डिय — इहैकश्चक्षुर्विज्ञेयै रूपैः परिचारितपूर्वः स्यादिष्टैः कान्तैर्मनोज्ञैः प्रियरूपैः कामोपसंहितै रञ्जनीयैः, सोऽपरेण समयेन रूपाणामेव समुदयं चास्तङ्गमं चास्वादं चादीनवं च निःसरणं च यथाभूतं विदित्वा रूपतृष्णां प्रहाय रूपपरिदाहं प्रतिविनोद्य विगतपिपासोऽध्यात्मं व्युपशान्तचित्तो विहरेत्, अस्य पुनस्ते मागण्डिय किं स्याद्वचनीयमिति? न किञ्चिद्भो गौतम। तत्किं मन्यसे मागण्डिय — इहैकः श्रोत्रविज्ञेयैः शब्दैः (पूर्ववत्) घ्राणविज्ञेयैर्गन्धैः (पूर्ववत्) जिह्वाविज्ञेयै रसैः (पूर्ववत्) कायविज्ञेयैः स्प्रष्टव्यैः परिचारितपूर्वः स्यादिष्टैः कान्तैर्मनोज्ञैः प्रियरूपैः कामोपसंहितै रञ्जनीयैः, सोऽपरेण समयेन स्प्रष्टव्यानामेव समुदयं चास्तङ्गमं चास्वादं चादीनवं च निःसरणं च यथाभूतं विदित्वा स्प्रष्टव्यतृष्णां प्रहाय स्प्रष्टव्यपरिदाहं प्रतिविनोद्य विगतपिपासोऽध्यात्मं व्युपशान्तचित्तो विहरेत्, अस्य पुनस्ते मागण्डिय किं स्याद्वचनीयमिति? न किञ्चिद्भो गौतम।

अहं खलु पुनर्मागण्डिय पूर्वमगारीभूतः सन्पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समङ्गीभूतः पर्यचीचरं चक्षुर्विज्ञेयै रूपैरिष्टैः कान्तैर्मनोज्ञैः प्रियरूपैः कामोपसंहितै रञ्जनीयैः, श्रोत्रविज्ञेयैः शब्दैः (पूर्ववत्) घ्राणविज्ञेयैर्गन्धैः (पूर्ववत्) जिह्वाविज्ञेयै रसैः (पूर्ववत्) कायविज्ञेयैः स्प्रष्टव्यैरिष्टैः कान्तैर्मनोज्ञैः प्रियरूपैः कामोपसंहितै रञ्जनीयैः। तस्य मम मागण्डिय त्रयः प्रासादा अभूवन् — एको वार्षिकः, एको हैमन्तिकः, एको ग्रैष्मिकः। स खल्वहं मागण्डिय वार्षिके प्रासादे वार्षिकांश्चतुरो मासान्निष्पुरुषैस्तूर्यैः परिचार्यमाणो नाधःप्रासादमवारोहम्। सोऽपरेण समयेन कामानामेव समुदयं चास्तङ्गमं चास्वादं चादीनवं च निःसरणं च यथाभूतं विदित्वा कामतृष्णां प्रहाय कामपरिदाहं प्रतिविनोद्य विगतपिपासोऽध्यात्मं व्युपशान्तचित्तो विहरामि। सोऽन्यान्सत्त्वान्पश्यामि कामेष्ववीतरागान्कामतृष्णाभिः खाद्यमानान्कामपरिदाहेन परिदह्यमानान्कामान्प्रतिसेवमानान्। स तेभ्यो न स्पृहयामि, न तत्राभिरमे। तत्कस्य हेतोः? या हीयं मागण्डिय रतिरन्यत्रैव कामेभ्योऽन्यत्राकुशलेभ्यो धर्मेभ्यः — अपि दिव्यं सुखं समधिगम्य तिष्ठति — तया रत्या रममाणो हीनाय न स्पृहयामि, न तत्राभिरमे।

तद्यथापि नाम मागण्डिय गृहपतिर्वा गृहपतिपुत्रो वाढ्यो महाधनो महाभोगः पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समङ्गीभूतः परिचारयेच्चक्षुर्विज्ञेयै रूपैः (पूर्ववत्) स्प्रष्टव्यैरिष्टैः कान्तैर्मनोज्ञैः प्रियरूपैः कामोपसंहितै रञ्जनीयैः। स कायेन सुचरितं चरित्वा वाचा सुचरितं चरित्वा मनसा सुचरितं चरित्वा कायस्य भेदात्परं मरणात्सुगतिं स्वर्गं लोकमुपपद्येत देवानां त्रयस्त्रिंशानां सभागताम्। स तत्र नन्दने वनेऽप्सरःसङ्घपरिवृतो दिव्यैः पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समङ्गीभूतः परिचारयेत्। स पश्येद्गृहपतिं वा गृहपतिपुत्रं वा पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितं समङ्गीभूतं परिचार्यमाणम्।

तत्किं मन्यसे मागण्डिय, अपि नु स देवपुत्रो नन्दने वनेऽप्सरःसङ्घपरिवृतो दिव्यैः पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समङ्गीभूतः परिचार्यमाणोऽमुष्मै गृहपतये वा गृहपतिपुत्राय वा स्पृहयेन्मानुषकेभ्यो वा पञ्चभ्यः कामगुणेभ्यो मानुषकैर्वा कामैरावर्तेतेति? नो हीदं भो गौतम। तत्कस्य हेतोः? मानुषकेभ्यो भो गौतम कामेभ्यो दिव्याः कामा अभिक्रान्ततराश्च प्रणीततराश्चेति। एवमेव खल्वहं मागण्डिय पूर्वमगारीभूतः सन्पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समङ्गीभूतः पर्यचीचरं चक्षुर्विज्ञेयै रूपैरिष्टैः कान्तैर्मनोज्ञैः प्रियरूपैः कामोपसंहितै रञ्जनीयैः, श्रोत्रविज्ञेयैः शब्दैः (पूर्ववत्) घ्राणविज्ञेयैर्गन्धैः (पूर्ववत्) जिह्वाविज्ञेयै रसैः (पूर्ववत्) कायविज्ञेयैः स्प्रष्टव्यैरिष्टैः कान्तैर्मनोज्ञैः प्रियरूपैः कामोपसंहितै रञ्जनीयैः। सोऽपरेण समयेन कामानामेव समुदयं चास्तङ्गमं चास्वादं चादीनवं च निःसरणं च यथाभूतं विदित्वा कामतृष्णां प्रहाय कामपरिदाहं प्रतिविनोद्य विगतपिपासोऽध्यात्मं व्युपशान्तचित्तो विहरामि। सोऽन्यान्सत्त्वान्पश्यामि कामेष्ववीतरागान्कामतृष्णाभिः खाद्यमानान्कामपरिदाहेन परिदह्यमानान्कामान्प्रतिसेवमानान्, स तेभ्यो न स्पृहयामि, न तत्राभिरमे। तत्कस्य हेतोः? या हीयं मागण्डिय रतिरन्यत्रैव कामेभ्योऽन्यत्राकुशलेभ्यो धर्मेभ्यः — अपि दिव्यं सुखं समधिगम्य तिष्ठति — तया रत्या रममाणो हीनाय न स्पृहयामि, न तत्राभिरमे।

तद्यथापि नाम मागण्डिय कुष्ठी पुरुषोऽरुर्गात्रः पक्वगात्रः कृमिभिः खाद्यमानो नखैर्व्रणमुखानि विप्रतक्षन्नङ्गारकर्ष्यां कायं परितापयेत्। तस्य मित्रामात्या ज्ञातिसालोहिता भिषजं शल्यकर्तारमुपस्थापयेयुः। तस्य स भिषक्छल्यकर्ता भैषज्यं कुर्यात्। स तद्भैषज्यमागम्य कुष्ठेभ्यः परिमुच्येत, अरोगः स्यात्सुखी स्वैरी स्वयंवशी येनकामङ्गमः। सोऽन्यं कुष्ठिनं पुरुषं पश्येदरुर्गात्रं पक्वगात्रं कृमिभिः खाद्यमानं नखैर्व्रणमुखानि विप्रतक्षन्तमङ्गारकर्ष्यां कायं परितापयन्तम्।

तत्किं मन्यसे मागण्डिय, अपि नु स पुरुषोऽमुष्मै कुष्ठिने पुरुषाय स्पृहयेदङ्गारकर्ष्वै वा भैषज्यप्रतिसेवनाय वेति? नो हीदं भो गौतम। तत्कस्य हेतोः? रोगे हि भो गौतम सति भैषज्येन करणीयं भवति, रोगेऽसति न भैषज्येन करणीयं भवतीति। एवमेव खल्वहं मागण्डिय पूर्वमगारीभूतः सन्पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समङ्गीभूतः पर्यचीचरं चक्षुर्विज्ञेयै रूपैरिष्टैः कान्तैर्मनोज्ञैः प्रियरूपैः कामोपसंहितै रञ्जनीयैः, श्रोत्रविज्ञेयैः शब्दैः (पूर्ववत्) घ्राणविज्ञेयैर्गन्धैः (पूर्ववत्) जिह्वाविज्ञेयै रसैः (पूर्ववत्) कायविज्ञेयैः स्प्रष्टव्यैरिष्टैः कान्तैर्मनोज्ञैः प्रियरूपैः कामोपसंहितै रञ्जनीयैः। सोऽपरेण समयेन कामानामेव समुदयं चास्तङ्गमं चास्वादं चादीनवं च निःसरणं च यथाभूतं विदित्वा कामतृष्णां प्रहाय कामपरिदाहं प्रतिविनोद्य विगतपिपासोऽध्यात्मं व्युपशान्तचित्तो विहरामि। सोऽन्यान्सत्त्वान्पश्यामि कामेष्ववीतरागान्कामतृष्णाभिः खाद्यमानान्कामपरिदाहेन परिदह्यमानान्कामान्प्रतिसेवमानान्। स तेभ्यो न स्पृहयामि, न तत्राभिरमे। तत्कस्य हेतोः? या हीयं मागण्डिय रतिरन्यत्रैव कामेभ्योऽन्यत्राकुशलेभ्यो धर्मेभ्यः — अपि दिव्यं सुखं समधिगम्य तिष्ठति — तया रत्या रममाणो हीनाय न स्पृहयामि, न तत्राभिरमे।

तद्यथापि नाम मागण्डिय कुष्ठी पुरुषोऽरुर्गात्रः पक्वगात्रः कृमिभिः खाद्यमानो नखैर्व्रणमुखानि विप्रतक्षन्नङ्गारकर्ष्यां कायं परितापयेत्। तस्य मित्रामात्या ज्ञातिसालोहिता भिषजं शल्यकर्तारमुपस्थापयेयुः। तस्य स भिषक्छल्यकर्ता भैषज्यं कुर्यात्। स तद्भैषज्यमागम्य कुष्ठेभ्यः परिमुच्येत, अरोगः स्यात्सुखी स्वैरी स्वयंवशी येनकामङ्गमः। तमेनं द्वौ बलवन्तौ पुरुषौ नानाबाह्वोर्गृहीत्वाङ्गारकर्षूमुपकर्षेताम्।

तत्किं मन्यसे मागण्डिय, अपि नु स पुरुष इति चेति चैव कायं संनमयेदिति? एवं भो गौतम। तत्कस्य हेतोः? असौ हि भो गौतमाग्निर्दुःखसंस्पर्शश्चैव महाभितापश्च महापरिदाहश्चेति। तत्किं मन्यसे मागण्डिय, इदानीमेव नु खलु सोऽग्निर्दुःखसंस्पर्शश्चैव महाभितापश्च महापरिदाहश्चोताहो पूर्वमपि सोऽग्निर्दुःखसंस्पर्शश्चैव महाभितापश्च महापरिदाहश्चेति? इदानीं चैव भो गौतम सोऽग्निर्दुःखसंस्पर्शश्चैव महाभितापश्च महापरिदाहश्च, पूर्वमपि सोऽग्निर्दुःखसंस्पर्शश्चैव महाभितापश्च महापरिदाहश्च। असौ च भो गौतम कुष्ठी पुरुषोऽरुर्गात्रः पक्वगात्रः कृमिभिः खाद्यमानो नखैर्व्रणमुखानि विप्रतक्षन्नुपहतेन्द्रियो दुःखसंस्पर्श एवाग्नौ सुखमिति विपरीतसंज्ञां प्रत्यलब्धेति। एवमेव खलु मागण्डियातीतमप्यध्वानं कामा दुःखसंस्पर्शाश्चैव महाभितापाश्च महापरिदाहाश्च, अनागतमप्यध्वानं कामा दुःखसंस्पर्शाश्चैव महाभितापाश्च महापरिदाहाश्च, एतर्ह्यपि प्रत्युत्पन्नमध्वानं कामा दुःखसंस्पर्शाश्चैव महाभितापाश्च महापरिदाहाश्च। इमे च मागण्डिय सत्त्वाः कामेष्ववीतरागाः कामतृष्णाभिः खाद्यमानाः कामपरिदाहेन परिदह्यमाना उपहतेन्द्रिया दुःखसंस्पर्शेष्वेव कामेषु सुखमिति विपरीतसंज्ञां प्रत्यलप्सत।

तद्यथापि नाम मागण्डिय कुष्ठी पुरुषोऽरुर्गात्रः पक्वगात्रः कृमिभिः खाद्यमानो नखैर्व्रणमुखानि विप्रतक्षन्नङ्गारकर्ष्यां कायं परितापयति। यथा यथा खलु मागण्डियासौ कुष्ठी पुरुषोऽरुर्गात्रः पक्वगात्रः कृमिभिः खाद्यमानो नखैर्व्रणमुखानि विप्रतक्षन्नङ्गारकर्ष्यां कायं परितापयति तथा तथास्य तानि व्रणमुखाण्यशुचितराणि चैव भवन्ति दुर्गन्धतराणि च पूतिकतराणि च, भवति चैव काचित्सातमात्रास्वादमात्रा — यदिदं व्रणमुखानां कण्डूयनहेतोः। एवमेव खलु मागण्डिय सत्त्वाः कामेष्ववीतरागाः कामतृष्णाभिः खाद्यमानाः कामपरिदाहेन च परिदह्यमानाः कामान्प्रतिसेवन्ते। यथा यथा खलु मागण्डिय सत्त्वाः कामेष्ववीतरागाः कामतृष्णाभिः खाद्यमानाः कामपरिदाहेन च परिदह्यमानाः कामान्प्रतिसेवन्ते तथा तथा तेषां तेषां सत्त्वानां कामतृष्णा चैव प्रवर्धते, कामपरिदाहेन च परिदह्यन्ते, भवति चैव सातमात्रास्वादमात्रा — यदिदं पञ्च कामगुणान्प्रतीत्य।

तत्किं मन्यसे मागण्डिय, अपि नु ते दृष्टो वा श्रुतो वा राजा वा राजमहामात्रो वा पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समङ्गीभूतः परिचार्यमाणः कामतृष्णामप्रहाय कामपरिदाहमप्रतिविनोद्य विगतपिपासोऽध्यात्मं व्युपशान्तचित्तो व्यहार्षीद्वा विहरति वा विहरिष्यति वेति? नो हीदं भो गौतम। साधु मागण्डिय, मयापि खल्वेतन्मागण्डिय नैव दृष्टं न श्रुतं राजा वा राजमहामात्रो वा पञ्चभिः कामगुणैः समर्पितः समङ्गीभूतः परिचार्यमाणः कामतृष्णामप्रहाय कामपरिदाहमप्रतिविनोद्य विगतपिपासोऽध्यात्मं व्युपशान्तचित्तो व्यहार्षीद्वा विहरति वा विहरिष्यति वा। अथ खलु मागण्डिय ये हि केचिच्छ्रमणा वा ब्राह्मणा वा विगतपिपासा अध्यात्मं व्युपशान्तचित्ता व्यहार्षुर्वा विहरन्ति वा विहरिष्यन्ति वा सर्वे ते कामानामेव समुदयं चास्तङ्गमं चास्वादं चादीनवं च निःसरणं च यथाभूतं विदित्वा कामतृष्णां प्रहाय कामपरिदाहं प्रतिविनोद्य विगतपिपासा अध्यात्मं व्युपशान्तचित्ता व्यहार्षुर्वा विहरन्ति वा विहरिष्यन्ति वेति। अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिदमुदानमुदानयत् —

आरोग्यपरमा लाभा निर्वाणं परमं सुखम्। अष्टाङ्गिकश्च मार्गाणां क्षेमममृतगामिनाम्॥ इति।

एवमुक्ते मागण्डियः परिव्राजको भगवन्तमेतदवोचत् — आश्चर्यं भो गौतम, अद्भुतं भो गौतम। यावत्सुभाषितं चेदं भवता गौतमेन — आरोग्यपरमा लाभा निर्वाणं परमं सुखमिति। मयापि खल्वेतद्भो गौतम श्रुतं पूर्वकाणां परिव्राजकानामाचार्यप्राचार्याणां भाषमाणानाम् — आरोग्यपरमा लाभा निर्वाणं परमं सुखमिति, तदिदं भो गौतम समेतीति। यत्पुनस्त एतन्मागण्डिय श्रुतं पूर्वकाणां परिव्राजकानामाचार्यप्राचार्याणां भाषमाणानाम् — आरोग्यपरमा लाभा निर्वाणं परमं सुखमिति, कतमत्तदारोग्यम्, कतमत्तन्निर्वाणमिति? एवमुक्ते मागण्डियः परिव्राजकः स्वान्येव स्विद्गात्राणि पाणिनान्वामार्क्षीत् — इदं तद्भो गौतम आरोग्यम्, इदं तन्निर्वाणम्। अहं हि भो गौतमेतर्ह्यरोगः सुखी, न मां किञ्चिदाबाधत इति।

तद्यथापि नाम मागण्डिय जात्यन्धः पुरुषः, स न पश्येत्कृष्णशुक्लानि रूपाणि, न पश्येन्नीलकानि रूपाणि, न पश्येत्पीतकानि रूपाणि, न पश्येल्लोहितकानि रूपाणि, न पश्येन्माञ्जिष्ठकानि रूपाणि, न पश्येत्समविषमम्, न पश्येत्तारकरूपाणि, न पश्येच्चन्द्रसूर्यौ। स शृणुयाच्चक्षुष्मतो भाषमाणस्य — छेकं बत भो अवदातं वस्त्रमभिरूपं निर्मलं शुचीति। सोऽवदातपर्येषणां चरेत्। तमेनमन्यतरः पुरुषस्तैलमलीकृतेन स्थूलचीरेण वञ्चयेत — इदं तेऽम्भोः पुरुषावदातं वस्त्रमभिरूपं निर्मलं शुचीति। स तत्प्रतिगृह्णीयात्, प्रतिगृह्य प्रावृणुयात्, प्रावृत्यात्तमना आत्तमनोवाचं निश्चारयेत् — छेकं बत भो अवदातं वस्त्रमभिरूपं निर्मलं शुचीति।

तत्किं मन्यसे मागण्डिय, अपि नु स जात्यन्धः पुरुषो जानन्पश्यन्नदस्तैलमलीकृतं स्थूलचीरं प्रतिगृह्णीयात्, प्रतिगृह्य प्रावृणुयात्, प्रावृत्यात्तमना आत्तमनोवाचं निश्चारयेत् — छेकं बत भो अवदातं वस्त्रमभिरूपं निर्मलं शुचीत्युताहो चक्षुष्मतः श्रद्धयेति? अजानन्हि भो गौतमापश्यन्स जात्यन्धः पुरुषोऽदस्तैलमलीकृतं स्थूलचीरं प्रतिगृह्णीयात्, प्रतिगृह्य प्रावृणुयात्, प्रावृत्यात्तमना आत्तमनोवाचं निश्चारयेत् — छेकं बत भो अवदातं वस्त्रमभिरूपं निर्मलं शुचीति, चक्षुष्मतः श्रद्धयेति। एवमेव खलु मागण्डियान्यतीर्थ्याः परिव्राजका अन्धा अचक्षुष्का अजानन्त आरोग्यमपश्यन्तो निर्वाणम्, अथ च पुनरिमां गाथां भाषन्ते — आरोग्यपरमा लाभा निर्वाणं परमं सुखमिति। पूर्वकैरेषा मागण्डियार्हद्भिः सम्यक्सम्बुद्धैर्गाथा भाषिता —

आरोग्यपरमा लाभा निर्वाणं परमं सुखम्। अष्टाङ्गिकश्च मार्गाणां क्षेमममृतगामिनाम्॥ इति।

सैतर्ह्यनुपूर्वेण पृथग्जनगाथा। अयं खलु पुनर्मागण्डिय कायो रोगभूतो गण्डभूतः शल्यभूतोऽघभूत आबाधभूतः, स त्वमिमं कायं रोगभूतं गण्डभूतं शल्यभूतमघभूतमाबाधभूतम् — इदं तद्भो गौतम आरोग्यम्, इदं तन्निर्वाणमिति वदसि। तद्धि ते मागण्डियार्यं चक्षुर्नास्ति येन त्वमार्येण चक्षुषारोग्यं जानीयाः, निर्वाणं पश्येरिति। एवं प्रसन्नोऽहं भवते गौतमाय। प्रभवति मे भवान्गौतमस्तथा धर्मं देशयितुं यथाहमारोग्यं जानीयाम्, निर्वाणं पश्येयमिति।

तद्यथापि नाम मागण्डिय जात्यन्धः पुरुषः, स न पश्येत्कृष्णशुक्लानि रूपाणि, न पश्येन्नीलकानि रूपाणि, न पश्येत्पीतकानि रूपाणि, न पश्येल्लोहितकानि रूपाणि, न पश्येन्माञ्जिष्ठकानि रूपाणि, न पश्येत्समविषमम्, न पश्येत्तारकरूपाणि, न पश्येच्चन्द्रसूर्यौ। तस्य मित्रामात्या ज्ञातिसालोहिता भिषजं शल्यकर्तारमुपस्थापयेयुः। तस्य स भिषक्छल्यकर्ता भैषज्यं कुर्यात्। स तद्भैषज्यमागम्य न चक्षुषी उत्पादयेत्, न चक्षुषी विशोधयेत्। तत्किं मन्यसे मागण्डिय, ननु स वैद्यो यावदेव क्लमथस्य विघातस्य भागी स्यादिति? एवं भो गौतम। एवमेव खलु मागण्डियाहं चेत्ते धर्मं देशयेयम् — इदं तदारोग्यम्, इदं तन्निर्वाणमिति, स त्वमारोग्यं न जानीयाः, निर्वाणं न पश्येः। स मम स्यात्क्लमथः, सा मम स्याद्विहिंसेति। एवं प्रसन्नोऽहं भवते गौतमाय। प्रभवति मे भवान्गौतमस्तथा धर्मं देशयितुं यथाहमारोग्यं जानीयाम्, निर्वाणं पश्येयमिति।

तद्यथापि नाम मागण्डिय जात्यन्धः पुरुषः, स न पश्येत्कृष्णशुक्लानि रूपाणि, न पश्येन्नीलकानि रूपाणि, न पश्येत्पीतकानि रूपाणि, न पश्येल्लोहितकानि रूपाणि, न पश्येन्माञ्जिष्ठकानि रूपाणि, न पश्येत्समविषमम्, न पश्येत्तारकरूपाणि, न पश्येच्चन्द्रसूर्यौ। स शृणुयाच्चक्षुष्मतो भाषमाणस्य — छेकं बत भो अवदातं वस्त्रमभिरूपं निर्मलं शुचीति। सोऽवदातपर्येषणां चरेत्। तमेनमन्यतरः पुरुषस्तैलमलीकृतेन स्थूलचीरेण वञ्चयेत — इदं तेऽम्भोः पुरुषावदातं वस्त्रमभिरूपं निर्मलं शुचीति। स तत्प्रतिगृह्णीयात्, प्रतिगृह्य प्रावृणुयात्। तस्य मित्रामात्या ज्ञातिसालोहिता भिषजं शल्यकर्तारमुपस्थापयेयुः। तस्य स भिषक्छल्यकर्ता भैषज्यं कुर्यात् — ऊर्ध्वविरेचनमधोविरेचनमञ्जनं प्रत्यञ्जनं नस्तःकर्म। स तद्भैषज्यमागम्य चक्षुषी उत्पादयेत्, चक्षुषी विशोधयेत्। तस्य सह चक्षुरुत्पादाद्योऽमुष्मिंस्तैलमलीकृते स्थूलचीरे छन्दरागः स प्रहीयेत। तं चैनं पुरुषममित्रत्वेनापि दध्यात्, प्रत्यर्थिकत्वेनापि दध्यात्, अपि च जीविताद्व्यवरोपयितव्यं मन्येत — दीर्घरात्रं बत भो अहमनेन पुरुषेण तैलमलीकृतेन स्थूलचीरेण निकृतो वञ्चितः प्रलुब्धः — इदं तेऽम्भोः पुरुषावदातं वस्त्रमभिरूपं निर्मलं शुचीति। एवमेव खलु मागण्डियाहं चेत्ते धर्मं देशयेयम् — इदं तदारोग्यम्, इदं तन्निर्वाणमिति, स त्वमारोग्यं जानीयाः, निर्वाणं पश्येः। तस्य ते सह चक्षुरुत्पादाद्यः पञ्चसूपादानस्कन्धेषु छन्दरागः स प्रहीयेत, अपि च त एवं स्यात् — दीर्घरात्रं बत भो अहमनेन चित्तेन निकृतो वञ्चितः प्रलुब्धः। अहं हि रूपमेवोपाददान उपादिषि, वेदनामेवोपाददान उपादिषि, संज्ञामेवोपाददान उपादिषि, संस्कारानेवोपाददान उपादिषि, विज्ञानमेवोपाददान उपादिषि। तस्य म उपादानप्रत्ययाद्भवः, भवप्रत्ययाज्जातिः, जातिप्रत्ययाज्जरामरणं शोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासाः सम्भवन्ति, एवमेतस्य केवलस्य दुःखस्कन्धस्य समुदयो भवतीति। एवं प्रसन्नोऽहं भवते गौतमाय। प्रभवति मे भवान्गौतमस्तथा धर्मं देशयितुं यथाहमस्मादासनादनन्ध उत्तिष्ठेयमिति।

तेन हि त्वं मागण्डिय सत्पुरुषान्भजेथाः। यतः खलु त्वं मागण्डिय सत्पुरुषान्भक्ष्यसे ततस्त्वं मागण्डिय सद्धर्मं श्रोष्यसि, यतः खलु त्वं मागण्डिय सद्धर्मं श्रोष्यसि ततस्त्वं मागण्डिय धर्मानुधर्मं प्रतिपत्स्यसे, यतः खलु त्वं मागण्डिय धर्मानुधर्मं प्रतिपत्स्यसे ततस्त्वं मागण्डिय स्वयमेव ज्ञास्यसि, स्वयं द्रक्ष्यसि — इमे रोगा गण्डाः शल्याः, इह रोगा गण्डाः शल्या अपरिशेषा निरुध्यन्ते। तस्य म उपादाननिरोधाद्भवनिरोधः, भवनिरोधाज्जातिनिरोधः, जातिनिरोधाज्जरामरणं शोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासा निरुध्यन्ते, एवमेतस्य केवलस्य दुःखस्कन्धस्य निरोधो भवतीति।

एवमुक्ते मागण्डियः परिव्राजको भगवन्तमेतदवोचत् — अभिक्रान्तं भो गौतम, अभिक्रान्तं भो गौतम। तद्यथापि भो गौतम निकुब्जितं वोत्कुब्जयेत्, प्रतिच्छन्नं वा विवृणुयात्, मूढाय वा मार्गमाचक्षीत, अन्धकारे वा तैलप्रद्योतं धारयेत् — चक्षुष्मन्तो रूपाणि द्रक्ष्यन्तीति, एवमेवं भवता गौतमेनानेकपर्यायेण धर्मः प्रकाशितः। एषोऽहं भवन्तं गौतमं शरणं गच्छामि धर्मं च भिक्षुसङ्घं च। लभेयाहं भवतो गौतमस्यान्तिके प्रव्रज्याम्, लभेयोपसम्पदमिति। यः खलु मागण्डियान्यतीर्थ्यपूर्वोऽस्मिन्धर्मविनय आकाङ्क्षति प्रव्रज्याम्, आकाङ्क्षत्युपसम्पदम्, स चतुरो मासान्परिवसति। चतुर्णां मासानामत्ययेनाराद्धचित्ता भिक्षवः प्रव्राजयन्ति, उपसम्पादयन्ति भिक्षुभावाय। अपि च मेऽत्र पुद्गलवैमात्रता विदितेति। सचेद्भदन्तान्यतीर्थ्यपूर्वा अस्मिन्धर्मविनय आकाङ्क्षन्तः प्रव्रज्याम्, आकाङ्क्षन्त उपसम्पदं चतुरो मासान्परिवसन्ति, चतुर्णां मासानामत्ययेनाराद्धचित्ता भिक्षवः प्रव्राजयन्त्युपसम्पादयन्ति भिक्षुभावाय, अहं चत्वारि वर्षाणि परिवत्स्यामि, चतुर्णां वर्षाणामत्ययेनाराद्धचित्ता भिक्षवः प्रव्राजयन्तु, उपसम्पादयन्तु भिक्षुभावायेति। अलब्ध खलु मागण्डियः परिव्राजको भगवतोऽन्तिके प्रव्रज्याम्, अलब्धोपसम्पदम्। अचिरोपसम्पन्नः खलु पुनरायुष्मान्मागण्डिय एको व्यपकृष्टोऽप्रमत्त आतापी प्रहितात्मा विहरन्नचिरादेव — यस्यार्थाय कुलपुत्राः सम्यगेवागारादनागारिकां प्रव्रजन्ति तदनुत्तरं — ब्रह्मचर्यपर्यवसानं दृष्ट एव धर्मे स्वयमभिज्ञाय साक्षात्कृत्योपसम्पद्य व्यहार्षीत्। क्षीणा जातिः, उषितं ब्रह्मचर्यम्, कृतं करणीयम्, नापरमित्थंभावायेत्यभ्यज्ञासीत्। अन्यतरः खलु पुनरायुष्मान्मागण्डियोऽर्हतामभूदिति।

मागण्डियसूत्रं निष्ठितं पञ्चमम्।

—

madhyamanikāye madhyamapañcāśatpāṭhe parivrājakavarge māgaṇḍiyasūtraṃ pañcamam

evaṃ mayā śrutam — ekasminsamaye bhagavānkuruṣu viharati sma — kalmāṣadamyo nāma kurūṇāṃ nigamaḥ — bhāradvājagotrasya brāhmaṇasyāgnyāgāre tṛṇasaṃstarake. atha khalu bhagavānpūrvāhṇasamaye nivāsya pātracīvaramādāya kalmāṣadamyaṃ piṇḍāya prāvikṣat. kalmāṣadamye piṇḍāya caritvā paścādbhaktaṃ piṇḍapātapratikrānto yenānyataro vanaṣaṇḍastenopasamakramīddivāvihārāya. taṃ vanaṣaṇḍamadhyavagāhyānyatarasminvṛkṣamūle divāvihāraṃ nyaṣadat. atha khalu māgaṇḍiyaḥ parivrājako jaṅghāvihāramanucaṅkramyamāṇo'nuvicaranyena bhāradvājagotrasya brāhmaṇasyāgnyāgāraṃ tenopasamakramīt. adarśatkhalu māgaṇḍiyaḥ parivrājako bhāradvājagotrasya brāhmaṇasyāgnyāgāre tṛṇasaṃstarakaṃ prajñaptam. dṛṣṭvā bhāradvājagotraṃ brāhmaṇametadavocat — kasya nvayaṃ bhavato bhāradvājasyāgnyāgāre tṛṇasaṃstarakaḥ prajñaptaḥ, śramaṇaśayyānurūpaṃ manya iti? asti bho māgaṇḍiya śramaṇo gautamaḥ śākyaputraḥ śākyakulātpravrajitaḥ. taṃ khalu punarbhavantaṃ gautamamabhyevaṃ kalyāṇaḥ kīrtiśabdo'bhyudgataḥ — ityapi sa bhagavānarhansamyaksambuddho vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavāniti. tasyaiṣā bhavato gautamasya śayyā prajñapteti. durdṛṣṭaṃ bata bho bhāradvājādarśāma, durdṛṣṭaṃ bata bho bhāradvājādarśāma, ye vayaṃ tasya bhavato gautamasya bhrūṇaghnaḥ śayyāmadarśāmeti. rakṣaitāṃ māgaṇḍiya vācam, rakṣaitāṃ māgaṇḍiya vācam. bahavo hi tasminbhavati gautame kṣatriyapaṇḍitā api brāhmaṇapaṇḍitā api gṛhapatipaṇḍitā api śramaṇapaṇḍitā apyabhiprasannā vinītā ārye nyāye dharme kuśala iti. sammukhaṃ cedapi vayaṃ bho bhāradvāja taṃ bhavantaṃ gautamaṃ paśyema, sammukhamapyenaṃ vadema — bhrūṇahā śramaṇo gautama iti. tatkasya hetoḥ? evaṃ hi naḥ sūtre'vacaratīti. sacettadbhavato māgaṇḍiyasyāgurvārocayeyaṃ tacchramaṇāya gautamāyeti. alpotsuko bhavānbhāradvāja ukta evainaṃ vadediti.

aśrauṣītkhalu bhagavāndivyena śrotradhātunā viśuddhenātikrāntamānuṣyakeṇa bhāradvājagotrasya brāhmaṇasya māgaṇḍiyena parivrājakena sārdhamimaṃ kathāsallāpam. atha khalu bhagavānsāyāhnasamaye pratisaṃlayānādutthito yena bhāradvājagotrasya brāhmaṇasyāgnyāgāraṃ tenopasamakramīt, upasaṅkramya nyaṣadadbhagavānprajñapte tṛṇasaṃstarake. atha khalu bhāradvājagotro brāhmaṇo yena bhavāṃstenopasamakramīt, upasaṅkramya bhagavatā sārdhaṃ samamodiṣṭa. sammodanīyāṃ kathāṃ sāraṇīyāṃ vyatisāryaikānte nyaṣadat. ekānte niṣaṇṇaṃ khalu bhāradvājagotraṃ brāhmaṇaṃ bhagavānetadavocat — abhūtpunaste bhāradvāja māgaṇḍiyena parivrājakena sārdhamimameva tṛṇasaṃstarakamārabhya kaścideva kathāsallāpa iti? evamukte bhāradvājagotro brāhmaṇaḥ saṃvigno lomaharṣajāto bhagavantametadavocat — etadeva khalu punarvayaṃ bhavate gautamāyārocayitukāmāḥ, atha ca punarbhavāngautamo'nākhyātamevākhyaditi. iyaṃ ca hi bhagavato bhāradvājagotreṇa brāhmaṇena sārdhamantarākathā viprakṛtābhavat. atha khalu māgaṇḍiyaḥ parivrājako jaṅghāvihāramanucaṅkramyamāṇo'nuvicaranyena bhāradvājagotrasya brāhmaṇasyāgnyāgāraṃ yena bhavāṃstenopasamakramīt, upasaṅkramya bhagavatā sārdhaṃ samamodiṣṭa. sammodanīyāṃ kathāṃ sāraṇīyāṃ vyatisāryaikānte nyaṣadat. ekānte niṣaṇṇaṃ khalu māgaṇḍiyaṃ parivrājakaṃ bhagavānetadavocat —

cakṣuḥ khalu māgaṇḍiya rūpārāmaṃ rūparataṃ rūpasammuditam. tattathāgatasya dāntaṃ guptaṃ rakṣitaṃ saṃvṛtam, tasya ca saṃvarāya dharmaṃ deśayati. idaṃ nu ta etanmāgaṇḍiya sandhāya bhāṣitam — bhrūṇahā śramaṇo gautama iti? etadeva khalu punarme bho gautama sandhāya bhāṣitam — bhrūṇahā śramaṇo gautama iti. tatkasya hetoḥ? evaṃ hi naḥ sūtre'vacaratīti. śrotraṃ khalu māgaṇḍiya śabdārāmam (pūrvavat) ghrāṇaṃ khalu māgaṇḍiya gandhārāmam (pūrvavat) jihvā khalu māgaṇḍiya rasārāmā rasaratā rasasammuditā. sā tathāgatasya dāntā guptā rakṣitā saṃvṛtā, tasyāśca saṃvarāya dharmaṃ deśayati. idaṃ nu ta etanmāgaṇḍiya sandhāya bhāṣitam — bhrūṇahā śramaṇo gautama iti? etadeva khalu punarme bho gautama sandhāya bhāṣitam — bhrūṇahā śramaṇo gautama iti. tatkasya hetoḥ? evaṃ hi naḥ sūtre'vacaratīti. kāyaḥ khalu māgaṇḍiya spraṣṭavyārāmaḥ spraṣṭavyarataḥ (pūrvavat) manaḥ khalu māgaṇḍiya dharmārāmaṃ dharmarataṃ dharmasammuditam. tattathāgatasya dāntaṃ guptaṃ rakṣitaṃ saṃvṛtam, tasya ca saṃvarāya dharmaṃ deśayati. idaṃ nu ta etanmāgaṇḍiya sandhāya bhāṣitam — bhrūṇahā śramaṇo gautama iti? etadeva khalu punarme bho gautama sandhāya bhāṣitam — bhrūṇahā śramaṇo gautama iti. tatkasya hetoḥ? evaṃ hi naḥ sūtre'vacaratīti.

tatkiṃ manyase māgaṇḍiya — ihaikaścakṣurvijñeyai rūpaiḥ paricāritapūrvaḥ syādiṣṭaiḥ kāntairmanojñaiḥ priyarūpaiḥ kāmopasaṃhitai rañjanīyaiḥ, so'pareṇa samayena rūpāṇāmeva samudayaṃ cāstaṅgamaṃ cāsvādaṃ cādīnavaṃ ca niḥsaraṇaṃ ca yathābhūtaṃ viditvā rūpatṛṣṇāṃ prahāya rūpaparidāhaṃ prativinodya vigatapipāso'dhyātmaṃ vyupaśāntacitto viharet, asya punaste māgaṇḍiya kiṃ syādvacanīyamiti? na kiñcidbho gautama. tatkiṃ manyase māgaṇḍiya — ihaikaḥ śrotravijñeyaiḥ śabdaiḥ (pūrvavat) ghrāṇavijñeyairgandhaiḥ (pūrvavat) jihvāvijñeyai rasaiḥ (pūrvavat) kāyavijñeyaiḥ spraṣṭavyaiḥ paricāritapūrvaḥ syādiṣṭaiḥ kāntairmanojñaiḥ priyarūpaiḥ kāmopasaṃhitai rañjanīyaiḥ, so'pareṇa samayena spraṣṭavyānāmeva samudayaṃ cāstaṅgamaṃ cāsvādaṃ cādīnavaṃ ca niḥsaraṇaṃ ca yathābhūtaṃ viditvā spraṣṭavyatṛṣṇāṃ prahāya spraṣṭavyaparidāhaṃ prativinodya vigatapipāso'dhyātmaṃ vyupaśāntacitto viharet, asya punaste māgaṇḍiya kiṃ syādvacanīyamiti? na kiñcidbho gautama.

ahaṃ khalu punarmāgaṇḍiya pūrvamagārībhūtaḥ sanpañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samaṅgībhūtaḥ paryacīcaraṃ cakṣurvijñeyai rūpairiṣṭaiḥ kāntairmanojñaiḥ priyarūpaiḥ kāmopasaṃhitai rañjanīyaiḥ, śrotravijñeyaiḥ śabdaiḥ (pūrvavat) ghrāṇavijñeyairgandhaiḥ (pūrvavat) jihvāvijñeyai rasaiḥ (pūrvavat) kāyavijñeyaiḥ spraṣṭavyairiṣṭaiḥ kāntairmanojñaiḥ priyarūpaiḥ kāmopasaṃhitai rañjanīyaiḥ. tasya mama māgaṇḍiya trayaḥ prāsādā abhūvan — eko vārṣikaḥ, eko haimantikaḥ, eko graiṣmikaḥ. sa khalvahaṃ māgaṇḍiya vārṣike prāsāde vārṣikāṃścaturo māsānniṣpuruṣaistūryaiḥ paricāryamāṇo nādhaḥprāsādamavāroham. so'pareṇa samayena kāmānāmeva samudayaṃ cāstaṅgamaṃ cāsvādaṃ cādīnavaṃ ca niḥsaraṇaṃ ca yathābhūtaṃ viditvā kāmatṛṣṇāṃ prahāya kāmaparidāhaṃ prativinodya vigatapipāso'dhyātmaṃ vyupaśāntacitto viharāmi. so'nyānsattvānpaśyāmi kāmeṣvavītarāgānkāmatṛṣṇābhiḥ khādyamānānkāmaparidāhena paridahyamānānkāmānpratisevamānān. sa tebhyo na spṛhayāmi, na tatrābhirame. tatkasya hetoḥ? yā hīyaṃ māgaṇḍiya ratiranyatraiva kāmebhyo'nyatrākuśalebhyo dharmebhyaḥ — api divyaṃ sukhaṃ samadhigamya tiṣṭhati — tayā ratyā ramamāṇo hīnāya na spṛhayāmi, na tatrābhirame.

tadyathāpi nāma māgaṇḍiya gṛhapatirvā gṛhapatiputro vāḍhyo mahādhano mahābhogaḥ pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samaṅgībhūtaḥ paricārayeccakṣurvijñeyai rūpaiḥ (pūrvavat) spraṣṭavyairiṣṭaiḥ kāntairmanojñaiḥ priyarūpaiḥ kāmopasaṃhitai rañjanīyaiḥ. sa kāyena sucaritaṃ caritvā vācā sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā kāyasya bhedātparaṃ maraṇātsugatiṃ svargaṃ lokamupapadyeta devānāṃ trayastriṃśānāṃ sabhāgatām. sa tatra nandane vane'psaraḥsaṅghaparivṛto divyaiḥ pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samaṅgībhūtaḥ paricārayet. sa paśyedgṛhapatiṃ vā gṛhapatiputraṃ vā pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricāryamāṇam.

tatkiṃ manyase māgaṇḍiya, api nu sa devaputro nandane vane'psaraḥsaṅghaparivṛto divyaiḥ pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samaṅgībhūtaḥ paricāryamāṇo'muṣmai gṛhapataye vā gṛhapatiputrāya vā spṛhayenmānuṣakebhyo vā pañcabhyaḥ kāmaguṇebhyo mānuṣakairvā kāmairāvarteteti? no hīdaṃ bho gautama. tatkasya hetoḥ? mānuṣakebhyo bho gautama kāmebhyo divyāḥ kāmā abhikrāntatarāśca praṇītatarāśceti. evameva khalvahaṃ māgaṇḍiya pūrvamagārībhūtaḥ sanpañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samaṅgībhūtaḥ paryacīcaraṃ cakṣurvijñeyai rūpairiṣṭaiḥ kāntairmanojñaiḥ priyarūpaiḥ kāmopasaṃhitai rañjanīyaiḥ, śrotravijñeyaiḥ śabdaiḥ (pūrvavat) ghrāṇavijñeyairgandhaiḥ (pūrvavat) jihvāvijñeyai rasaiḥ (pūrvavat) kāyavijñeyaiḥ spraṣṭavyairiṣṭaiḥ kāntairmanojñaiḥ priyarūpaiḥ kāmopasaṃhitai rañjanīyaiḥ. so'pareṇa samayena kāmānāmeva samudayaṃ cāstaṅgamaṃ cāsvādaṃ cādīnavaṃ ca niḥsaraṇaṃ ca yathābhūtaṃ viditvā kāmatṛṣṇāṃ prahāya kāmaparidāhaṃ prativinodya vigatapipāso'dhyātmaṃ vyupaśāntacitto viharāmi. so'nyānsattvānpaśyāmi kāmeṣvavītarāgānkāmatṛṣṇābhiḥ khādyamānānkāmaparidāhena paridahyamānānkāmānpratisevamānān, sa tebhyo na spṛhayāmi, na tatrābhirame. tatkasya hetoḥ? yā hīyaṃ māgaṇḍiya ratiranyatraiva kāmebhyo'nyatrākuśalebhyo dharmebhyaḥ — api divyaṃ sukhaṃ samadhigamya tiṣṭhati — tayā ratyā ramamāṇo hīnāya na spṛhayāmi, na tatrābhirame.

tadyathāpi nāma māgaṇḍiya kuṣṭhī puruṣo'rurgātraḥ pakvagātraḥ kṛmibhiḥ khādyamāno nakhairvraṇamukhāni vipratakṣannaṅgārakarṣyāṃ kāyaṃ paritāpayet. tasya mitrāmātyā jñātisālohitā bhiṣajaṃ śalyakartāramupasthāpayeyuḥ. tasya sa bhiṣakchalyakartā bhaiṣajyaṃ kuryāt. sa tadbhaiṣajyamāgamya kuṣṭhebhyaḥ parimucyeta, arogaḥ syātsukhī svairī svayaṃvaśī yenakāmaṅgamaḥ. so'nyaṃ kuṣṭhinaṃ puruṣaṃ paśyedarurgātraṃ pakvagātraṃ kṛmibhiḥ khādyamānaṃ nakhairvraṇamukhāni vipratakṣantamaṅgārakarṣyāṃ kāyaṃ paritāpayantam.

tatkiṃ manyase māgaṇḍiya, api nu sa puruṣo'muṣmai kuṣṭhine puruṣāya spṛhayedaṅgārakarṣvai vā bhaiṣajyapratisevanāya veti? no hīdaṃ bho gautama. tatkasya hetoḥ? roge hi bho gautama sati bhaiṣajyena karaṇīyaṃ bhavati, roge'sati na bhaiṣajyena karaṇīyaṃ bhavatīti. evameva khalvahaṃ māgaṇḍiya pūrvamagārībhūtaḥ sanpañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samaṅgībhūtaḥ paryacīcaraṃ cakṣurvijñeyai rūpairiṣṭaiḥ kāntairmanojñaiḥ priyarūpaiḥ kāmopasaṃhitai rañjanīyaiḥ, śrotravijñeyaiḥ śabdaiḥ (pūrvavat) ghrāṇavijñeyairgandhaiḥ (pūrvavat) jihvāvijñeyai rasaiḥ (pūrvavat) kāyavijñeyaiḥ spraṣṭavyairiṣṭaiḥ kāntairmanojñaiḥ priyarūpaiḥ kāmopasaṃhitai rañjanīyaiḥ. so'pareṇa samayena kāmānāmeva samudayaṃ cāstaṅgamaṃ cāsvādaṃ cādīnavaṃ ca niḥsaraṇaṃ ca yathābhūtaṃ viditvā kāmatṛṣṇāṃ prahāya kāmaparidāhaṃ prativinodya vigatapipāso'dhyātmaṃ vyupaśāntacitto viharāmi. so'nyānsattvānpaśyāmi kāmeṣvavītarāgānkāmatṛṣṇābhiḥ khādyamānānkāmaparidāhena paridahyamānānkāmānpratisevamānān. sa tebhyo na spṛhayāmi, na tatrābhirame. tatkasya hetoḥ? yā hīyaṃ māgaṇḍiya ratiranyatraiva kāmebhyo'nyatrākuśalebhyo dharmebhyaḥ — api divyaṃ sukhaṃ samadhigamya tiṣṭhati — tayā ratyā ramamāṇo hīnāya na spṛhayāmi, na tatrābhirame.

tadyathāpi nāma māgaṇḍiya kuṣṭhī puruṣo'rurgātraḥ pakvagātraḥ kṛmibhiḥ khādyamāno nakhairvraṇamukhāni vipratakṣannaṅgārakarṣyāṃ kāyaṃ paritāpayet. tasya mitrāmātyā jñātisālohitā bhiṣajaṃ śalyakartāramupasthāpayeyuḥ. tasya sa bhiṣakchalyakartā bhaiṣajyaṃ kuryāt. sa tadbhaiṣajyamāgamya kuṣṭhebhyaḥ parimucyeta, arogaḥ syātsukhī svairī svayaṃvaśī yenakāmaṅgamaḥ. tamenaṃ dvau balavantau puruṣau nānābāhvorgṛhītvāṅgārakarṣūmupakarṣetām.

tatkiṃ manyase māgaṇḍiya, api nu sa puruṣa iti ceti caiva kāyaṃ saṃnamayediti? evaṃ bho gautama. tatkasya hetoḥ? asau hi bho gautamāgnirduḥkhasaṃsparśaścaiva mahābhitāpaśca mahāparidāhaśceti. tatkiṃ manyase māgaṇḍiya, idānīmeva nu khalu so'gnirduḥkhasaṃsparśaścaiva mahābhitāpaśca mahāparidāhaścotāho pūrvamapi so'gnirduḥkhasaṃsparśaścaiva mahābhitāpaśca mahāparidāhaśceti? idānīṃ caiva bho gautama so'gnirduḥkhasaṃsparśaścaiva mahābhitāpaśca mahāparidāhaśca, pūrvamapi so'gnirduḥkhasaṃsparśaścaiva mahābhitāpaśca mahāparidāhaśca. asau ca bho gautama kuṣṭhī puruṣo'rurgātraḥ pakvagātraḥ kṛmibhiḥ khādyamāno nakhairvraṇamukhāni vipratakṣannupahatendriyo duḥkhasaṃsparśa evāgnau sukhamiti viparītasaṃjñāṃ pratyalabdheti. evameva khalu māgaṇḍiyātītamapyadhvānaṃ kāmā duḥkhasaṃsparśāścaiva mahābhitāpāśca mahāparidāhāśca, anāgatamapyadhvānaṃ kāmā duḥkhasaṃsparśāścaiva mahābhitāpāśca mahāparidāhāśca, etarhyapi pratyutpannamadhvānaṃ kāmā duḥkhasaṃsparśāścaiva mahābhitāpāśca mahāparidāhāśca. ime ca māgaṇḍiya sattvāḥ kāmeṣvavītarāgāḥ kāmatṛṣṇābhiḥ khādyamānāḥ kāmaparidāhena paridahyamānā upahatendriyā duḥkhasaṃsparśeṣveva kāmeṣu sukhamiti viparītasaṃjñāṃ pratyalapsata.

tadyathāpi nāma māgaṇḍiya kuṣṭhī puruṣo'rurgātraḥ pakvagātraḥ kṛmibhiḥ khādyamāno nakhairvraṇamukhāni vipratakṣannaṅgārakarṣyāṃ kāyaṃ paritāpayati. yathā yathā khalu māgaṇḍiyāsau kuṣṭhī puruṣo'rurgātraḥ pakvagātraḥ kṛmibhiḥ khādyamāno nakhairvraṇamukhāni vipratakṣannaṅgārakarṣyāṃ kāyaṃ paritāpayati tathā tathāsya tāni vraṇamukhāṇyaśucitarāṇi caiva bhavanti durgandhatarāṇi ca pūtikatarāṇi ca, bhavati caiva kācitsātamātrāsvādamātrā — yadidaṃ vraṇamukhānāṃ kaṇḍūyanahetoḥ. evameva khalu māgaṇḍiya sattvāḥ kāmeṣvavītarāgāḥ kāmatṛṣṇābhiḥ khādyamānāḥ kāmaparidāhena ca paridahyamānāḥ kāmānpratisevante. yathā yathā khalu māgaṇḍiya sattvāḥ kāmeṣvavītarāgāḥ kāmatṛṣṇābhiḥ khādyamānāḥ kāmaparidāhena ca paridahyamānāḥ kāmānpratisevante tathā tathā teṣāṃ teṣāṃ sattvānāṃ kāmatṛṣṇā caiva pravardhate, kāmaparidāhena ca paridahyante, bhavati caiva sātamātrāsvādamātrā — yadidaṃ pañca kāmaguṇānpratītya.

tatkiṃ manyase māgaṇḍiya, api nu te dṛṣṭo vā śruto vā rājā vā rājamahāmātro vā pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samaṅgībhūtaḥ paricāryamāṇaḥ kāmatṛṣṇāmaprahāya kāmaparidāhamaprativinodya vigatapipāso'dhyātmaṃ vyupaśāntacitto vyahārṣīdvā viharati vā vihariṣyati veti? no hīdaṃ bho gautama. sādhu māgaṇḍiya, mayāpi khalvetanmāgaṇḍiya naiva dṛṣṭaṃ na śrutaṃ rājā vā rājamahāmātro vā pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samaṅgībhūtaḥ paricāryamāṇaḥ kāmatṛṣṇāmaprahāya kāmaparidāhamaprativinodya vigatapipāso'dhyātmaṃ vyupaśāntacitto vyahārṣīdvā viharati vā vihariṣyati vā. atha khalu māgaṇḍiya ye hi kecicchramaṇā vā brāhmaṇā vā vigatapipāsā adhyātmaṃ vyupaśāntacittā vyahārṣurvā viharanti vā vihariṣyanti vā sarve te kāmānāmeva samudayaṃ cāstaṅgamaṃ cāsvādaṃ cādīnavaṃ ca niḥsaraṇaṃ ca yathābhūtaṃ viditvā kāmatṛṣṇāṃ prahāya kāmaparidāhaṃ prativinodya vigatapipāsā adhyātmaṃ vyupaśāntacittā vyahārṣurvā viharanti vā vihariṣyanti veti. atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmidamudānamudānayat —

ārogyaparamā lābhā nirvāṇaṃ paramaṃ sukham. aṣṭāṅgikaśca mārgāṇāṃ kṣemamamṛtagāminām.. iti.

evamukte māgaṇḍiyaḥ parivrājako bhagavantametadavocat — āścaryaṃ bho gautama, adbhutaṃ bho gautama. yāvatsubhāṣitaṃ cedaṃ bhavatā gautamena — ārogyaparamā lābhā nirvāṇaṃ paramaṃ sukhamiti. mayāpi khalvetadbho gautama śrutaṃ pūrvakāṇāṃ parivrājakānāmācāryaprācāryāṇāṃ bhāṣamāṇānām — ārogyaparamā lābhā nirvāṇaṃ paramaṃ sukhamiti, tadidaṃ bho gautama sametīti. yatpunasta etanmāgaṇḍiya śrutaṃ pūrvakāṇāṃ parivrājakānāmācāryaprācāryāṇāṃ bhāṣamāṇānām — ārogyaparamā lābhā nirvāṇaṃ paramaṃ sukhamiti, katamattadārogyam, katamattannirvāṇamiti? evamukte māgaṇḍiyaḥ parivrājakaḥ svānyeva svidgātrāṇi pāṇinānvāmārkṣīt — idaṃ tadbho gautama ārogyam, idaṃ tannirvāṇam. ahaṃ hi bho gautametarhyarogaḥ sukhī, na māṃ kiñcidābādhata iti.

tadyathāpi nāma māgaṇḍiya jātyandhaḥ puruṣaḥ, sa na paśyetkṛṣṇaśuklāni rūpāṇi, na paśyennīlakāni rūpāṇi, na paśyetpītakāni rūpāṇi, na paśyellohitakāni rūpāṇi, na paśyenmāñjiṣṭhakāni rūpāṇi, na paśyetsamaviṣamam, na paśyettārakarūpāṇi, na paśyeccandrasūryau. sa śṛṇuyāccakṣuṣmato bhāṣamāṇasya — chekaṃ bata bho avadātaṃ vastramabhirūpaṃ nirmalaṃ śucīti. so'vadātaparyeṣaṇāṃ caret. tamenamanyataraḥ puruṣastailamalīkṛtena sthūlacīreṇa vañcayeta — idaṃ te'mbhoḥ puruṣāvadātaṃ vastramabhirūpaṃ nirmalaṃ śucīti. sa tatpratigṛhṇīyāt, pratigṛhya prāvṛṇuyāt, prāvṛtyāttamanā āttamanovācaṃ niścārayet — chekaṃ bata bho avadātaṃ vastramabhirūpaṃ nirmalaṃ śucīti.

tatkiṃ manyase māgaṇḍiya, api nu sa jātyandhaḥ puruṣo jānanpaśyannadastailamalīkṛtaṃ sthūlacīraṃ pratigṛhṇīyāt, pratigṛhya prāvṛṇuyāt, prāvṛtyāttamanā āttamanovācaṃ niścārayet — chekaṃ bata bho avadātaṃ vastramabhirūpaṃ nirmalaṃ śucītyutāho cakṣuṣmataḥ śraddhayeti? ajānanhi bho gautamāpaśyansa jātyandhaḥ puruṣo'dastailamalīkṛtaṃ sthūlacīraṃ pratigṛhṇīyāt, pratigṛhya prāvṛṇuyāt, prāvṛtyāttamanā āttamanovācaṃ niścārayet — chekaṃ bata bho avadātaṃ vastramabhirūpaṃ nirmalaṃ śucīti, cakṣuṣmataḥ śraddhayeti. evameva khalu māgaṇḍiyānyatīrthyāḥ parivrājakā andhā acakṣuṣkā ajānanta ārogyamapaśyanto nirvāṇam, atha ca punarimāṃ gāthāṃ bhāṣante — ārogyaparamā lābhā nirvāṇaṃ paramaṃ sukhamiti. pūrvakaireṣā māgaṇḍiyārhadbhiḥ samyaksambuddhairgāthā bhāṣitā —

ārogyaparamā lābhā nirvāṇaṃ paramaṃ sukham. aṣṭāṅgikaśca mārgāṇāṃ kṣemamamṛtagāminām.. iti.

saitarhyanupūrveṇa pṛthagjanagāthā. ayaṃ khalu punarmāgaṇḍiya kāyo rogabhūto gaṇḍabhūtaḥ śalyabhūto'ghabhūta ābādhabhūtaḥ, sa tvamimaṃ kāyaṃ rogabhūtaṃ gaṇḍabhūtaṃ śalyabhūtamaghabhūtamābādhabhūtam — idaṃ tadbho gautama ārogyam, idaṃ tannirvāṇamiti vadasi. taddhi te māgaṇḍiyāryaṃ cakṣurnāsti yena tvamāryeṇa cakṣuṣārogyaṃ jānīyāḥ, nirvāṇaṃ paśyeriti. evaṃ prasanno'haṃ bhavate gautamāya. prabhavati me bhavāngautamastathā dharmaṃ deśayituṃ yathāhamārogyaṃ jānīyām, nirvāṇaṃ paśyeyamiti.

tadyathāpi nāma māgaṇḍiya jātyandhaḥ puruṣaḥ, sa na paśyetkṛṣṇaśuklāni rūpāṇi, na paśyennīlakāni rūpāṇi, na paśyetpītakāni rūpāṇi, na paśyellohitakāni rūpāṇi, na paśyenmāñjiṣṭhakāni rūpāṇi, na paśyetsamaviṣamam, na paśyettārakarūpāṇi, na paśyeccandrasūryau. tasya mitrāmātyā jñātisālohitā bhiṣajaṃ śalyakartāramupasthāpayeyuḥ. tasya sa bhiṣakchalyakartā bhaiṣajyaṃ kuryāt. sa tadbhaiṣajyamāgamya na cakṣuṣī utpādayet, na cakṣuṣī viśodhayet. tatkiṃ manyase māgaṇḍiya, nanu sa vaidyo yāvadeva klamathasya vighātasya bhāgī syāditi? evaṃ bho gautama. evameva khalu māgaṇḍiyāhaṃ cette dharmaṃ deśayeyam — idaṃ tadārogyam, idaṃ tannirvāṇamiti, sa tvamārogyaṃ na jānīyāḥ, nirvāṇaṃ na paśyeḥ. sa mama syātklamathaḥ, sā mama syādvihiṃseti. evaṃ prasanno'haṃ bhavate gautamāya. prabhavati me bhavāngautamastathā dharmaṃ deśayituṃ yathāhamārogyaṃ jānīyām, nirvāṇaṃ paśyeyamiti.

tadyathāpi nāma māgaṇḍiya jātyandhaḥ puruṣaḥ, sa na paśyetkṛṣṇaśuklāni rūpāṇi, na paśyennīlakāni rūpāṇi, na paśyetpītakāni rūpāṇi, na paśyellohitakāni rūpāṇi, na paśyenmāñjiṣṭhakāni rūpāṇi, na paśyetsamaviṣamam, na paśyettārakarūpāṇi, na paśyeccandrasūryau. sa śṛṇuyāccakṣuṣmato bhāṣamāṇasya — chekaṃ bata bho avadātaṃ vastramabhirūpaṃ nirmalaṃ śucīti. so'vadātaparyeṣaṇāṃ caret. tamenamanyataraḥ puruṣastailamalīkṛtena sthūlacīreṇa vañcayeta — idaṃ te'mbhoḥ puruṣāvadātaṃ vastramabhirūpaṃ nirmalaṃ śucīti. sa tatpratigṛhṇīyāt, pratigṛhya prāvṛṇuyāt. tasya mitrāmātyā jñātisālohitā bhiṣajaṃ śalyakartāramupasthāpayeyuḥ. tasya sa bhiṣakchalyakartā bhaiṣajyaṃ kuryāt — ūrdhvavirecanamadhovirecanamañjanaṃ pratyañjanaṃ nastaḥkarma. sa tadbhaiṣajyamāgamya cakṣuṣī utpādayet, cakṣuṣī viśodhayet. tasya saha cakṣurutpādādyo'muṣmiṃstailamalīkṛte sthūlacīre chandarāgaḥ sa prahīyeta. taṃ cainaṃ puruṣamamitratvenāpi dadhyāt, pratyarthikatvenāpi dadhyāt, api ca jīvitādvyavaropayitavyaṃ manyeta — dīrgharātraṃ bata bho ahamanena puruṣeṇa tailamalīkṛtena sthūlacīreṇa nikṛto vañcitaḥ pralubdhaḥ — idaṃ te'mbhoḥ puruṣāvadātaṃ vastramabhirūpaṃ nirmalaṃ śucīti. evameva khalu māgaṇḍiyāhaṃ cette dharmaṃ deśayeyam — idaṃ tadārogyam, idaṃ tannirvāṇamiti, sa tvamārogyaṃ jānīyāḥ, nirvāṇaṃ paśyeḥ. tasya te saha cakṣurutpādādyaḥ pañcasūpādānaskandheṣu chandarāgaḥ sa prahīyeta, api ca ta evaṃ syāt — dīrgharātraṃ bata bho ahamanena cittena nikṛto vañcitaḥ pralubdhaḥ. ahaṃ hi rūpamevopādadāna upādiṣi, vedanāmevopādadāna upādiṣi, saṃjñāmevopādadāna upādiṣi, saṃskārānevopādadāna upādiṣi, vijñānamevopādadāna upādiṣi. tasya ma upādānapratyayādbhavaḥ, bhavapratyayājjātiḥ, jātipratyayājjarāmaraṇaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ sambhavanti, evametasya kevalasya duḥkhaskandhasya samudayo bhavatīti. evaṃ prasanno'haṃ bhavate gautamāya. prabhavati me bhavāngautamastathā dharmaṃ deśayituṃ yathāhamasmādāsanādanandha uttiṣṭheyamiti.

tena hi tvaṃ māgaṇḍiya satpuruṣānbhajethāḥ. yataḥ khalu tvaṃ māgaṇḍiya satpuruṣānbhakṣyase tatastvaṃ māgaṇḍiya saddharmaṃ śroṣyasi, yataḥ khalu tvaṃ māgaṇḍiya saddharmaṃ śroṣyasi tatastvaṃ māgaṇḍiya dharmānudharmaṃ pratipatsyase, yataḥ khalu tvaṃ māgaṇḍiya dharmānudharmaṃ pratipatsyase tatastvaṃ māgaṇḍiya svayameva jñāsyasi, svayaṃ drakṣyasi — ime rogā gaṇḍāḥ śalyāḥ, iha rogā gaṇḍāḥ śalyā apariśeṣā nirudhyante. tasya ma upādānanirodhādbhavanirodhaḥ, bhavanirodhājjātinirodhaḥ, jātinirodhājjarāmaraṇaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante, evametasya kevalasya duḥkhaskandhasya nirodho bhavatīti.

evamukte māgaṇḍiyaḥ parivrājako bhagavantametadavocat — abhikrāntaṃ bho gautama, abhikrāntaṃ bho gautama. tadyathāpi bho gautama nikubjitaṃ votkubjayet, praticchannaṃ vā vivṛṇuyāt, mūḍhāya vā mārgamācakṣīta, andhakāre vā tailapradyotaṃ dhārayet — cakṣuṣmanto rūpāṇi drakṣyantīti, evamevaṃ bhavatā gautamenānekaparyāyeṇa dharmaḥ prakāśitaḥ. eṣo'haṃ bhavantaṃ gautamaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṅghaṃ ca. labheyāhaṃ bhavato gautamasyāntike pravrajyām, labheyopasampadamiti. yaḥ khalu māgaṇḍiyānyatīrthyapūrvo'smindharmavinaya ākāṅkṣati pravrajyām, ākāṅkṣatyupasampadam, sa caturo māsānparivasati. caturṇāṃ māsānāmatyayenārāddhacittā bhikṣavaḥ pravrājayanti, upasampādayanti bhikṣubhāvāya. api ca me'tra pudgalavaimātratā viditeti. sacedbhadantānyatīrthyapūrvā asmindharmavinaya ākāṅkṣantaḥ pravrajyām, ākāṅkṣanta upasampadaṃ caturo māsānparivasanti, caturṇāṃ māsānāmatyayenārāddhacittā bhikṣavaḥ pravrājayantyupasampādayanti bhikṣubhāvāya, ahaṃ catvāri varṣāṇi parivatsyāmi, caturṇāṃ varṣāṇāmatyayenārāddhacittā bhikṣavaḥ pravrājayantu, upasampādayantu bhikṣubhāvāyeti. alabdha khalu māgaṇḍiyaḥ parivrājako bhagavato'ntike pravrajyām, alabdhopasampadam. aciropasampannaḥ khalu punarāyuṣmānmāgaṇḍiya eko vyapakṛṣṭo'pramatta ātāpī prahitātmā viharannacirādeva — yasyārthāya kulaputrāḥ samyagevāgārādanāgārikāṃ pravrajanti tadanuttaraṃ — brahmacaryaparyavasānaṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtyopasampadya vyahārṣīt. kṣīṇā jātiḥ, uṣitaṃ brahmacaryam, kṛtaṃ karaṇīyam, nāparamitthaṃbhāvāyetyabhyajñāsīt. anyataraḥ khalu punarāyuṣmānmāgaṇḍiyo'rhatāmabhūditi.

māgaṇḍiyasūtraṃ niṣṭhitaṃ pañcamam.

← mn74 
mn 
 mn76 →
Search
buddhism/mn/mn75.txt · Last modified: 2026/11/13 19:51